Katerina Gogu

Katerina Gogu urodziła się w Atenach 1 czerwca 1940 roku. Na scenie występowała od piątego roku życia, „cudowne dziecko” przedstawień dla dzieci, uczyła się aktorstwa u Takisa Muzenidisa i tańca w szkole Kuli Pratsiki. W 1952 roku zadebiutowała w kinie w Ο άλλος (Ten drugi), a przez całe lata 60. grała żywe role drugoplanowe w komediach Finos Film, wśród nich Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο (Rózga przyszła z raju, 1959) i Δράκουλας και Σία (Drakula i spółka, 1960). Wielu Greków wciąż zna jej twarz z tych filmów, nie znając jej nazwiska.

Po upadku dyktatury w 1974 roku odwróciła się od kina komercyjnego i zbliżyła do pozaparlamentarnej lewicy i środowiska anarchistycznego. Grała w nowym, poważnym kinie greckim: w Το βαρύ πεπόνι (Ciężki melon, 1977) w reżyserii Pavlosa Tasiosa, wówczas jej męża, za który otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki na Festiwalu Filmowym w Salonikach; w 1922 (1978) Nikosa Kundurosa; w Παραγγελιά! (1980) i w Όστρια (1984). Miała córkę, Mirto, do której kierowała wiersze. Od 1978 roku publikowała poezję i czytała ją publicznie ochrypłym, niezapomnianym głosem. Jej ostatnie lata były ciężkie, naznaczone uzależnieniem i chorobą. Zmarła w Eksarchii 3 października 1993 roku, w wieku pięćdziesięciu trzech lat.

Τρία κλικ αριστερά (Trzy kliknięcia w lewo, 1978) był wstrząsem. Nie było w nim nic eleganckiego: były to krótkie, gniewne, bliskie prozie wiersze pisane językiem ulicy, ze slangiem i przekleństwami, o biedzie, więzieniach, narkotykach, przemocy policji, kobiecym ciele i samotności wielkiego miasta. Książkę szeroko czytano, a amerykański poeta Jack Hirschman przełożył ją na angielski jako Three Clicks Left, wydaną w Stanach Zjednoczonych w 1983 roku.

Potem wydała Ιδιώνυμο (1980), którego tytuł przywołuje osławioną ustawę z 1929 roku przeciw „wywrotowym” ideom, Το ξύλινο παλτό (Drewniany płaszcz, 1982), obraz trumny, Απόντες (Nieobecni, 1986), Ο μήνας των παγωμένων σταφυλιών (Miesiąc zamarzniętych winogron, 1988) i Νόστος (Nostos, 1990); Με λένε Οδύσσεια (Nazywam się Odyseja) ukazała się pośmiertnie w 2002 roku. Jej Ateny to nie miasto Akropolu, lecz dzielnic, tanich mieszkań, policji do tłumienia zamieszek i nocy. Krytyka długo traktowała ją jako postać marginalną; dziś czyta się ją jako jeden z najoryginalniejszych głosów poezji lat 70. i 80., świadka pokolenia, które przyszło po powstaniu na Politechnice.

Gogu jest poetką kultową. Jej książki są stale wznawiane, jej wersy pisze się na murach Eksarchii i cytuje na transparentach podczas demonstracji, a jej wiersze zostały umuzycznione i wykorzystane w filmach, co przybliżyło ją nowym pokoleniom. Jej stare komedie Finos wciąż lecą w greckiej telewizji, więc wielu widzów poznaje aktorkę wcześniej niż poetkę. Dla uczącego się przeczytanie krótkiego wiersza z Τρία κλικ αριστερά podczas spaceru ulicami Eksarchii to lekcja greki, której nie uczy żaden podręcznik.

• Wystąpiła na scenie jako pięcioletnie dziecko, a w filmach grała od dwunastego roku życia.
• Τρία κλικ αριστερά przełożył na angielski Jack Hirschman; książka ukazała się w Stanach Zjednoczonych w 1983 roku.
• Jej tomik Ιδιώνυμο nosi nazwę ustawy z 1929 roku, na mocy której prześladowano komunistów i dysydentów.
• Za Το βαρύ πεπόνι (1977) zdobyła nagrodę dla najlepszej aktorki na Festiwalu Filmowym w Salonikach, rok przed swoim pierwszym tomem wierszy.