Roula Pateraki

Roula Pateraki Selanik’te doğdu. Tiyatronun başlangıçta kendi seçimi olmadığını anlatmıştır: yaklaşık on yaşındayken öğretmenleri yeteneğini fark etmiş, ailesi de onu sahneye yönlendirmiştir. İlk sahne deneyimi de bu yaşta, Η Θυσία του Αβραάμ (İbrahim’in Kurbanı) oyununda İshak rolüyle oldu. Selanik Aristoteles Üniversitesi’nde İngiliz dili ve edebiyatından mezun oldu, Kyriazis Charatsaris’in drama okulunda eğitim aldı ve profesyonel Ελεύθερο Θέατρο (Özgür Tiyatro) topluluğunda oynadı.

Selanik’te Tiyatro Atölyesi’nin kurucu üyelerinden biri oldu, ardından 1978’den 1985’e kadar hem drama okulu hem de profesyonel topluluk olarak çalışan kendi Επιθεώρηση Δραματικής Τέχνης’ini (Dram Sanatı Dergisi) kurdu. Burada Tom Stoppard, Samuel Beckett ve Henrik Ibsen gibi yazarların oyunlarını yönetti ve bunlarda oynadı. Atina’ya taşındıktan sonra 1990’da Roula Pateraki Dram Tiyatrosu’nu kurdu.

Oyuncu olarak Ibsen’in Rosmersholm oyununda Rebecca West, Kamelyalı Kadın’da Marguerite Gautier ve James Joyce’un Ulysses’inden Molly Bloom gibi başrolleri oynadı. Sinemada da rol aldı; bunlardan biri Lakis Papastathis’in Το μόνον της ζωής του ταξείδιον (Hayatının Tek Yolculuğu) filmidir. 2016’da Yunanistan Ulusal Tiyatrosu’nda Dalgaları Aşmak (Breaking the Waves) uyarlamasını yönetti ve kendisi de oynadı.

Pateraki, metni merkeze alan zorlu tiyatrosu ve aylarca sürebilen provalarıyla tanınır. Selanik’te onunla eğitim alıp çalışan oyuncu Giannis Palamiotis, onun yaklaşımını stilize İskandinav oyunculuğuna, Grotowski ve Peter Brook’a, ayrıca Bergman, Dreyer ve Tarkovski gibi sinemacılara bağlar. Kendisi, oyunculuk alıştırmalarından oluşan sistemini August Strindberg aracılığıyla geliştirdiğini söyler; Strindberg’in Προς Δαμασκόν (Şam’a Doğru) oyununu 2016’da Onassis Stegi’de, eserin ilk Yunan yapımı olarak sahneledi.

Antik metinlerle çalışması dil öğrenenler için özellikle ilginçtir. 2008’de Ulusal Tiyatro için antik Epidavros’ta Οιδίπους Τύραννος (Kral Oidipus) ve Οιδίπους επί Κολωνώ (Oidipus Kolonos’ta) oyunlarını tek bir gösteride birleştirdi. Var olan bir çeviriyi kullanmak yerine Giannis Lignadis ile yeni bir Modern Yunanca metin hazırladı; yalnızca tekrarları kısalttı, koro bölümlerini ve Oidipus’un monologlarını korudu. 2014’te Thukydides’in Peloponnesos Savaşı tarihini Το μανιφέστο του πολέμου (Savaş Manifestosu), Birinci Bölüm olarak antik Epidavros’un Küçük Tiyatrosu için uyarladı; gösteri Perikles’in Cenaze Söylevi ile sona eriyordu.

Çağdaş Yunan oyun yazarlarını da destekledi. 2018’de Peiraios 260’ta Loula Anagnostaki’nin on bir oyunundan kurulan üç saatlik bir “kırmızı gösteri” yönetti; 2019’da ise Dimitris Dimitriadis’in Πεθαίνω σα χώρα (Bir Ülke Gibi Ölüyorum) metnine dayanan üçlemesini Pire’de bitmemiş bir metro tünelindeki bir gösteriyle tamamladı.

Pateraki’nin yapımları, Yunan tiyatrosunun antik ve çağdaş metinleri bugünün Yunancasıyla seslendirerek nasıl canlı tuttuğunu gösterir. Ulusal Tiyatro’nun dijital arşivi 2008 tarihli Oidipus yapımının programını ve fotoğraflarını saklar; Atina ve Epidavros Festivali’nde de Thukydides ve Anagnostaki projelerine ait sayfalar vardır. Evde küçük bir prova deneyin: bu sayfadaki Yunanca metinden bir cümle seçin, örneğin Οι ηθοποιοί διαβάζουν το κείμενο (Oyuncular metni okuyor). Önce bir kez normal okuyun, sonra bir partnerin iki yönergesini izleyin: πιο αργά (daha yavaş) ve πιο δυνατά (daha yüksek sesle). Rolleri değiştirin. Bu yönergeler bizim kendi alıştırmamızdır, onun yapımlarından alınmış sözler değildir.

• Yaklaşık on yaşındaki ilk rolü, İbrahim’in Kurbanı’ndaki küçük İshak’tı.
• Oyunculuk eğitiminden önce İngiliz edebiyatından mezun oldu.
• 2018 Anagnostaki projesi, aynı mekânın başka bir salonunda ayrı bir “beyaz gösteri” ile eş zamanlı oynandı.
• 2019’daki gösterilerinden biri, bitmemiş bir metro tünelinde yalnızca 60 seyirci için yapıldı.