Vassilis Alexakis

Vassilis Alexakis (ook gespeld als Vasilis Alexakis) werd op 25 december 1943 in Athene geboren en groeide op in de wijk Kallithea; zijn familie kwam van Santorini. In 1961 vertrok hij op zijn zeventiende, zonder Frans te kennen, met een beurs naar Frankrijk om in Rijsel journalistiek te studeren. Rond 1964 keerde hij voor zijn militaire dienst terug naar Griekenland. Na de kolonelscoup van 1967 vertrok hij opnieuw en in 1968 vestigde hij zich in Parijs, dat de rest van zijn leven zijn belangrijkste woonplaats bleef.

In Parijs werkte hij als journalist en literair criticus en schreef hij jarenlang voor Le Monde, en ook voor La Croix en France Culture. Hij tekende cartoons en regisseerde korte films. Zijn eerste roman, Le Sandwich, verscheen in 1974 in het Frans. Rond 1980 publiceerde hij Τάλγκο (Talgo), zijn eerste in het Grieks geschreven boek; er werden meer dan 200.000 exemplaren van verkocht en Giorgos Tsemperopoulos verfilmde het in 1984 als Ξαφνικός έρωτας (Plotselinge liefde). Vanaf toen bracht hij zijn boeken van het Frans naar het Grieks en omgekeerd, door ze zelf te vertalen of te herschrijven.

Tot zijn onderscheidingen behoorden de Prix Médicis in 1995, verscheidene prijzen van de Académie française en de Griekse Staatsprijs voor de roman in 2004. In 2017 maakte de Universiteit van Athene hem eredoctor. Hij verdeelde zijn tijd tussen Parijs, Athene en het eiland Tinos en overleed op 11 januari 2021 in Athene, 77 jaar oud.

Taal is de hoofdpersoon van Alexakis’ rijpe boeken. In Η μητρική γλώσσα (De moedertaal, 1995) keert Pavlos, een Griekse illustrator die in Parijs woont, terug naar Griekenland en probeert hij de betekenis te ontdekken van de letter E die vroeger bij de ingang van de tempel van Apollo in Delphi hing. De zoektocht wordt een manier om opnieuw contact te maken met zijn land, zijn familie en zijn eerste taal. Alexakis schreef de Griekse tekst en maakte ook zelf de Franse versie, La Langue maternelle, die de Prix Médicis won.

Οι ξένες λέξεις (Vreemde woorden, 2002) richt zich op een derde taal: de verteller leert Sango, een taal van de Centraal-Afrikaanse Republiek. Alexakis leerde zelf Sango en reisde naar Centraal-Afrika; in een interview uit 2008 zei hij dat hij het kader van twee talen te eng vond. Vreemde woorden was zijn eerste roman die in het Engels werd vertaald. In μ.Χ. (Ap. J.-C., 2007) onderzoekt een student oude geschiedenis de kloosters van de berg Athos in opdracht van een zeer oude, rijke vrouw; het boek bekritiseert de macht van de orthodoxe kerk en won de Grand Prix du roman van de Académie française. Zijn laatste roman, Το κλαρινέτο (De klarinet, 2015), rouwt om zijn vriend en uitgever Jean-Marc Roberts en beschrijft tegelijk Griekenland in de economische crisis. Ironie en zwarte humor lopen door al deze boeken, samen met een nauwkeurige aandacht voor afzonderlijke woorden.

In Griekenland wordt Alexakis gelezen als een schrijver die emigratie en tweetaligheid in het Griekse proza bracht, en zijn Griekse boeken zijn nog steeds verkrijgbaar. Hij is ook een natuurlijke gids voor iedereen die Grieks als tweede taal leert. Begin met zijn eigen zin in het kader hieronder: de moedertaal is niet „de taal van de moeder”, maar de taal van de straat, de plaatselijke taal. Zoek μητρική γλώσσα (moedertaal) en ξένη γλώσσα (vreemde taal) in de Griekse tekst op deze pagina. Schrijf daarna drie zinnen van je eigen taalbiografie, bijvoorbeeld: Η μητρική μου γλώσσα είναι… (Mijn moedertaal is…) en Έμαθα την πρώτη ξένη γλώσσα στο σχολείο (Ik leerde mijn eerste vreemde taal op school). Bekijk tot slot de belangrijkste werken en zeg in het Grieks in welke taal een boek het eerst werd geschreven: Το «Τάλγκο» γράφτηκε στα ελληνικά (Talgo werd in het Grieks geschreven).

• Hij kwam op zijn zeventiende in Frankrijk aan zonder Frans te spreken en won later grote Franse literaire prijzen.
• Hij leerde Sango, een taal van de Centraal-Afrikaanse Republiek, en maakte er het onderwerp van een roman van.
• Τάλγκο (Talgo) werd in 1984 verfilmd als Ξαφνικός έρωτας (Plotselinge liefde).
• In een interview uit 2008 zei hij dat hij in allebei zijn talen moeizaam schreef.