Αντώνης Φωνιαδάκης

Ο Αντώνης Φωνιαδάκης, που γράφεται στα λατινικά και Andonis ή Antonis Foniadakis, γεννήθηκε το 1971 και μεγάλωσε στην Ιεράπετρα, μια πόλη στη νότια ακτή της Κρήτης. Πήρε τα πρώτα του μαθήματα χορού με τη Νίκη Παπαδάκη σε μια τοπική σχολή χορού. Σε συνέντευξη του 2021 θυμήθηκε ότι ως παιδί είχε μάθει τους βασικούς παραδοσιακούς χορούς και χόρευε σε ένα παραδοσιακό συγκρότημα της Ιεράπετρας.

Από το 1990 έως το 1992 σπούδασε στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης στην Αθήνα. Στη συνέχεια μια υποτροφία «Μαρία Κάλλας» τον οδήγησε στη σχολή Rudra του Μορίς Μπεζάρ στη Λωζάννη της Ελβετίας, έως το 1994. Χόρεψε με το Μπαλέτο Μπεζάρ της Λωζάννης από το 1994 έως το 1996 και με το Μπαλέτο της Όπερας της Λυών υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Λούκου· τα περισσότερα βιογραφικά αναφέρουν τα έτη 1996 έως 2002, ενώ η Εθνική Λυρική Σκηνή αναφέρει 1996 έως 2000. Το 2004 χόρεψε επίσης με την ομάδα Karas του Σαμπούρο Τεσιγκαουάρα. Στα χρόνια αυτά ερμήνευσε έργα χορογράφων όπως ο Γίρζι Κίλιαν, ο Γουίλιαμ Φορσάιθ, ο Ματς Εκ και η Μαγκί Μαρέν.

Το 2003 ίδρυσε στη Λυών τη δική του ομάδα, την Apotosoma. Τον Μάρτιο του 2016 η Εθνική Λυρική Σκηνή τον επέλεξε ανάμεσα σε 36 υποψηφίους για να διευθύνει το μπαλέτο της για τρία χρόνια από τον Σεπτέμβριο του 2016, καθώς ο οργανισμός ετοιμαζόταν να μεταφερθεί στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Σύμφωνα με το βιογραφικό του Μπαλέτου Μπεζάρ της Λωζάννης, ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής από το 2016 έως το 2018. Διδάσκει επίσης τη δική του τεχνική χορού σε σεμινάρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ο Φωνιαδάκης είναι γνωστός για την ταχύτητα και τη ροή: οι χορευτές του σχεδόν ποτέ δεν μένουν ακίνητοι και μεγάλες φράσεις κίνησης διασχίζουν τη σκηνή. Ως ανεξάρτητος χορογράφος έχει δημιουργήσει έργα για τη Sydney Dance Company, τη Martha Graham Dance Company, τα Ballets Jazz de Montréal, το Aterballetto, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και πολλά άλλα σχήματα. Ένα από τα πρώτα μεγάλα του έργα, το Selon désir (Κατά την επιθυμία), παρουσιάστηκε από το Μπαλέτο του Μεγάλου Θεάτρου της Γενεύης το 2004 (ένα αρχείο βίντεο χρονολογεί τη δημιουργία του στο 2002), σε μουσική από τα εναρκτήρια χορικά των Παθών κατά Ματθαίον και κατά Ιωάννην του Μπαχ. Το 2013 δημιούργησε για την ίδια ομάδα μια νέα Ιεροτελεστία της άνοιξης. Το έργο του Les Noces (Οι γάμοι) για το Maggio Danza της Φλωρεντίας του χάρισε το βραβείο Danza & Danza καλύτερου χορογράφου του 2012 στην Ιταλία. Έχει επίσης χορογραφήσει όπερες, ανάμεσά τους τις Les Boréades του Ραμό, και συντόνισε την κίνηση των τρισδιάστατων χαρακτήρων στην ταινία Νώε (2014) του Ντάρεν Αρονόφσκι.

Στην Ελλάδα, η πρώτη του παραγωγή για το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ήταν το Links (Απρίλιος 2016), σε μουσική Μπαχ και Χέντελ. Ο Γαλαξίας, ένα έργο ανάμεσα στον χορό και το θέατρο για τη γέννηση του σύμπαντος, παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2016 ως η πρώτη συνεργασία του Εθνικού Θεάτρου με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Με το Salema (2019) και το Salema Revisited (2021) στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στράφηκε στη μουσική και στους χορούς της Κρήτης, δίνοντας στα παραδοσιακά βήματα μια προσωπική, αφαιρετική ανάγνωση.

Τα έργα του παραμένουν στο ρεπερτόριο ομάδων του εξωτερικού: η ολλανδική ομάδα Introdans παρουσίασε τη δική της εκδοχή του Selon désir το 2023. Στην Ελλάδα, ο Γαλαξίας τιμήθηκε το 2018 με το βραβείο καλύτερης χορογραφίας της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών, σύμφωνα με το βιογραφικό του στο Μπαλέτο Μπεζάρ της Λωζάννης. Τα κρητικά του έργα άνοιξαν επίσης συζήτηση: όπως είπε, μετά την πρεμιέρα του 2019 κάποιοι επέκριναν το Salema στα κοινωνικά δίκτυα χωρίς να το έχουν δει, ενώ η μετέπειτα παράσταση στα Χανιά πήγε πολύ καλά. Η χορογραφία δεν είναι ελληνικός λόγος, οι ελληνικές συνεντεύξεις του όμως είναι. Ανοίξτε τη συνέντευξή του στο «Βήμα» το 2021 με τίτλο «Ένα αγόρι που χορεύει είναι ακόμη ταμπού». Η πρώτη της γραμμή εξηγεί το «σαλεύω» ως «κουνιέμαι». Έπειτα περιγράψτε σε τρεις προτάσεις έναν χορό που έχετε δει με το «δεν… αλλά…», όπως κάνει ο ίδιος στο «δεν χορεύω αλλά υπάρχω».

• Η Εθνική Λυρική Σκηνή τον επέλεξε για διευθυντή του μπαλέτου ανάμεσα σε 36 υποψηφίους που απάντησαν σε ανοιχτή πρόσκληση.
• Για την ταινία «Νώε» του Ντάρεν Αρονόφσκι συντόνισε την κίνηση των τρισδιάστατων χαρακτήρων.
• Ο «Γαλαξίας» ήταν η πρώτη συνεργασία του Εθνικού Θεάτρου με την Εθνική Λυρική Σκηνή.
• Το «Salema Revisited» μεγάλωσε από τα είκοσι λεπτά του «Salema» σε περίπου μία ώρα.