Vassilis Alexakis

Vassilis Alexakis (zapisywany też jako Vasilis Alexakis) urodził się w Atenach 25 grudnia 1943 roku i dorastał w dzielnicy Kallithea; jego rodzina pochodziła z Santorynu. W 1961 roku, mając 17 lat i nie znając francuskiego, wyjechał na stypendium do Francji, by studiować dziennikarstwo w Lille. Około 1964 roku wrócił do Grecji, by odbyć służbę wojskową. Po zamachu stanu pułkowników w 1967 roku wyjechał ponownie i w 1968 roku osiadł w Paryżu, który pozostał jego głównym domem do końca życia.

W Paryżu pracował jako dziennikarz i krytyk literacki, przez wiele lat współpracował z „Le Monde”, a także z „La Croix” i France Culture. Rysował karykatury i reżyserował filmy krótkometrażowe. Jego pierwsza powieść, Le Sandwich, ukazała się po francusku w 1974 roku. Około 1980 roku wydał Τάλγκο (Talgo), swoją pierwszą książkę napisaną po grecku; sprzedała się w ponad 200 000 egzemplarzy, a w 1984 roku Giorgos Tsemperopoulos zekranizował ją jako Ξαφνικός έρωτας (Nagła miłość). Od tej pory przenosił swoje książki z francuskiego na grecki i odwrotnie, sam je tłumacząc lub pisząc na nowo.

Wśród jego wyróżnień były Nagroda Médicis w 1995 roku, kilka nagród Akademii Francuskiej i grecka Nagroda Państwowa za powieść w 2004 roku. W 2017 roku Uniwersytet Ateński nadał mu doktorat honoris causa. Dzielił czas między Paryż, Ateny i wyspę Tinos; zmarł w Atenach 11 stycznia 2021 roku w wieku 77 lat.

Język jest głównym bohaterem dojrzałych książek Alexakisa. W Η μητρική γλώσσα (Język ojczysty, 1995) Pavlos, grecki ilustrator mieszkający w Paryżu, wraca do Grecji i próbuje odkryć znaczenie litery E, która niegdyś wisiała przy wejściu do świątyni Apollina w Delfach. Poszukiwania stają się sposobem na odnowienie więzi z krajem, rodziną i pierwszym językiem. Alexakis napisał tekst grecki i sam przygotował także wersję francuską, La Langue maternelle, która zdobyła Nagrodę Médicis.

Οι ξένες λέξεις (Obce słowa, 2002) zwraca się ku trzeciemu językowi: narrator uczy się sango, języka Republiki Środkowoafrykańskiej. Sam Alexakis nauczył się sango i podróżował po Afryce Środkowej; w wywiadzie z 2008 roku powiedział, że ramy dwóch języków wydają mu się zbyt ciasne. Obce słowa były jego pierwszą powieścią przetłumaczoną na angielski. W μ.Χ. (Ap. J.-C., 2007) student historii starożytnej bada klasztory góry Athos na zlecenie bardzo starej, bogatej kobiety; książka krytykuje władzę Kościoła prawosławnego i zdobyła Wielką Nagrodę Powieściową Akademii Francuskiej. Jego ostatnia powieść, Το κλαρινέτο (Klarnet, 2015), opłakuje przyjaciela i wydawcę Jean-Marca Robertsa, opisując zarazem Grecję w czasie kryzysu gospodarczego. Ironia i czarny humor przenikają wszystkie te książki, wraz z uważnym spojrzeniem na pojedyncze słowa.

W Grecji Alexakis jest czytany jako pisarz, który wprowadził emigrację i dwujęzyczność do greckiej prozy, a jego greckie książki są wciąż dostępne. Jest też naturalnym przewodnikiem dla każdego, kto uczy się greckiego jako drugiego języka. Zacznij od jego własnego zdania w ramce poniżej: język ojczysty to nie „język matki”, lecz język ulicy, język miejscowy. Znajdź μητρική γλώσσα (język ojczysty) i ξένη γλώσσα (język obcy) w greckim tekście na tej stronie. Następnie napisz trzy zdania własnej biografii językowej, na przykład: Η μητρική μου γλώσσα είναι… (Moim językiem ojczystym jest…) i Έμαθα την πρώτη ξένη γλώσσα στο σχολείο (Pierwszego języka obcego nauczyłem się w szkole). Na koniec spójrz na najważniejsze dzieła i powiedz po grecku, w jakim języku jakaś książka została napisana najpierw: Το «Τάλγκο» γράφτηκε στα ελληνικά (Talgo zostało napisane po grecku).

• Przyjechał do Francji w wieku 17 lat, nie mówiąc po francusku, a później zdobył ważne francuskie nagrody literackie.
• Nauczył się sango, języka Republiki Środkowoafrykańskiej, i uczynił go tematem powieści.
• Τάλγκο (Talgo) zekranizowano w 1984 roku jako Ξαφνικός έρωτας (Nagła miłość).
• W wywiadzie z 2008 roku powiedział, że pisze z trudem w obu swoich językach.