Charilaos Trikoupis

Trikoupis werd op 11 juli 1832 geboren in Nafplio, toen de hoofdstad van Griekenland. Zijn vader, Spyridon Trikoupis, was politicus, diplomaat en de eerste grote historicus van de Griekse Revolutie; zijn moeder kwam uit de familie Mavrokordatos. Hij studeerde rechten in Parijs en trad daarna in dienst van het Griekse gezantschap in Londen, waar zijn vader ambassadeur was. Hij bracht vele jaren in Engeland door, bewonderde het parlementaire stelsel daar en nam in 1864 deel aan de onderhandelingen waarbij Groot-Brittannië de Ionische Eilanden aan Griekenland overdroeg.

Terug in Athene kwam hij in de jaren 1860 in het parlement. Zijn moment kwam op 29 juni 1874, toen de krant Οι Καιροί (Kairoi) zijn artikel «Τις πταίει;» (Wie is er schuldig?) publiceerde. Daarin gaf hij koning George I zelf de schuld van de politieke chaos in het land, omdat hij steeds regeringen zonder meerderheid benoemde. Trikoupis werd kort gearresteerd, maar in 1875 aanvaardde de koning het beginsel van de «δεδηλωμένη», het verklaarde vertrouwen van het parlement, en benoemde hem tot premier.

Hij leidde zeven keer de regering, het langst in 1882–1885 en 1886–1890, en voerde een lang duel met zijn rivaal Theodoros Deligiannis. Na het staatsbankroet van 1893 en een zware nederlaag bij de verkiezingen van 1895, waarbij hij zelfs zijn eigen zetel verloor, verliet hij Griekenland. Hij stierf in 1896 in Cannes, in Zuid-Frankrijk. Hij trouwde nooit; zijn zus Sofia was zijn hele leven zijn gezellin en steun.

Trikoupis wilde dat Griekenland een moderne Europese staat werd, en hij geloofde dat daarvoor twee dingen nodig waren: eerlijk parlementair bestuur en infrastructuur. Het eerste bereikte hij met «Τις πταίει;» en de δεδηλωμένη, die vandaag nog een beginsel van de Griekse grondwet is: een regering moet het vertrouwen hebben van de meerderheid van het parlement.

Het tweede was zijn grote programma van openbare werken. Toen hij aan de macht kwam, had Griekenland bijna geen spoorwegen en weinig echte wegen. Onder zijn regeringen werd een netwerk van spoorlijnen aangelegd door Attica, de Peloponnesos en Thessalië, werden veel nieuwe wegen geopend, havens verbeterd en begon in 1882 het werk aan het Kanaal van Korinthe, dat uiteindelijk in 1893 werd geopend. Hij reorganiseerde het ambtenarenapparaat en het leger en bestelde moderne oorlogsschepen voor de marine.

Dit alles werd betaald met zware belastingen en grote buitenlandse leningen. Zijn tegenstanders, onder leiding van Deligiannis, verweten hem het volk met belastingen te verpletteren, en toen de internationale economische crisis de Griekse export trof, vooral die van krenten, kon de staat zijn schulden niet meer betalen. In december 1893 verklaarde Griekenland zich bankroet, en Trikoupis zou dat in het parlement hebben aangekondigd met de woorden «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» (Helaas zijn we failliet). Historici betwijfelen of hij precies deze woorden gebruikte, maar de zin is in de taal gebleven en keerde tijdens de schuldencrisis van 2010 terug op alle voorpagina’s.

Trikoupis wordt herinnerd als het voorbeeld van de serieuze, hervormende staatsman, en Griekse politici van alle partijen beroepen zich nog op hem. Zijn naam staat op de Γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης, de Rio-Antirriobrug over de Golf van Korinthe, geopend in 2004, die de Peloponnesos verbindt met het westen van Centraal-Griekenland bij Mesolongi, de stad van zijn familie. Straten met de naam Χαριλάου Τρικούπη lopen door Athene en bijna elke Griekse stad, en een standbeeld van hem staat bij het Oude Parlementsgebouw in Athene. In schoolgeschiedenisboeken zijn «Τις πταίει;» en de δεδηλωμένη vaste onderwerpen, en «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» is een zin die iedere Griek kent en met bittere humor gebruikt wanneer het geld op is.

• Zijn vader, Spyridon Trikoupis, was ook premier en schreef de eerste grote geschiedenis van de Griekse Revolutie.
• Het artikel dat hem beroemd maakte, «Τις πταίει;», verscheen in 1874 en leverde hem een korte arrestatie op.
• Het Kanaal van Korinthe werd in 1882 onder zijn regering begonnen en in 1893 geopend, hetzelfde jaar als het bankroet.
• Bij de verkiezingen van 1895 verloor hij niet alleen de macht maar ook zijn eigen zetel in het parlement.