Sofia Filippidou

Filippidou werd geboren en groeide op in Thessaloniki. Ze studeerde Duitse taal- en letterkunde aan de Aristoteles-universiteit van Thessaloniki en theater aan het Staatsconservatorium van de stad, en volgde een jaar postdoctorale studie dramaturgie aan dezelfde universiteit. Haar toneelervaring begon in de theaterwerkplaats van de vereniging Τέχνη (Kunst) in Thessaloniki, waar ze van 1971 tot 1979 lid was, en ging verder in het Experimentele Toneel daarvan tussen 1980 en 1985. Acht jaar lang gaf ze ook Duits als docent op uurbasis in Sindos; ze verliet die baan kort nadat ze een vaste aanstelling had gekregen.

In 1985 verhuisde ze naar Athene, waar ze sindsdien werkt als actrice, regisseur en schrijfster. Haar loopbaan bracht haar naar het Nationaal Theater, het Kunsttheater Karolos Koun, het Theater in de Kykladonstraat ‘Lefteris Voyiatzis’, het antieke theater van Epidaurus, het Odeion van Herodes Atticus en festivals zoals de Aischyleia. In 2000 richtte ze de studentengroep Ιδαίοι Δάκτυλοι (Idaeïsche Daktylen) op bij de culturele stichting Κρητική Εστία (Kretenzische Haard), met twaalf voorstellingen opgebouwd uit gedichten, proza en toneelteksten. Van 2002 tot 2005 gaf ze les in theater en acteren tijdens cursussen volwasseneneducatie in heel Griekenland. Sinds 2010 is ze artistiek leider van de non-profitorganisatie τ3χνη, vooral gericht op onderzoek, vertaling en regie.

Het archief van het Nationaal Theater noemt drie van haar producties daar. In 1997 speelde ze de titelrol in Φαύστα ή Η απωλεσθείς κόρη (Fausta, of De verloren dochter), Bostantzoglou’s parodie uit 1964, geregisseerd door Nikos Chatzipapas op het Nieuwe Toneel. In de zomer van 2011 speelde ze mee in Stamatis Fasoulis’ Σκηνοβάτες (Toneellopers), een voorstelling opgebouwd uit scènes van het antieke theater, die in Epidaurus in première ging en door Griekenland toerde; ze speelde Cassandra en een komische flyax-figuur genaamd Κλαυταιμνήστρα. In 2015 vertaalde ze Samuel Becketts Gelukkige dagen als Ευτυχισμένες μέρες en speelde ze Winnie, de vrouw die in een aardheuvel begraven zit en blijft praten, in de regie van Giorgos Maniotis in het Rex-theater.

Vertalen en regisseren bepalen een groot deel van haar werk. In 2018 bracht ze in het Theater van Athene haar vertaling van J. M. R. Lenz’ wilde komedie Η ιστορία του πρίγκιπα της Κούμπα Τάντι (De geschiedenis van prins Tandi van Kuba), waarvoor ze ook decor, kostuums en beweging ontwierp. In 2021 bewerkte ze twee stukken van Konstantinos Christomanos tot één voorstelling, Τα τρία φιλιά… Η Σταχτιά γυναίκα (De drie kussen… De asgrijze vrouw). Ze publiceerde ook Με μια σκάλα στο φεγγάρι (Met een ladder naar de maan, 2015), een bundeling van haar krantencolumn Η ματιά της Σοφίας (De blik van Sofia), en schreef het toneelstuk Συγγνώμη, Κύριε Μπέκετ (Sorry, meneer Beckett), opgevoerd in 2025.

Filippidou’s recente werk toont een andere kant van het Griekse theater: klein, onafhankelijk en dicht bij het publiek. In 2023 veranderde ze haar repetitieruimte in Athene in een theater met 35 plaatsen en vrije toegang, en bracht ze daar Gombrowicz’ Υβόννη, πριγκίπισσα της Βουργουνδίας (Yvonne, prinses van Bourgondië); in 2025 volgde daar haar eigen komedie geïnspireerd op Beckett. Voor leerders is het online archief van het Nationaal Theater een goed beginpunt. Open de pagina over Ευτυχισμένες μέρες (2015) en lees de Griekse rolverdeling. Beschrijf daarna het toneelbeeld dat Beckett vraagt in een passieve zin: Η Γουίννυ είναι θαμμένη ως τη μέση σε έναν λόφο από χώμα (Winnie is tot haar middel begraven in een aardheuvel). Geef ten slotte haar interviewzin weer met είπε ότι (ze zei dat). Deze oefenzinnen zijn van ons; Beckett schreef het stuk in het Engels, en de Griekse speeltekst was haar vertaling.

• Als kind, vertelt ze, antwoordde ze met één woord op de vraag wat ze wilde worden: ‘onafhankelijk’.
• Het archief van het Nationaal Theater vermeldt haar in 2015 zowel als vertaalster van Gelukkige dagen als als Winnie.
• Ze voltooide haar vertaling van Lenz’ komedie in 2007, meer dan tien jaar voordat ze die regisseerde.
• Voor haar Christomanos-voorstelling in 2021 deden ongeveer 130 acteurs via Zoom auditie voor drie plaatsen.