Σοφία Μαυραγάνη

Η Σοφία Μαυραγάνη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1978. Ο δρόμος της προς τον χορό ήταν ασυνήθιστος. Σπούδασε πρώτα οργάνωση και διοίκηση επιχειρήσεων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, από όπου αποφοίτησε το 2000, και μόνο έπειτα στράφηκε στη χορογραφία. Από το 2001 έως το 2005 σπούδασε dance making στο European Dance Development Centre του Πανεπιστημίου Τεχνών ArtEZ στο Άρνεμ της Ολλανδίας. Το ευρωπαϊκό δίκτυο χορού Aerowaves τη χαρακτήρισε ασυνήθιστη περίπτωση στον χώρο του χορού ακριβώς επειδή δεν ακολούθησε ποτέ κανονικό πρόγραμμα σπουδών χορού.

Επιστρέφοντας στην Αθήνα, άρχισε να δημιουργεί δικά της έργα, ξεκινώντας με το «M» το 2007 και συνεχίζοντας με τα «The Silence of the Parrot», «Incorrect Me» και «Mind the Map». Είναι ιδρυτικό μέλος του Fingersix, ενός διεθνούς καλλιτεχνικού δικτύου, και του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Fingersix/Athens, που παράγει μεγάλο μέρος της δουλειάς της. Οι παραστάσεις της έχουν παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην documenta 14, στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας και στο Εθνικό Θέατρο, αλλά και στο Μπουένος Άιρες και στη Μαδρίτη. Το 2019 το Aerowaves την επέλεξε για την ομάδα καλλιτεχνών Twenty19.

Η διδασκαλία συνοδεύει τη σκηνική της δουλειά. Οργανώνει εργαστήρια αυτοσχεδιασμού και σύνθεσης, όπως το Breaking Art, που φέρνει κοντά νέους χορογράφους και συνθέτες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, και το ερευνητικό πρόγραμμα playforPLACE, που έχει ταξιδέψει σε 17 πόλεις στην Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ωκεανία.

Τα έργα της Μαυραγάνη κινούνται στα σύνορα χορού, θεάτρου και μουσικής, και όσοι γράφουν για τη δουλειά της επισημαίνουν τον κοινωνικοπολιτικό της χαρακτήρα και το παιγνιώδες χιούμορ της. Το «The Hero» (Ο ήρωας, 2015), ένα σόλο για χορευτή που είναι και αθλητής, έστησε επί σκηνής έναν υβριδικό ήρωα που αφηγείται τη δική του ιστορία. Το «Lady R» (2017), που δημιουργήθηκε για την documenta 14 στο πλαίσιο του δημόσιου καλλιτεχνικού έργου «Monument to Revolution» της Σάνια Ίβεκοβιτς, αντλούσε από το τελευταίο κείμενο που έγραψε η Ρόζα Λούξεμπουργκ πριν από τη σύλληψη και τη δολοφονία της· η Χαρά Κότσαλη το ερμήνευσε με λόγο και κίνηση, σε μουσική της Μάρθας Μαυροειδή.

Το «Speechless» (Άναυδοι), που παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν τον Ιούνιο του 2018, ακολουθούσε τις φωνές των γυναικών μέσα στους αιώνες, από τη Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν και την Κριστίν ντε Πιζάν έως τη Βιρτζίνια Γουλφ. Η Μαυροειδή έγραψε φωνητική μουσική στην οποία όργανα ήταν οι ίδιοι οι τρεις ερμηνευτές, και το έργο ταξίδεψε στο φεστιβάλ Spring Forward του Aerowaves στη Γαλλία το 2019. Ο «ΧΟΡΟΣ: We are here prepared for tragedy» (Δεκέμβριος 2023, Εθνικό Θέατρο) ξεκίνησε από τους χορούς της αρχαίας τραγωδίας για να ρωτήσει πώς ένα σώμα διατηρεί την αυτονομία του μέσα σε μια ομάδα. Το «Glorious Epic» (2024) τοποθέτησε ένα τραγικό ντουέτο στο «Αλκατράζ», γνωστό στριπ κλαμπ της Αθήνας. Το «Horse Me» (2025), που δημιούργησε μαζί με την εικαστικό Τζάνις Ράφα για τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, μεταμόρφωσε τρεις χορεύτριες σε άλογα για να εξετάσει την εξημέρωση, την υπακοή και την εξουσία.

Η πορεία της Μαυραγάνη δείχνει τον σύγχρονο ελληνικό χορό να κινείται ανάμεσα σε σκηνές φεστιβάλ, εθνικούς θεσμούς και απρόσμενους χώρους, ενώ τα εργαστήριά της μεταδίδουν σε νεότερους καλλιτέχνες έναν συνεργατικό τρόπο δουλειάς. Για όσους μαθαίνουν ελληνικά, το έργο της ανοίγει το λεξιλόγιο της κίνησης και της εξουσίας. Διαβάστε τα ελληνικά σχόλιά της για το «Horse Me» στην κριτική της Εφημερίδας των Συντακτών του Απριλίου 2025 και σημειώστε τα αφηρημένα ουσιαστικά που χρησιμοποιεί: «κυριαρχία», «υπακοή», «εξημέρωση». Έπειτα περιγράψτε μια χειρονομία σε δική σας πρόταση, για παράδειγμα «Η χορεύτρια σηκώνει αργά το κεφάλι», και αλλάξτε μόνο το ρήμα, σε «σκύβει» ή «γυρίζει», για να δείτε πώς μετατοπίζεται ολόκληρη η εικόνα. Αυτή η πρόταση εξάσκησης είναι δική μας και δεν περιγράφει συγκεκριμένη σκηνή.

• Σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων πριν εκπαιδευτεί ως χορογράφος.
• Το «Lady R» παρουσιάστηκε στην πλατεία Αυδή της Αθήνας στο πλαίσιο της documenta 14 το 2017.
• Το «Glorious Epic» έκανε πρεμιέρα στο «Αλκατράζ», στριπ κλαμπ της Αθήνας, την 1η Ιουνίου 2024.
• Το πρόγραμμά της playforPLACE έχει ταξιδέψει σε 17 πόλεις σε τέσσερις ηπείρους.