Vasilis Aleksakis

Vasilis Aleksakis (Latin harfleriyle Vassilis ya da Vasilis Alexakis) 25 Aralık 1943’te Atina’da doğdu ve Kallithea semtinde büyüdü; ailesi Santorini kökenliydi. 1961’de, 17 yaşında ve Fransızca bilmeden, Lille’de gazetecilik okumak için bursla Fransa’ya gitti. Askerlik için 1964 civarında Yunanistan’a döndü. 1967’deki albaylar darbesinden sonra yeniden ayrıldı ve 1968’de Paris’e yerleşti; Paris hayatının sonuna kadar asıl evi olarak kaldı.

Paris’te gazeteci ve kitap eleştirmeni olarak çalıştı; uzun yıllar Le Monde’a, ayrıca La Croix’ya ve France Culture’a katkıda bulundu. Karikatür çizdi ve kısa filmler yönetti. İlk romanı Le Sandwich 1974’te Fransızca çıktı. 1980 civarında Yunanca yazdığı ilk kitap olan Τάλγκο’yu (Talgo) yayımladı; kitap 200.000’den fazla sattı ve 1984’te Yorgos Tsemberopulos tarafından Ξαφνικός έρωτας (Ani Aşk) adıyla filme alındı. O zamandan sonra kitaplarını kendisi çevirerek ya da yeniden yazarak Fransızcadan Yunancaya ve tersine taşıdı.

Ödülleri arasında 1995 Médicis Ödülü, Fransız Akademisi’nin birkaç ödülü ve 2004 Yunanistan Devlet Roman Ödülü vardır. 2017’de Atina Üniversitesi ona fahri doktora verdi. Zamanını Paris, Atina ve Tinos adası arasında paylaştırdı; 11 Ocak 2021’de Atina’da 77 yaşında öldü.

Aleksakis’in olgunluk dönemi kitaplarının asıl kahramanı dildir. Η μητρική γλώσσα (Ana Dil, 1995) romanında Paris’te yaşayan Yunan çizer Pavlos Yunanistan’a döner ve bir zamanlar Delfi’deki Apollon tapınağının girişinde asılı duran E harfinin anlamını bulmaya çalışır. Bu arayış, ülkesiyle, ailesiyle ve ilk diliyle yeniden bağ kurmanın bir yolu olur. Aleksakis Yunanca metni yazdı ve Médicis Ödülü’nü kazanan Fransızca versiyonu La Langue maternelle’i de kendisi hazırladı.

Οι ξένες λέξεις (Yabancı Kelimeler, 2002) üçüncü bir dile yönelir: anlatıcı, Orta Afrika Cumhuriyeti’nin dillerinden biri olan Sangoca’yı öğrenir. Aleksakis de Sangoca öğrendi ve Orta Afrika’ya gitti; 2008’deki bir söyleşide iki dilin çerçevesini fazla dar bulduğunu söyledi. Yabancı Kelimeler İngilizceye çevrilen ilk romanıydı. μ.Χ. (Ap. J.-C., MS, 2007) romanında eski tarih öğrencisi bir genç, çok yaşlı ve zengin bir kadın adına Aynaroz’daki manastırları araştırır; kitap Ortodoks Kilisesi’nin gücünü eleştirir ve Fransız Akademisi’nin Büyük Roman Ödülü’nü kazandı. Son romanı Το κλαρινέτο (Klarnet, 2015), dostu ve yayıncısı Jean-Marc Roberts’in yasını tutarken ekonomik kriz dönemindeki Yunanistan’ı anlatır. İroni ve kara mizah, tek tek kelimelere gösterilen dikkatle birlikte bu kitapların hepsinde vardır.

Yunanistan’da Aleksakis, göçü ve iki dilliliği Yunan düzyazısına taşıyan bir yazar olarak okunur ve Yunanca kitapları hâlâ basılmaktadır. Yunancayı ikinci dil olarak öğrenen herkes için de doğal bir rehberdir. Aşağıdaki kutudaki kendi cümlesiyle başlayın: ana dil “annenin dili” değil, sokağın dili, yerel dildir. Bu sayfadaki Yunanca metinde μητρική γλώσσα (ana dil) ve ξένη γλώσσα (yabancı dil) ifadelerini bulun. Sonra kendi dil biyografinizden üç cümle yazın, örneğin: Η μητρική μου γλώσσα είναι… (Ana dilim …) ve Έμαθα την πρώτη ξένη γλώσσα στο σχολείο (İlk yabancı dilimi okulda öğrendim). Son olarak başlıca eserlere bakın ve bir kitabın önce hangi dilde yazıldığını Yunanca söyleyin: Το «Τάλγκο» γράφτηκε στα ελληνικά (Talgo Yunanca yazıldı).

• Fransa’ya 17 yaşında Fransızca bilmeden geldi ve daha sonra önemli Fransız edebiyat ödülleri kazandı.
• Orta Afrika Cumhuriyeti’nin dillerinden Sangoca’yı öğrendi ve onu bir romanın konusu yaptı.
• Τάλγκο (Talgo) 1984’te Ξαφνικός έρωτας (Ani Aşk) adıyla filme alındı.
• 2008’deki bir söyleşide iki dilinde de güçlükle yazdığını söyledi.