Μπέττυ Αρβανίτη

Η Μπέττυ Αρβανίτη γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1939 και μεγάλωσε στα Εξάρχεια, στο κέντρο της Αθήνας. Ως κορίτσι ήταν αθλήτρια της κολύμβησης και πρωταθλήτρια Ελλάδας νεανίδων. Τη σεζόν 1958–59 είδε μια παράσταση του Κάρολου Κουν στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης· αργότερα είπε ότι η εμπειρία αυτή τη βοήθησε να στραφεί στην υποκριτική. Σπούδασε σε τρεις δραματικές σχολές: πρώτα του Κουν, έπειτα για έναν χρόνο του Βαχλιώτη και τέλος του Κατσέλη, από την οποία αποφοίτησε. Ο γιος της, ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης, γεννήθηκε στον πρώτο χρόνο της στη σχολή του Κουν.

Το ελληνικό κοινό τη γνώρισε μέσα από τον εμπορικό κινηματογράφο της δεκαετίας του '60 και των αρχών του '70, και από ταινίες της Φίνος Φιλμ. Το 1967 υποδύθηκε τη Ρίτα στο «Κάτι κουρασμένα παλικάρια» του Ντίνου Δημόπουλου, δίπλα στον Λάμπρο Κωνσταντάρα. Το 1987 απομακρύνθηκε από τον κινηματογράφο. Μαζί με τον Βασίλη Πουλαντζά, πολιτικό μηχανικό, μεταφραστή και θεατρικό παραγωγό, ίδρυσε τον θίασο «Πράξη» και τον εγκατέστησε σε μια πρώην αποθήκη τσιγάρων στην οδό Κεφαλληνίας 16, στην Κυψέλη, έναν χώρο που είχαν ήδη χρησιμοποιήσει ως θέατρο άλλοι σκηνοθέτες. Έχει περιγράψει τον σκηνοθέτη Μίνω Βολανάκη ως καθοριστική επιρροή στην πορεία της. Το 2000 το Θεατρικό Μουσείο της απένειμε το βραβείο Α΄ γυναικείου ρόλου.

Το Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας εγκαινιάστηκε το 1987 με «Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ» του Φασμπίντερ, σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη. Η Αρβανίτη έχει πει ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να ξεκινήσει μόνη της το θέατρο και ότι τότε το ρίσκο ήταν μεγάλο για εκείνη. Οι δύο σκηνές του έγιναν στέγη θεάτρου ρεπερτορίου: Ίψεν, Πιραντέλο, Στρίντμπεργκ, Τσέχοφ, Πίντερ, Άλμπι, Ντίρενματ και Ζενέ. Ο Στάθης Λιβαθινός σκηνοθέτησε παραστάσεις στην κεντρική σκηνή του για έξι συνεχόμενες σεζόν. Σύμφωνα με «Το Βήμα», η ερμηνεία της στο «Πριν την αποχώρηση» του Τόμας Μπέρνχαρντ τής χάρισε το βραβείο Μαρίκα Κοτοπούλη.

Η μεταγενέστερη δουλειά της προτιμά απαιτητικές ώριμες γυναίκες και δύσκολους εσωτερικούς κόσμους. Το 2014 ο Δημήτρης Μαυρίκιος σκηνοθέτησε στο θέατρό της το «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» του Τενεσί Ουίλιαμς. Το 2015 ερμήνευσε «Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών», κεφάλαιο από το μυθιστόρημα «Οι αθώοι» του Χέρμαν Μπροχ, σε διασκευή Στρατή Πασχάλη και σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού. Για τα τριάντα χρόνια του θεάτρου, το 2016, πρότεινε μια νέα συνεργασία με την Πατεράκη, που έγραψε και σκηνοθέτησε τις «Τρωάδες σήμερα» με βάση τον Ευριπίδη. Τη σεζόν 2018–19 υποδύθηκε την Αμάντα στον «Γυάλινο κόσμο» του Ουίλιαμς, στην πρώτη της συνεργασία με τον Δημήτρη Καραντζά. Το 2019, στο Εθνικό Θέατρο, έπαιξε την Αγάπη στα «Μελίσσια», έργο του γιου της σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη: την πρώτη κοινή τους δουλειά.

Επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, ένα μικρό θέατρο στην Κυψέλη κρατά ευρωπαϊκά και αμερικανικά κλασικά έργα στο αθηναϊκό ρεπερτόριο, και πολλοί νεότεροι σκηνοθέτες έχουν δουλέψει εκεί μαζί της. Οι συνεντεύξεις της σε ελληνικές εφημερίδες είναι καλό υλικό για το Γ1, γιατί εξηγεί καθαρά τις επιλογές της. Διαβάστε τη συνέντευξή της στη Μυρτώ Λοβέρδου στο «Βήμα» το 2016 και εντοπίστε τα ρήματα που εισάγουν τις απόψεις της. Έπειτα ανοίξτε τη φωτογραφία των «Μελισσιών» (2019) από το αρχείο του Εθνικού Θεάτρου με την Αγάπη και τον Κυριάκο και περιγράψτε στα ελληνικά τι κάνουν οι δύο χαρακτήρες, όπως θα έκανε ένας κριτικός: «Η Αγάπη στρέφει το βλέμμα της αλλού, ενώ ο Κυριάκος…». Τέλος, αποδώστε μία άποψή της σε πλάγιο λόγο, κατονομάζοντας την πηγή.

• Πριν από την υποκριτική, ήταν πρωταθλήτρια Ελλάδας νεανίδων στην κολύμβηση.
• Φοίτησε σε τρεις διαφορετικές δραματικές σχολές πριν αποφοιτήσει.
• Το θέατρό της στην Κυψέλη στεγάζεται σε πρώην αποθήκη τσιγάρων.
• Ο γιος της Αλέξης Σταμάτης έγραψε τα «Μελίσσια», όπου υποδύθηκε την Αγάπη στο Εθνικό Θέατρο το 2019.