Κατερίνα Ηλιοπούλου

Η Κατερίνα Ηλιοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 1967 και ζει και εργάζεται ακόμη στην πόλη. Είναι ποιήτρια, μεταφράστρια και επιμελήτρια και έχει συνδιοργανώσει προγράμματα που φέρνουν την ποίηση κοντά στα εικαστικά και την περφόρμανς. Το όνομά της γράφεται μερικές φορές Katerína Iliopoúlou. Δεν πρέπει να συγχέεται με την ποιήτρια και λιμπρετίστρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που έχει δική της σελίδα σε αυτόν τον ιστότοπο.

Το πρώτο της ποιητικό βιβλίο, το «Mister T.», κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Μελάνι στην Αθήνα. Ακολούθησαν το «Άσυλο» το 2008 και Το βιβλίο του χώματος το 2011, επίσης από το Μελάνι. Τα βιογραφικά της αναφέρουν ότι το λογοτεχνικό περιοδικό «Διαβάζω» της απένειμε το βραβείο νέου συγγραφέα· το χρονολογούν στο 2007 ή στο 2008. Το 2012 το «Mister T.» κυκλοφόρησε στα γαλλικά στο Μόντρεαλ ως «Monsieur T.» και στα τουρκικά στην Κωνσταντινούπολη, και τα ποιήματά της άρχισαν να ταξιδεύουν έξω από την Ελλάδα.

Το 2013 ανέλαβε τη διεύθυνση του [ΦΡΜΚ] (γράφεται και FRMK ή FaRMaKo), ενός νέου εξαμηνιαίου περιοδικού ποίησης, θεωρίας και εικαστικών· το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2013. Επιμελείται επίσης το greekpoetrynow.com, έναν δίγλωσσο ελληνοαγγλικό ιστότοπο για τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, και είναι η ελληνική συνεργάτιδα του Lyrikline, του διεθνούς ιστότοπου ποίησης με έδρα το Βερολίνο. Το 2025 διάβασε ποιήματά της στις ημέρες ποίησης Lisbon Revisited της Casa Fernando Pessoa.

Ο τόπος βρίσκεται στο κέντρο της ποίησης της Ηλιοπούλου, δεμένος με το σώμα, την ιστορία, τη μνήμη, τον μύθο και τη γυναικεία εμπειρία του κόσμου. Το βιβλίο του χώματος το δείχνει καθαρά. Στο Ταίναρο το ποιητικό υποκείμενο φτάνει στο νότιο ακρωτήριο που οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πύλη του Κάτω Κόσμου. Ο αέρας ορμά στο στόμα του ώσπου εξαφανίζονται όλες οι λέξεις· κάθεται κάτω, σκύβει το κεφάλι και κοιτάζει το χώμα, όπου οι ρίζες του θυμαριού πασχίζουν μέσα από τις ρωγμές να βγουν στο φως, και τότε οι λέξεις επιστρέφουν. Άλλα ποιήματα του βιβλίου παρακολουθούν τη βουτιά ενός μικρού κολυμβητή ή θυμούνται τον Ούγγρο φωτογράφο Αντρέ Κέρτες να περπατά στους δρόμους των πόλεων.

Το «Gestus» (2014), από τις εκδόσεις ΦΡΜΚ, συνδυάζει τα ποιήματά της με φωτογραφίες του Γιάννη Ισιδώρου. Το Μια φορά κάθε τοπίο και ολότελα (2015) περιέχει την ενότητα «Νότος», με ποιήματα για δρόμους, βοσκούς και περάσματα. Έκτοτε εξέδωσε μια συλλογή διηγημάτων (2018) και το «Lily Crag» (2021), ενώ ένα μυθιστόρημα, το «Parandé», έχει ανακοινωθεί από την Εστία για το 2026. Ως μεταφράστρια, μαζί με την Ελένη Ηλιοπούλου, έφερε στα ελληνικά το «Άριελ» της Σύλβια Πλαθ στην αποκατεστημένη του μορφή (2012) και μια δίγλωσση επιλογή από τα «Φύλλα χλόης» του Γουόλτ Γουίτμαν (2019). Έχει επίσης μεταφράσει τη Μίνα Λόι, τον Ρόμπερτ Χας και τον Τεντ Χιουζ.

Η επίδραση της Ηλιοπούλου περνά κυρίως μέσα από την ανάγνωση των άλλων. Το περιοδικό [ΦΡΜΚ], ο δίγλωσσος ιστότοπος greekpoetrynow.com και η δουλειά της για το Lyrikline φέρνουν σύγχρονα ελληνικά ποιήματα σε αναγνώστες και μεταφραστές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ οι μεταφράσεις της από την Πλαθ και τον Γουίτμαν ανοίγουν στους Έλληνες αναγνώστες νέο δρόμο προς δύο σημαντικούς αγγλόφωνους ποιητές. Για όποιον μαθαίνει ελληνικά, το Ταίναρο είναι καλό πρώτο ποίημα: το ελληνικό κείμενο βρίσκεται στο Lyrikline και στις σελίδες Lisbon Revisited της Casa Fernando Pessoa, δίπλα σε μεταφράσεις. Βρείτε τον στίχο «Έσκυψα το κεφάλι μου και κοίταξα το χώμα». Έπειτα γράψτε τρεις δικές σας προτάσεις, μία με τη λέξη χώμα, μία με τη γη και μία με το έδαφος, και συγκρίνετέ τες με τα παραδείγματα του ελληνικού κειμένου αυτής της σελίδας.

• Το ποίημά της «Ταίναρο» διαδραματίζεται στο ακρωτήριο που οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πύλη του Άδη.
• Το πρώτο της βιβλίο, το «Mister T.», κυκλοφόρησε και στα γαλλικά ως «Monsieur T.» στο Μόντρεαλ το 2012.
• Διευθύνει το περιοδικό [ΦΡΜΚ] από το πρώτο του τεύχος, το 2013.
• Μετέφρασε το «Άριελ» της Σύλβια Πλαθ μαζί με την Ελένη Ηλιοπούλου.