Η ζωή
Ο Πλωτίνος έζησε περίπου το 204 ή 205–270 μ.Χ. Βασική πηγή είναι ο Πορφύριος, μαθητής του στη Ρώμη και μετέπειτα βιογράφος και εκδότης. Αναφέρει ότι ο Πλωτίνος απέφευγε να συζητά την καταγωγή του· συνεπώς μια ακριβής γενέτειρα δεν είναι αδιαμφισβήτητη. Σαφέστερη είναι η πορεία ανάμεσα σε κέντρα ελληνικής παιδείας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Στην Αλεξάνδρεια μαθήτευσε στον Αμμώνιο Σακκά. Μετά την αποτυχημένη ανατολική εκστρατεία του ΓορδιανούΓ΄ εγκαταστάθηκε στη Ρώμη το 244 και δίδαξε χρόνια. Ο κύκλος συζητούσε ερωτήματα και παλιότερους συγγραφείς, ιδίως τον Πλάτωνα. Η γραφή γεννήθηκε από αυτή τη διδασκαλία, όχι σύγχρονο πανεπιστημιακό πρόγραμμα. Ο Πορφύριος φωτίζει και την έκδοση: μεμονωμένες συζητήσεις έγιναν οργανωμένο σώμα έργων. Ο Πλωτίνος πέθανε στην Καμπανία το 270. Ξεχωρίζουμε τα δικά του επιχειρήματα από το θαυμαστικό πορτρέτο του μαθητή: πολύτιμη μαρτυρία, αλλά επιλέγει περιστατικά και δίνει φιλοσοφική μορφή στη ζωή, χωρίς να καταγράφει κάθε συζήτηση.
Το έργο
Ο Πλωτίνος θεωρούσε τον εαυτό του ερμηνευτή του Πλάτωνα· «νεοπλατωνισμός» είναι μεταγενέστερος επιστημονικός όρος. Το Ένα, ο Νους και η Ψυχή δεν είναι τρία αντικείμενα δίπλα δίπλα, αλλά αρχές εξήγησης της ενότητας, της σκέψης και της ζωής του κόσμου. Το επιχείρημα οδηγεί από τα ορατά στις προϋποθέσεις της κατανόησης.
Το Περὶ τοῦ καλοῦ εξετάζει τη σωματική αναλογία, περνά σε πράξεις και χαρακτήρα και ζητά εξέταση του εαυτού σαν τη δουλειά γλύπτη σε άγαλμα. Το Περὶ εἱμαρμένης εξετάζει αιτίες και ευθύνη, το Περὶ ἀρετῶν μορφές αριστείας. Το τελευταίο Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν επιστρέφει στο αγαθό. Ο Πορφύριος οργάνωσε 54 πραγματείες σε έξι ομάδες των εννέα. Η εκδοτική σειρά διαφέρει από τη σύνθεση. Ο πίνακας ακολουθεί τη χρονολογική λίστα του: τρία έργα πριν από το 263, έπειτα η τελευταία περίοδος, χωρίς επινοημένες ακριβείς ημερομηνίες.
Η κληρονομιά στη σημερινή Ελλάδα
Συγκρίνετε την παράθεση και τη σημερινή απόδοση: σαυτόν και εαυτό. Σε παράγραφο του Περὶ τοῦ καλοῦ σημειώστε ρήματα όρασης και διακρίνετε σωματική θέαση και κατανόηση. Γράψτε δύο ελληνικές προτάσεις για όμορφο αντικείμενο και δύο για αξιοθαύμαστη πράξη. Έτσι παρακολουθείτε το επιχείρημα χωρίς σύνθημα. Ελληνική έκδοση με μετάφραση βοηθά στα ψυχή και νους. Οι αριθμοί των Εννεάδων δηλώνουν την έκδοση, όχι υποχρεωτικά τη χρονολόγηση.
Το ξέρατε;
- Ο Πορφύριος ήταν μαθητής και εκδότης.
- Οι Εννεάδες περιέχουν έξι ομάδες εννέα πραγματειών.
- Η εκδοτική σειρά δεν είναι χρονολογική.
- Το κείμενο για την ομορφιά χρησιμοποιεί την εικόνα γλύπτη.
Βασικά έργα
| Τίτλος | Σημασία | Έτος |
|---|---|---|
| Περὶ τοῦ καλοῦ | Περί του ωραίου | before 263; no. 1 |
| Περὶ εἱμαρμένης | Περί της μοίρας | before 263; no. 3 |
| Περὶ ἀρετῶν | Περί των αρετών | before 263; no. 19 |
| Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν | Περί του πρώτου αγαθού και των άλλων αγαθών | 269–270; no. 54 |
Μια φράση που μένει
ἄναγε ἐπὶ σαυτὸν καὶ ἰδέ
Στα σημερινά ελληνικάΣτρέψου ξανά προς τον εαυτό σου και κοίτα.
anage epi sauton kai ide
