Αλκυόνη Παπαδάκη

Η Αλκυόνη Παπαδάκη γεννήθηκε στο Νιο Χωριό (γράφεται και Νιοχώρι), ένα χωριό λίγο έξω από τα Χανιά, στη δυτική Κρήτη· τα βιογραφικά των εκδοτών της δεν αναφέρουν έτος γέννησης. Μεγάλωσε σε ένα σπίτι που το λέει κόκκινο και που αργότερα έδωσε τον τίτλο στο πρώτο της βιβλίο. Ο πατέρας της ήταν δάσκαλος, τραυματισμένος στον πόλεμο της Αλβανίας, και δάσκαλοι ήταν επίσης η μητέρα της και οι παππούδες της. Στα τεταμένα χρόνια μετά τον Εμφύλιο, όταν ήταν περίπου τριών ετών, οι γονείς και οι παππούδες της φυλακίστηκαν επειδή ο αδελφός της μητέρας της είχε πάει με τους αριστερούς αντάρτες. Έφηβη, επέμεινε να μείνει εσωτερική στη Γαλλική Σχολή Saint Joseph των Χανίων, όπου διάβασε Νίκο Καζαντζάκη.

Μετά το σχολείο έφυγε για την Αθήνα. Πέρασε στις εξετάσεις για την Πάντειο, αλλά δεν φοίτησε ποτέ· προτίμησε μαθήματα δημοσιογραφίας. Ένα τολμηρό γράμμα στον εκδότη Χρήστο Λαμπράκη τής άνοιξε τον δρόμο για μαθητεία στην εφημερίδα Τα Νέα, κοντά στον Νίκο Κακαουνάκη. Όταν ο κριτικός Τάσος Βουρνάς έγραψε κριτική για το χειρόγραφό της Το κόκκινο σπίτι, η εφημερίδα Αυγή την προσέλαβε ως ρεπόρτερ.

Εργάστηκε εκεί ως τη δικτατορία του 1967 και έπειτα έμεινε για λίγο στο Παρίσι· εξαιτίας ενός αστυνομικού φακέλου, αργότερα της αρνήθηκαν διαβατήριο. Από τα σαράντα πέντε της εκδίδει ένα μυθιστόρημα περίπου κάθε δύο χρόνια, αρχικά από τις εκδόσεις Καλέντη και από το 2018 από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Η Παπαδάκη έγραψε Το κόκκινο σπίτι γύρω στα δεκαεννιά της και πλήρωσε η ίδια την πρώτη του έκδοση· το βιβλίο είναι φανερά αυτοβιογραφικό και αντλεί από το κρητικό σπίτι των παιδικών της χρόνων. Ο κατάλογος του εκδότη της χρονολογεί την έκδοση του Καλέντη στο 1988, και ακολουθεί Η μπόρα (1989). Το πιο γνωστό μυθιστόρημά της, Το χρώμα του φεγγαριού, κυκλοφόρησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990· οι κατάλογοι δίνουν 1991 ή 1995. Ακολουθεί τον Φώτη, έναν νέο από ένα νησί, και τη Μαρουσώ, ένα κορίτσι από την Αθήνα, που ο έρωτάς τους είναι αληθινός αλλά μοιραίος όταν εκείνος μετακομίζει στην πόλη. Έχει επανεκδοθεί πολλές φορές, πιο πρόσφατα από τη Διόπτρα.

Στα μεταγενέστερα μυθιστορήματα ανήκουν Οι κάργιες (1997), Θα ξανάρθουν τα χελιδόνια (2015) και Το χαμόγελο του δράκου (2018), ένα λυρικό μυθιστόρημα για την αέναη αναμέτρηση μάνας και κόρης και για την προδοσία στον έρωτα. Στο Το τετράδιο της Αλκυόνης και στο Ξεφυλλίζοντας τη σιωπή, και τα δύο του 2004, ο πεζός της λόγος πλησιάζει περισσότερο την ποίηση.

Το ύφος της είναι προσωπικό και εξομολογητικό. Γράφει με το χέρι και λέει ότι πρέπει να έχει μελετήσει καλά τους ήρωές της πριν αρχίσει μια ιστορία. Τη λέξη «συγγραφέας» τη βρίσκει πολύ βαριά: αποκαλεί τον εαυτό της «λογοτέχνη» και «μαστόρισσα της λογοτεχνίας».

Η Παπαδάκη ανήκει στη λαϊκή πλευρά της ελληνικής πεζογραφίας: τα μυθιστορήματά της πουλούν σταθερά και στις υπογραφές της σχηματίζονται ουρές. Στα Νέα η Μικέλα Χαρτουλάρη την αποκάλεσε «φιλαράκι του αναγνώστη», και ο Μανώλης Πιμπλής σημείωσε ότι οι αναγνώστες περιμένουν υπομονετικά για να πάρουν την υπογραφή της. Στις αρχές της δεκαετίας του 2020 η Διόπτρα επανεξέδωσε δώδεκα βιβλία της με νέα ζωγραφισμένα εξώφυλλα, έτσι τίτλοι της δεκαετίας του 1990 βρίσκονται ξανά εύκολα στα ελληνικά βιβλιοπωλεία. Σε συνέντευξη του 2018 είπε ότι οι λέξεις έχουν χάσει πολύ από το βάρος τους και ότι οφείλουμε να κρατήσουμε τη γλώσσα μας ζωντανή.

Δοκιμάστε: πάρτε τον τίτλο Το χρώμα του φεγγαριού και γράψτε τρεις δικές σας παρατηρήσεις με το «το χρώμα του…» ή «το χρώμα της…», όπως «το χρώμα της σιωπής». Έπειτα εξηγήστε σε μία ελληνική πρόταση γιατί προτιμά τη λέξη «μαστόρισσα» από τη λέξη «συγγραφέας».

• Το πρώτο της χειρόγραφο, Το κόκκινο σπίτι, της χάρισε δουλειά: αφού ο κριτικός Τάσος Βουρνάς έγραψε γι’ αυτό, η Αυγή την προσέλαβε.
• Τα σχέδιά της για σπουδές στο Παρίσι ναυάγησαν: επειδή είχε γράψει στην Αυγή, η αστυνομία είχε φάκελο για εκείνη και της αρνήθηκε διαβατήριο.
• Στη Γαλλική Σχολή των Χανίων ήταν η σπάνια εσωτερική μαθήτρια που στενοχωριόταν, αντί να χαίρεται, όταν ερχόταν η ώρα να γυρίσει σπίτι.
• Γράφει τα χειρόγραφά της με το χέρι.