Życie
Betty Arvaniti urodziła się w sierpniu 1939 roku i dorastała w Exarchii, w centrum Aten. Jako dziewczyna wyczynowo pływała i była juniorską mistrzynią Grecji. W sezonie 1958–59 zobaczyła przedstawienie Karolosa Kuna na podziemnej scenie Teatru Sztuki (Theatro Technis); później mówiła, że to przeżycie pomogło jej zwrócić się ku aktorstwu. Uczyła się w trzech szkołach aktorskich: najpierw u Kuna, potem przez rok u Wachliotisa, a w końcu u Katselisa, gdzie uzyskała dyplom. Jej syn, pisarz Alexis Stamatis, urodził się w jej pierwszym roku w szkole Kuna.
Greccy widzowie poznali ją dzięki kinu komercyjnemu lat 60. i początku lat 70., w tym filmom wytwórni Finos Film. W 1967 roku zagrała Ritę w filmie Κάτι κουρασμένα παλικάρια (Kilku zmęczonych chłopaków) w reżyserii Dinosa Dimopulosa, u boku Lambrosa Konstandarasa. W 1987 roku odeszła od filmu. Wraz z Wasilisem Pulandzasem, inżynierem budownictwa, tłumaczem i producentem teatralnym, założyła zespół Praxi i umieściła go w dawnym magazynie papierosów przy ulicy Kefallinias 16 w Kypseli, który inni reżyserzy wykorzystywali już wcześniej jako teatr. Reżysera Minosa Wolanakisa określiła jako ogromny wpływ na swoją drogę zawodową. W 2000 roku Muzeum Teatru przyznało jej nagrodę dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej.
Dzieła
Teatr przy ulicy Kefallinias otwarto w 1987 roku sztuką Fassbindera Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ (Gorzkie łzy Petry von Kant) w reżyserii Ruli Pateraki. Arvaniti mówiła, że nigdy nie zdołałaby założyć teatru sama i że było to dla niej wówczas wielkie ryzyko. Jego dwie sceny stały się domem teatru repertuarowego: Ibsen, Pirandello, Strindberg, Czechow, Pinter, Albee, Dürrenmatt i Genet. Stathis Liwathinos reżyserował na dużej scenie przez sześć kolejnych sezonów. Według To Vima jej rola w sztuce Thomasa Bernharda Πριν την αποχώρηση (Przed odejściem w stan spoczynku) przyniosła jej nagrodę im. Mariki Kotopuli.
W późniejszej twórczości wybiera wymagające dojrzałe kobiety i trudne światy wewnętrzne. W 2014 roku Dimitris Mawrikios wyreżyserował w jej teatrze Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι (Nagle, zeszłego lata) Tennessee Williamsa. W 2015 roku zagrała Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών (Zerlina i dom myśliwych), rozdział powieści Hermanna Brocha Niewinni, w adaptacji Stratisa Paschalisa i reżyserii Jannisa Kalawrianosa. Na trzydziestolecie teatru w 2016 roku zaproponowała nową współpracę Pateraki, która napisała i wyreżyserowała Τρωάδες σήμερα (Trojanki dziś) według Eurypidesa. W sezonie 2018–19 grała Amandę w Γυάλινος κόσμος (Szklana menażeria) Williamsa, w swojej pierwszej produkcji z Dimitrisem Karandzasem. W 2019 roku w Teatrze Narodowym zagrała Agapi w Μελίσσια (Melissia), sztuce syna w reżyserii Jorgosa Palumbisa: to była ich pierwsza wspólna praca.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Od prawie czterech dekad mały teatr w Kypseli utrzymuje europejską i amerykańską klasykę w ateńskim repertuarze, a wielu młodszych reżyserów pracowało tam z nią. Jej wywiady w greckiej prasie to dobry materiał na poziomie C1, bo jasno tłumaczy w nich swoje wybory. Przeczytaj jej wywiad z Myrto Lowerdu w To Vima z 2016 roku i wypisz czasowniki wprowadzające jej opinie. Następnie otwórz archiwalne zdjęcie Teatru Narodowego z Melissii (2019), na którym są Agapi i Kiriakos, i opisz po grecku, co robią obie postacie, tak jak zrobiłby to krytyk: Η Αγάπη στρέφει το βλέμμα της αλλού, ενώ ο Κυριάκος… (Agapi odwraca wzrok, a Kiriakos…). Na koniec przekaż jedną z jej opinii w mowie zależnej, podając źródło.
Czy wiesz, że…?
- Zanim została aktorką, była juniorską mistrzynią Grecji w pływaniu.
- Przed uzyskaniem dyplomu uczyła się w trzech różnych szkołach aktorskich.
- Jej teatr w Kypseli mieści się w dawnym magazynie papierosów.
- Jej syn Alexis Stamatis napisał Melissię, w której zagrała Agapi w Teatrze Narodowym w 2019 roku.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Κάτι κουρασμένα παλικάρια | Kilku zmęczonych chłopaków — film, jako Rita | 1967 |
| Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ | Gorzkie łzy Petry von Kant — pierwsze przedstawienie Teatru przy ulicy Kefallinias | 1987 |
| Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι | Nagle, zeszłego lata — Tennessee Williams | 2014 |
| Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών | Zerlina i dom myśliwych — według Hermanna Brocha | 2015 |
| Γυάλινος κόσμος | Szklana menażeria — jako Amanda | 2018 |
| Μελίσσια | Melissia — Teatr Narodowy, jako Agapi | 2019 |
Wers do zapamiętania
Αν δεν εκτεθείς, τίποτα δεν γίνεται.
An den ektethís, típota den yínetai.
Jeśli się nie odsłonisz, nic się nie wydarzy.
