Mary Aroni

Mary Aroni werd geboren als Maria Arvanitaki. Het archief van het Nationaal Theater dateert haar geboorte in 1914, terwijl andere naslagwerken december 1916 noemen; het precieze jaar blijft dus onzeker. Ze studeerde toneel en begon haar professionele loopbaan halverwege de jaren 1930; sommige biografieën dateren haar debuut in 1935, in het gezelschap van Marika Kotopouli, de belangrijkste Griekse actrice van die tijd. Haar hele loopbaan lang wisselde ze tussen onafhankelijke gezelschappen en het staatstoneel.

In 1946 trad ze toe tot het Nationaal Theater in Athene. Een aantal periodes keerde ze terug naar het vrije theater, maar het Nationaal Theater bleef het middelpunt van haar werk. Halverwege de jaren vijftig koos regisseur Alexis Solomos haar voor zijn eerste Aristophanes-ensceneringen: Praxagora in Αι Εκκλησιάζουσαι (De vrouwenvolksvergadering) in 1956 en de titelrol van Λυσιστράτη (Lysistrata) in 1957. Van de jaren zestig tot begin jaren tachtig speelde ze bij het Nationaal Theater hoofdrollen uit het wereldrepertoire, van Shaw tot Tennessee Williams en Tsjechov.

Naast het spelen gaf ze ongeveer vijfentwintig jaar les aan de toneelschool van het Nationaal Theater. Het archief van ERT vermeldt ook dat de Academie van Athene haar bijdrage aan het theater eerde. Ze speelde in slechts een handvol films, want het toneel was de kern van haar loopbaan. Ze overleed op 16 juli 1992.

Aroni’s bekendste werk bracht de antieke komedie dicht bij een modern Grieks publiek. Solomos’ Aristophanes-ensceneringen bij het Nationaal Theater gebruikten een modern-Griekse versie in plaats van de antieke tekst, met muziek van Manos Hadjidakis en decors en kostuums van Giorgos Vakalo. De woordkeuze deed ertoe: in 1956 vroeg een krant waarom een vertaling van De vrouwenvolksvergadering door Fotos Giofyllis niet was gekozen. Als Praxagora leidde Aroni de vrouwen die de Atheense volksvergadering overnemen; als Lysistrata de vrouwen die hun mannen weigeren tot de oorlog voorbij is. In de zomer van 1957 werd Lysistrata gespeeld in Epidaurus en in het Odeion van Herodes Atticus, en de voorstelling kwam in latere seizoenen terug. In 1975 vertelde ze de krant Ελεύθερος Κόσμος (Vrije Wereld) dat ze de rol zou blijven spelen zolang ze de kracht had.

Haar andere grote rollen kwamen uit buitenlandse stukken die in Griekse vertaling werden gespeeld. In 1966 speelde ze de titelrol in Shaws Το επάγγελμα της κυρίας Γουώρεν (Het beroep van mevrouw Warren) bij het Nationaal Theater, en in 1977 herhaalde ze die voor de ERT-televisie in een vertaling van Stathis Spiliotopoulos. Ze was Serafina delle Rose in Tennessee Williams’ De getatoeëerde roos in 1971, Arkadina in Tsjechovs De meeuw in 1976 en Lady Torrance in Orpheus daalt af in 1981.

Aroni hoort bij de generatie die Aristophanes in modern Grieks opnieuw populair maakte en buitenlandse klassiekers een Griekse toneelstem gaf. Het digitale archief van het Nationaal Theater bewaart foto’s, programmaboekjes en persknipsels van haar voorstellingen, en het ERT-archief bewaart haar televisievertolking uit 1977 van Het beroep van mevrouw Warren. Begin daar: kijk een paar minuten en onthoud dat je Shaws Engelse stuk in Griekse vertaling hoort, geen oorspronkelijk Griekse tekst. Oefen daarna de indirecte rede met haar eigen woorden uit 1975. Maak van Όσο έχω αντοχή, θα υποδύομαι τη Λυσιστράτη de zin Δήλωσε ότι, όσο είχε αντοχή, θα υποδυόταν τη Λυσιστράτη (Ze verklaarde dat ze Lysistrata zou spelen zolang ze de kracht had) en let op hoe έχω verandert in είχε.

• De muziek voor haar Lysistrata van 1957 werd gecomponeerd door Manos Hadjidakis.
• In 1956 debatteerde de pers over welke modern-Griekse vertaling van De vrouwenvolksvergadering gebruikt had moeten worden.
• Een tijdschriftkop uit 1981 noemde haar de ‘ijzeren dame’ van het Griekse theater en zette dat beeld tegenover haar grote gevoeligheid.
• De bronnen verschillen over haar geboortejaar: 1914 of 1916.