Ελένη Λεγάκη

Η Ελένη Λεγάκη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1956. Μεγάλωσε, πρώτο από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας, σε μια φτωχική γειτονιά του Αγίου Ιωάννη Ρέντη, κοντά στον Πειραιά. Σε συνέντευξη στην εφημερίδα Espresso το 2023 θυμήθηκε μια ευτυχισμένη, ξέγνοιαστη παιδική ηλικία, τον πατέρα της Στέλιο Λεγάκη, οδηγό λεωφορείου, και τη μητέρα της, την «κυρα-Ρήνη»: την τραγουδίστρια Ειρήνη Κονιτοπούλου-Λεγάκη (1931–2022), που γεννήθηκε στη Νάξο σε μια οικογένεια βιολιστών, βαθιών γνωστών της νησιώτικης παράδοσης.

Το τραγούδι, όπως είπε, ήταν φυσική συνέπεια αυτού του σπιτιού, και δεν το μετάνιωσε ποτέ. Άρχισε να τραγουδά επαγγελματικά στα δεκατρία της, με δική της επιμονή, υπό την προστασία της μητέρας της και των αδελφών της μητέρας της, του Γιώργου, του Κώστα και του Βαγγέλη Κονιτόπουλου, που αποτελούσαν το συγκρότημα. Η πρώτη της εμφάνιση ήταν σε ένα νησιώτικο γλέντι, μια γιορτινή βραδιά με μουσική και χορό, και θυμάται ότι είχε πολύ τρακ. Στην αρχή έκανε τα φωνητικά δίπλα στη μητέρα της· αργότερα τραγούδησε και μόνη της.

Από το 1984 έως το 2008 μητέρα και κόρη εμφανίζονταν μαζί στο κέντρο «Αρμενάκι». Το αρχείο της Δόμνας Σαμίου γράφει ότι η Ειρήνη, ο αδελφός της Γιώργος και αργότερα η κόρη της Ελένη διαμόρφωσαν μια ολόκληρη οικογενειακή σχολή στο νησιώτικο τραγούδι. Η Ειρήνη πέθανε τον Μάρτιο του 2022. Έναν χρόνο αργότερα η Ελένη μίλησε για 54 χρόνια στο τραγούδι και για τη μεγάλη αγάπη που είχε πάρει από τον κόσμο.

Το ρεπερτόριό της είναι το νησιώτικο τραγούδι: σκοποί για χορό, ερωτικά τραγούδια και τραγούδια για τη θάλασσα και τα νησιά, μέσα στην παράδοση που η οικογένειά της έπαιζε επί γενιές. Στις πρώτες της ηχογραφήσεις ανήκουν τα Αγάπη και θάλασσα, Όταν ακούω το βιολί, Καλοκαίρι στο νησί και Τα πάντα ρει, ένας τίτλος που δανείζεται το γνωστό ρητό που αποδίδεται στον Ηράκλειτο. Οι ψηφιακοί κατάλογοι αναφέρουν έναν ζωντανό δίσκο, το Νησιώτικο γλέντι (1987), τον δίσκο Το καλοκαίρι στο νησί (1991) και το Ους ο Θεός συνέζευξεν (2001), μια συλλογή με τραγούδια του γάμου από όλη την Ελλάδα. Ακολούθησαν κι άλλοι δίσκοι, στούντιο και ζωντανοί, έως το 2010, ενώ το 2024 κυκλοφόρησαν νέα σινγκλ.

Έχει βγει επίσης έξω από την παράδοση. Στον δίσκο του Τζίμη Πανούση Vivere Pericolosamente (1993) τραγουδά μαζί του το Σαν φεγγαράκι. Έχει ηχογραφήσει μεμονωμένα τραγούδια σε έντεχνο ύφος, όπως το Μέθυσε η αγάπη και το Απόψε. Το 2023 εξήγησε γιατί σπανίζουν τα καινούργια νησιώτικα τραγούδια: είναι πολύ δύσκολο, είπε, να βρεθούν τραγούδια όπως θα τα ήθελε, βασισμένα στις ρίζες των παλιών. Κατά τη γνώμη της, το παραδοσιακό τραγούδι δεν είχε ποτέ τη θέση ή την υποστήριξη που του ταιριάζει και αντιμετωπίζεται σαν μουσειακό είδος, όμως η δύναμή του τα ξεπερνά όλα.

Η Ελένη Λεγάκη μεταφέρει το ύφος της οικογένειας Κονιτόπουλου σε μια νέα γενιά και τραγουδά ακόμη σε καλοκαιρινές εκδηλώσεις: το 2023 ανέφερε εκδηλώσεις σε Άνδρο, Νάξο, Κάσο, Πάρο και Εύβοια, στη Λακωνία και στον Γαλατά. Η πραγματική της ανταμοιβή, λέει, έρχεται από τις οικογένειες που έρχονται να διασκεδάσουν και από τους νέους που χορεύουν έως τελικής πτώσης στους έντονους νησιώτικους ρυθμούς. Για μια άσκηση στα ελληνικά, δείτε τους τίτλους Καλοκαίρι στο νησί και Νησιώτικο γλέντι. Εξηγήστε στα ελληνικά τη διαφορά ανάμεσα στο «νησί», στο «χωριό» και στον «τόπο» και έπειτα γράψτε μία πρόταση με το επίθετο «νησιώτικος», για παράδειγμα: «Το νησιώτικο γλέντι κρατά ως το πρωί».

• Η πρώτη της επαγγελματική εμφάνιση, στα δεκατρία της, ήταν σε ένα νησιώτικο γλέντι, και θυμάται ότι είχε πολύ τρακ.
• Τραγούδησε με τη μητέρα της στο κέντρο «Αρμενάκι» επί 24 χρόνια, από το 1984 έως το 2008.
• Ηχογράφησε το ντουέτο Σαν φεγγαράκι με τον σατιρικό τραγουδοποιό Τζίμη Πανούση.
• Ο παππούς της, ο Μιχάλης Κονιτόπουλος, ήταν βιολιστής γνωστός με το παρατσούκλι «το μωρό».