Vicky Leandros

Vicky Leandros werd als Vassiliki Papathanasiou geboren op Korfoe; haar officiële biografie noemt 1952 als geboortejaar. Hamburg vormde het decor van haar muzikale begin. Haar vader, zanger, componist en producent Leo Leandros, hielp haar vroege opnamen vormgeven. Haar eerste single, Messer, Gabel, Schere, Licht (Mes, vork, schaar, licht), verscheen in 1965. Het was een Duitse opname: haar internationale loopbaan begon in de dagelijkse taal van het land waar ze opgroeide, in plaats van met een Grieks lied dat naar het buitenland werd gebracht.

In 1967 vertegenwoordigde ze Luxemburg op het Eurovisie Songfestival in Wenen met L’amour est bleu (Liefde is blauw) en werd vierde. Vijf jaar later keerde ze voor hetzelfde land terug en won in Edinburgh met Après toi (Na jou). Deze optredens tonen een nuttig onderscheid: geboorteplaats, werktaal en vertegenwoordigd land hoeven niet gelijk te zijn. Latere Duitse successen waren Theo, wir fahr’n nach Lodz (Theo, we gaan naar Łódź) uit 1974 en Ich liebe das Leben (Ik hou van het leven) uit 1976. Daarnaast bleef ze in het Grieks zingen. Haar openbare loopbaan behoort tot meerdere muzikale werelden.

Leandros is vooral een vertolkster: ze geeft liederen een herkenbare stem en aanwezigheid. De twee Eurovisie-opnamen tonen verschillende kanten van dat vak. L’amour est bleu, gecomponeerd door André Popp op tekst van Pierre Cour, geeft emotie een kleur. Après toi, met muziek toegeschreven aan Klaus Munro en Mario Panas en tekst aan Munro en Yves Dessca, stelt een directe uiting van verlies centraal. Geen van beide was een Griekse inzending; beide werden in het Frans voor Luxemburg gezongen.

Haar repertoire loopt van chanson, pop en schlager tot liederen van Griekse componisten. Haar officiële biografie noemt Mikis Theodorakis, Manos Hadjidakis en Stavros Xarhakos als verbindingen met de Griekse muziek. Probeer deze luisterroute: vergelijk de intieme aanspreekvorm van een ballad met de vaart van Theo, wir fahr’n nach Lodz en luister daarna naar een Griekse opname. Merk hoe frasering, klinkers en het gewicht van een herhaald woord met de taal veranderen. De identiteit van een zangeres kan hoorbaar blijven wanneer de woorden veranderen. Voor wie Grieks leert, verbinden deze opnamen een vertrouwde internationale melodie met een nieuwe taal.

Leandros biedt een toegankelijke ingang tot de muzikale relatie tussen Griekenland en de rest van Europa. Haar Griekse repertoire staat naast Franse en Duitse liederen, zodat een bekende stem naar Griekse muziek kan leiden. Haar betekenis wordt duidelijk wanneer nationaliteit en taal apart worden bekeken: een Griekse zangeres kon in het Frans voor Luxemburg winnen.

Begin met de officiële Eurovisie-optredens uit 1967 en 1972 en zoek daarna een Griekse Theodorakis-opname van haar. Luister eerst naar de melodie en daarna naar herhaalde woorden. Lees vervolgens de korte Griekse tekst hier hardop. Het doel is een persoon, plaats en klank te verbinden, in plaats van prijzen te onthouden.

• Ze vertegenwoordigde Luxemburg tweemaal, hoewel ze in Griekenland geboren werd.
• Haar beide Eurovisieliederen werden in het Frans uitgevoerd.
• De vierde plaats van 1967 kwam vijf jaar vóór haar overwinning in 1972.
• Haar eerste single was Duits, niet Grieks.