Θάνος Μικρούτσικος

Ο Μικρούτσικος γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Απριλίου 1947. Σπούδασε πιάνο και θεωρητικά στο Ελληνικό Ωδείο και μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ωρίμασε πολιτικά στα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας του 1967–1974, και τα πρώτα σημαντικά του έργα γεννήθηκαν από αυτή την εμπειρία: τραγούδια της αντίστασης, της φυλακής και της εξορίας, γραμμένα σε μια μουσική γλώσσα που αντλούσε τόσο από την πρωτοποριακή σύνθεση όσο και από το ελληνικό λαϊκό τραγούδι.

Μετά την πτώση της χούντας, οι δίσκοι του με πολιτικά τραγούδια τον έκαναν μία από τις φωνές της γενιάς της Μεταπολίτευσης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τη δεκαετία του 1980 πλησίασε το ευρύ κοινό χωρίς να εγκαταλείψει την ποίηση, με δίσκους όπως το Εμπάργκο (1982), σε ποιήματα του Άλκη Αλκαίου, ενώ συνέχιζε να συνθέτει για το θέατρο και την αίθουσα συναυλιών.

Ήταν επίσης ενεργός στη δημόσια ζωή. Το 1993 μπήκε στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου ως υφυπουργός Πολιτισμού, και μετά τον θάνατο της Μελίνας Μερκούρη το 1994 έγινε υπουργός Πολιτισμού, ως το 1996. Έπειτα επέστρεψε στη μουσική, ερμηνεύοντας τα τραγούδια του σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Τα τελευταία του χρόνια αρρώστησε από καρκίνο και πέθανε στην Αθήνα στις 28 Δεκεμβρίου 2019, σε ηλικία 72 ετών, θρηνημένος από μουσικούς και πολιτικούς κάθε πλευράς.

Το έργο του χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιόδους. Η πρώτη είναι εκείνη των Πολιτικών τραγουδιών (1975) και της Καντάτας για τη Μακρόνησο (1976), σε ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου για το νησιωτικό στρατόπεδο της εποχής του Εμφυλίου. Εδώ ο Μικρούτσικος μελοποίησε Ρίτσο, Μαγιακόφσκι και άλλους ποιητές με μια μουσική κοφτερή, κάποτε παράφωνη, πιο κοντά στον Κουρτ Βάιλ παρά στο μπουζούκι. Τα Πολιτικά τραγούδια τα τραγούδησε η Μαρία Δημητριάδη, που η φωνή της έγινε ένας από τους ήχους των χρόνων μετά τη χούντα.

Η δεύτερη περίοδος αρχίζει με τον Σταυρό του Νότου (1979), όπου μελοποίησε τα ποιήματα του ναυτικού ποιητή Νίκου Καββαδία: λιμάνια, τροπικές νύχτες, όπιο και χαμένοι έρωτες τραγουδισμένα πάνω σε ορμητικές ενορχηστρώσεις με ροκ χρώμα. Ο δίσκος βρήκε τεράστιο κοινό και έκανε τον Καββαδία, ως τότε ποιητή για μυημένους, όνομα γνωστό σε όλους. Ακολούθησαν το Εμπάργκο (1982), σε ποιήματα του Άλκη Αλκαίου, και το 1996 ο δίσκος Στου αιώνα την παράγκα, με ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο, του οποίου το τραγούδι Ρόζα, σε στίχους του Αλκαίου, έγινε ένα από τα σήματα κατατεθέντα του τραγουδιστή. Σε όλη τη διαδρομή του ο Μικρούτσικος κράτησε την ίδια αρχή: το λαϊκό τραγούδι μπορεί να σηκώσει απαιτητική ποίηση χωρίς να χάσει τη δύναμή του να συγκινεί ένα πλήθος.

Ξεκινήστε με τον Σταυρό του Νότου: βάλτε τον δίσκο, ακολουθήστε τα ποιήματα του Καββαδία στο χαρτί, και θα έχετε διαβάσει έναν μεγάλο ποιητή χωρίς να το καταλάβετε. Ακούστε ύστερα τον Μητροπάνο να τραγουδά τη Ρόζα, που παραμένει αγαπημένη στις ελληνικές μουσικές σκηνές. Τα πολιτικά του τραγούδια ακούγονται συχνά στις εκδηλώσεις μνήμης για την εξέγερση του Πολυτεχνείου κάθε Νοέμβριο. Όταν πέθανε το 2019, φόροι τιμής ήρθαν από όλο το φάσμα της ελληνικής μουσικής και πολιτικής, και η γενέτειρά του, η Πάτρα, τον θρήνησε σαν δικό της παιδί. Η σελίδα του ιστότοπου για τον Δημήτρη Μητροπάνο οδηγεί από τα τραγούδια του στη φωνή που τα τραγούδησε.

• Σπούδασε μαθηματικά εκτός από μουσική.
• Διαδέχτηκε τη Μελίνα Μερκούρη ως υπουργός Πολιτισμού, από το 1994 ως το 1996.
• Ο δίσκος του Σταυρός του Νότου έκανε περισσότερα από οποιοδήποτε βιβλίο για να γίνει δημοφιλής η ποίηση του Νίκου Καββαδία.
• Οι πρώτοι μεγάλοι δίσκοι του κυκλοφόρησαν μέσα σε δύο χρόνια από την πτώση της χούντας το 1974.