Παύλος Φύσσας

Ο Παύλος Φύσσας γεννήθηκε στις 10 Απριλίου 1979 και μεγάλωσε στο Πέραμα, στη δυτική άκρη του Πειραιά. Ο πατέρας του δούλευε στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος, και ο ίδιος ο Παύλος εργάστηκε εκεί από το 1998 έως το 2003. Σε συνέντευξη του 2011 είπε ότι το χιπ χοπ ήταν «το εναλλακτικό της εποχής» του. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν ενεργός στην ανεξάρτητη σκηνή του δυτικού Πειραιά, όπου το χιπ χοπ και το low bap άνθιζαν μακριά από τις δισκογραφικές εταιρείες. Αρχικά ανήκε στο σχήμα Freestyle Productions· όταν αποχώρησε, ονόμασε τον εαυτό του Killah P, σύντμηση του Killah Past, που το εξηγούσε ως «ο φονιάς του παρελθόντος». Εμφανιζόταν επίσης ως Dogo Argentino.

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 18ης Σεπτεμβρίου 2013, ύστερα από μια βραδιά σε καφετέρια του Κερατσινίου, μαχαιρώθηκε από τον Γιώργο Ρουπακιά, μέλος του νεοναζιστικού κόμματος Χρυσή Αυγή. Πέθανε λίγο αργότερα, σε ηλικία 34 ετών. Ο Ρουπακιάς συνελήφθη επί τόπου και ομολόγησε. Η έρευνα οδήγησε στη σύλληψη των ηγετών της Χρυσής Αυγής και σε δίκη που άρχισε στις 20 Απριλίου 2015. Στις 7 Οκτωβρίου 2020 το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών έκρινε τον Ρουπακιά ένοχο για φόνο και αποφάνθηκε ότι η Χρυσή Αυγή λειτουργούσε ως εγκληματική οργάνωση. Μία εβδομάδα αργότερα τον καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη συν δέκα χρόνια και τον αρχηγό του κόμματος Νίκο Μιχαλολιάκο σε δεκατρία χρόνια. Τον Μάρτιο του 2026 το δευτεροβάθμιο δικαστήριο επικύρωσε τις καταδίκες και τις ποινές αυτές.

Ο Φύσσας ραπάριζε σε καθημερινά, συχνά τραχιά ελληνικά του δρόμου, πάνω σε μπιτ που διάλεγε ο ίδιος· για ένα instrumental του Dr. Dre είπε απλώς ότι του άρεσε το μπιτ και το «πάτησε». Οι δισκογραφικοί κατάλογοι καταγράφουν αυτοεκδόσεις όπως τα «Ηλιοκαλέσματα» (2005) και τα «Ηλιοκαψίματα» (2012), ένα mixtape του 2009 και το εξάτρακ «Το δόγμα το δώμα» (2013), λογοπαίγνιο με δύο λέξεις που ηχούν παρόμοια, το οποίο μοιράστηκε με τον ράπερ Μετρονόμο στην εταιρεία Rap Monsters. Συμμετείχε επίσης ως καλεσμένος σε δίσκους άλλων Ελλήνων ράπερ, όπως «Οι παλίρροιες των χρόνων» (2007) του Ανδρείκελου.

Τα κύρια θέματά του, όπως τα συνόψισε το 2018 η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά, ήταν η οικονομική κρίση, ο ρατσισμός απέναντι σε πρόσφυγες και μετανάστες, η κρατική βία και η ελπίδα για έναν δικαιότερο κόσμο· τα τραγούδια του θυμούνταν επίσης τις δολοφονίες του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στην Αθήνα και του Κάρλο Τζουλιάνι στη Γένοβα. Οι τίτλοι του δείχνουν τη φωνή του. Ο «Πειραιάς στην πλάτη μου» κουβαλά το λιμάνι του σαν φορτίο, και το «Σιγά μην κλάψω» χρησιμοποιεί το ειρωνικό «σιγά μην», που σημαίνει το αντίθετο από αυτό που λέει κατά λέξη. Όταν τον ρώτησαν για τους στίχους του, είπε ότι ήταν όλοι βιωματικοί. Το 2020, την ημέρα που θα έκλεινε τα 41 του χρόνια, η Rap Monsters κυκλοφόρησε το «Save the Date», μια συλλογή τραγουδιών του.

Τον Νοέμβριο του 2015 ο Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας μετονόμασε την οδό Παναγή Τσαλδάρη, όπου δέχτηκε την επίθεση, σε οδό Παύλου Φύσσα, και εκεί υπάρχει ένα μνημείο. Κάθε 18 Σεπτεμβρίου γίνεται πορεία στη μνήμη του, και η μητέρα του, η Μάγδα Φύσσα, παρακολουθούσε για χρόνια τις συνεδριάσεις της δίκης. Κάθε Απρίλιο, στα γενέθλιά του, ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Παύλος Killah P Φύσσας» διοργανώνει το δωρεάν Rap Monsters Fest, όπου εμφανίζονται Έλληνες ράπερ. Το 2022 δύο επιστήμονες, ο Μάνθος Πάνου και ο Σπύρος Γκέλης, έδωσαν σε ένα νέο κυανοβακτήριο το όνομα Speos fyssasii προς τιμήν του.

Δοκιμάστε: βρείτε τον τίτλο «Σιγά μην κλάψω» στο «Save the Date». Έπειτα γράψτε τρεις δικές σας προτάσεις με το «σιγά μην», όπως «Σιγά μην αργήσω», και διαβάστε τις δυνατά με ειρωνικό τόνο.

• Εξηγούσε το καλλιτεχνικό του όνομα Killah P ως Killah Past, «ο φονιάς του παρελθόντος».
• Πριν η μουσική γίνει το κέντρο της ζωής του, δούλευε στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος από το 1998 έως το 2003, όπως ο πατέρας του.
• Η μεταθανάτια συλλογή «Save the Date» κυκλοφόρησε στις 10 Απριλίου 2020, την ημέρα που θα έκλεινε τα 41.
• Ένα κυανοβακτήριο, το Speos fyssasii, φέρει το όνομά του· το όνομα του γένους προέρχεται από την αρχαία λέξη «σπέος» (σπήλαιο).