Ioannis Kapodistrias

Kapodistrias werd op 11 februari 1776 op Korfoe geboren in een adellijke familie van de door Venetië beheerste Ionische Eilanden. Hij studeerde geneeskunde, filosofie en rechten in Padua en werkte als arts op Korfoe, maar toen de eilanden in 1800 onder Russische bescherming de Republiek der Zeven Eilanden werden, raakte hij betrokken bij het bestuur, en in 1803 was hij er staatssecretaris. De val van de republiek in 1807 bracht hem in Russische dienst. Als gezant van tsaar Alexander I in Zwitserland zette hij zich in 1813–14 in voor de federale grondwet en de neutraliteit die het Congres van Wenen in 1815 waarborgde; Genève en Lausanne maakten hem ereburger.

Van 1816 tot 1822 was hij samen met een collega minister van Buitenlandse Zaken van Rusland. Toen in 1821 de Griekse revolutie uitbrak en de tsaar weigerde haar te steunen, nam hij voor onbepaalde tijd verlof en vestigde zich in Genève, waar hij geld en sympathie voor de Griekse zaak verzamelde. In april 1827 koos de Nationale Vergadering van Troizen hem tot gouverneur (Κυβερνήτης) van Griekenland, en in januari 1828 ging hij in Nafplion aan land, waar hij een door oorlog verwoest land aantrof, zonder schatkist en zonder bestuur.

Hij weigerde een salaris en regeerde als een man die aan absolute monarchieën gewend was: hij schortte de grondwet op en bestuurde via benoemde ambtenaren, waardoor hij de reders van Hydra en de clanhoofden van de Mani tot vijand maakte. Toen hij Petrobey Mavromichalis, het hoofd van de Maniotische clan, liet opsluiten, nam de familie wraak: op 9 oktober 1831, toen hij aankwam voor de liturgie in de kerk van Agios Spyridon in Nafplion, schoten de broer en de zoon van Petrobey hem bij de deur neer en staken hem neer. Hij werd begraven op Korfoe, in het klooster van Platytera.

In drieënhalf jaar bouwde Kapodistrias het geraamte van een staat. Hij zette een centraal bestuur op met benoemde provinciegouverneurs; hij voerde de eerste Griekse munteenheid in, de φοίνικας (feniks), geslagen op Egina in 1828, en een nationale bank; hij richtte een staand leger op en de officiersschool die nog altijd bestaat als Σχολή Ευελπίδων (Griekse Militaire Academie), en hij reorganiseerde de vloot, die onder Miaoulis en Kanaris de Egeïsche Zee van piraten zuiverde. Hij onderhandelde met Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland in de jaren die leidden tot het Protocol van Londen van februari 1830, dat een onafhankelijke Griekse staat erkende.

Zijn passie was het onderwijs. In 1829 stichtte hij het Weeshuis van Egina voor de duizenden kinderen die de oorlog zonder ouders had achtergelaten, opende tientallen lagere scholen, een kweekschool voor onderwijzers en een landbouwschool in Tiryns bij Nafplion. In een verhaal dat elk Grieks kind kent, krijgt hij de eer de aardappel te hebben ingevoerd: toen de boeren de vreemde knol weigerden, zou hij de zakken onder gewapende bewaking hebben laten plaatsen, waarna ze binnen enkele dagen gestolen en over de hele Peloponnesos geplant werden. Het verhaal is waarschijnlijk een legende, maar het vangt hoe Grieken zich hem herinneren: een man die probeerde een land te voeden en te onderwijzen dat nog niet wist hoe het een land moest zijn.

Zijn brieven en depêches, in het Frans en in zorgvuldig Grieks, tonen een voorzichtige, ordelijke geest, wantrouwig tegenover parlementen en lokale notabelen, overtuigd dat een natie die uit vier eeuwen Ottomaanse heerschappij kwam orde en onderwijs nodig had vóór vrijheid. Zijn tegenstanders noemden het tirannie; zijn bewonderaars noemen het het enige realistische programma dat Griekenland had.

Nafplion is de plek om hem te ontmoeten. In de kerk van Agios Spyridon, op een paar stappen van het Syntagmaplein, wijst men naast de deur nog het spoor van een kogel van de aanslag aan, en zijn standbeeld staat op het plein dat zijn naam draagt. Egina bewaart het gebouw van zijn weeshuis en de munt, en Korfoe heeft zijn standbeeld bij de Spianada, zijn graf in Platytera en een vliegveld dat naar hem is genoemd. In Athene heet de universiteit officieel Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο (Nationale en Kapodistrische Universiteit), en zijn standbeeld staat ervoor aan de Panepistimiou-straat; de grote hervorming van het lokale bestuur van 1997 heette Σχέδιο Καποδίστριας. Zijn gezicht stond op het biljet van 500 drachmen. In Zwitserland herinneren een monument in Lausanne-Ouchy en een straat in Genève aan de diplomaat die het land hielp neutraal te worden. Leerders kunnen verder met de C2-spreekoefening van de site over de interpretatie van 1821.

• Hij was een gediplomeerd arts, opgeleid in Padua, voordat hij diplomaat of staatshoofd werd.
• Zwitserland dankt een deel van zijn neutraliteit van 1815 en zijn federale grondwet aan zijn diplomatie; Genève en Lausanne maakten hem ereburger.
• Als gouverneur weigerde hij een salaris en gaf hij zijn eigen geld uit aan de staat; het aardappelverhaal over hem is vrijwel zeker een legende.
• De Universiteit van Athene, het vliegveld van Korfoe en een Griekse hervorming van het lokale bestuur uit 1997 dragen allemaal zijn naam.