Galateia Saranti

Galateia Saranti, ook gespeld als Galatia Saranti, werd in 1920 in Patras geboren; het historisch archief van de Arsakeio-scholen en de Griekse biografische website Σαν Σήμερα (Op deze dag) noemen 8 november. Ze ging naar het Arsakeio, een bekende Griekse meisjesschool, en vóór de Tweede Wereldoorlog verhuisde haar familie naar Athene. Daar studeerde ze aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van Athene, maar ze koos al vroeg voor de literatuur en werkte nooit als advocaat.

Haar eerste verhaal, Το κάστρο (Het kasteel), verscheen in 1945 in het tijdschrift Νέα Εστία. Haar novelle Το βιβλίο του Γιοχάνες και της Μαρίας (Het boek van Johannes en Maria) werd hartelijk ontvangen door de romanschrijver Grigorios Xenopoulos. In de decennia daarna publiceerde ze regelmatig in literaire tijdschriften en maakte ze literaire programma’s voor de Griekse staatsradio. Ze vertaalde ook proza in het Grieks, onder meer een roman van de Hongaarse schrijfster Magda Szabó.

Op 20 maart 1997 werd ze volgens Σαν Σήμερα gekozen tot gewoon lid van de Academie van Athene, op de leerstoel voor Nieuwgriekse literatuur in de Klasse van Letteren en Schone Kunsten. Griekse kranten en het Arsakeio-archief noemen haar de eerste vrouw die gewoon lid van de Academie werd. In 2005 ontving ze een hoge rang in de Orde van de Feniks. Ze overleed op 28 december 2009 in Athene, 89 jaar oud.

Saranti schreef vooral proza: romans, novellen en verhalen, daarnaast kinderboeken en enkele hoorspelen. Op haar vroege roman Πασχαλιές (Seringen, 1949) volgden Επιστροφή (Terugkeer, 1953), dat de Prijs van de Groep van Twaalf won, en Το παλιό μας σπίτι (Ons oude huis, rond 1959), dat een tweede Staatsprijs voor de roman kreeg. Latere romans zijn onder meer Τα όρια (De grenzen, 1966) en Ρωγμές (Barsten, 1979), dat in 1979 de prijs van de Ouranis-stichting van de Academie van Athene won. Haar verhalenbundel Να θυμάσαι τη Βίλνα (Denk aan Vilna, begin jaren zeventig) won de eerste Staatsprijs voor het verhaal; volgens de Litouwse nationale encyclopedie gaat het titelverhaal over Vilnius en de Litouwse geschiedenis. De bronnen geven verschillende jaren voor de twee Staatsprijzen, dus die worden hier niet gedateerd.

Critici noemen haar proza eerder stil dan dramatisch. In het overlijdensbericht van 2009 prees de krant Το Βήμα de gevoeligheid van haar schrijven, de gedempte tonen en de sfeer, en verbond haar met het stedelijke proza van de Generatie van de jaren ’30. Het Arsakeio-archief wijst op een stevige opbouw, weinig uiterlijke handeling en nauwkeurige aandacht voor de psychologie van haar personages in hun sociale omgeving. Tot haar latere boeken behoren Τα νερά του Ευρίπου (De wateren van de Euripos) en Το ποτάμι (De rivier, 1992). Haar werk werd in verschillende talen vertaald, onder meer in het Engels, Duits, Russisch, Pools en Spaans.

Haar verkiezing in 1997 wordt in de Griekse pers nog steeds genoemd als een keerpunt voor vrouwen in de Academie van Athene. Haar boeken verschenen bij de Atheense uitgeverij Βιβλιοπωλείον της Εστίας (Boekhandel Estia), die eind jaren negentig en begin jaren 2000 verschillende titels opnieuw uitgaf. De Arsakeio-scholen bewaren haar nagedachtenis in hun historisch archief, en de staatsomroep ERT wijdde een aflevering van de tv-reeks Μονόγραμμα (Monogram) aan haar. Neem voor een Griekse oefening haar uitspraak over schrijven onder ‘Een zin om te onthouden’ en geef die in indirecte rede weer, te beginnen met Η Σαράντη είπε ότι… (Saranti zei dat…). Kijk daarna naar de titel Να θυμάσαι τη Βίλνα: να met θυμάσαι geeft een zachte, blijvende opdracht, anders dan de directe gebiedende wijs θυμήσου (denk eraan!). Schrijf twee eigen zinnen die beginnen met Να θυμάσαι… (Denk aan…).

• In 1979 won ze een prijs van de Academie van Athene voor Ρωγμές (Barsten), achttien jaar voordat ze zelf lid werd.
• Ze studeerde rechten aan de Universiteit van Athene, maar verkoos de literatuur boven een juridische loopbaan.
• Ze vertaalde de Hongaarse roman Το ελαφάκι (Het reekalf) van Magda Szabó, die in 1990 in het Grieks verscheen.
• Haar vroege novelle over Johannes en Maria werd geprezen door Grigorios Xenopoulos, een van de bekendste Griekse romanschrijvers van zijn tijd.