Νόρα Βαλσάμη

Η Νόρα Βαλσάμη γεννήθηκε ως Ελεονώρα Βαλσαμίδου στο Κάιρο, όπου μεγάλωσε και έμαθε χορό και ρυθμική. Ο βιογραφικός ιστότοπος Σαν Σήμερα δίνει ως ημερομηνία γέννησής της την 24η Ιανουαρίου 1945· ο ιστότοπος της Φίνος Φιλμ αναφέρει το 1948. Στην Αθήνα σπούδασε στη δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη και, σπουδάστρια ακόμη, έκανε το θεατρικό της ντεμπούτο το 1965 στις Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη. Στη φιλμογραφία της καταγράφεται επίσης μια σύντομη εμφάνιση ως μαθήτρια στην κωμωδία Ο καζανόβας του 1963.

Το πραγματικό της ξεκίνημα στον κινηματογράφο ήρθε με την κωμωδία του Ντίνου Δημόπουλου Τζένη Τζένη (1966), όπου υποδύθηκε μια τραγουδίστρια νυχτερινού κέντρου, με το τραγούδι της ντουμπλαρισμένο από την Καίτη Χωματά. Ο παραγωγός Φιλοποίμην Φίνος της πρότεινε τότε αποκλειστικό συμβόλαιο, και είκοσι από τις είκοσι τρεις ταινίες της έγιναν από την εταιρεία του. Υποδύθηκε μια κοπέλα κλεισμένη σε αναμορφωτήριο, δίπλα στη Ζωή Λάσκαρη, στη Στεφανία (1967) και κινήθηκε ανάμεσα σε κωμωδία και δράμα ως την ταινία Οι βάσεις και η Βασούλα (1975), την τελευταία της.

Μετά τον θάνατο του Φίνου το 1977 συνεργάστηκε με σημαντικούς θιάσους. Το 1979 υπέγραψε συμβόλαιο με το Εθνικό Θέατρο, όπου υποδύθηκε τη Νύφη στον Ματωμένο γάμο του Λόρκα (1980) και, το 1992, τον πρώτο της τραγικό ρόλο στην Αντιγόνη του Σοφοκλή. Το 1973 παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη Ερρίκο Ανδρέου, ο οποίος πέθανε το 2023.

Η κινηματογραφική περσόνα της Βαλσάμη διαμορφώθηκε μέσα στη Φίνος Φιλμ στα τέλη της δεκαετίας του 1960, το στούντιο που κυριαρχούσε στον λαϊκό ελληνικό κινηματογράφο με κωμωδίες, μιούζικαλ και μελοδράματα. Το δικό του πορτρέτο της σημειώνει ότι υποδυόταν τους ρόλους της με άνεση και φυσικότητα. Πρωταγωνίστησε στις Κυρίες της αυλής (1966), ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις δραματικών ρόλων στη Στεφανία και στον Πυρετό στην άσφαλτο (1967) και έφερε ελαφράδα και φυσικότητα σε κωμωδίες όπως Η θεία μου η χίπισσα (1970).

Η τηλεόραση της χάρισε μια δεύτερη καριέρα. Ο σύζυγός της Ερρίκος Ανδρέου μετέφερε στην κρατική τηλεόραση μυθιστορήματα του Γρηγορίου Ξενόπουλου, κι εκείνη πρωταγωνίστησε σε σειρές όπως η Αφροδίτη (1977), σίριαλ 26 επεισοδίων, η Αναδυομένη (1978) και οι Μυστικοί αρραβώνες. Το 1980 υποδύθηκε τη Δάφνη στην Αστροφεγγιά, τη μεταφορά της ΕΡΤ στο αυτοβιογραφικό διήγημα του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου για μια γενιά που μεγαλώνει στην Αθήνα από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως το 1922. Στη σκηνή, ο Ματωμένος γάμος του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού και μουσική Μάνου Χατζιδάκι, αποκάλυψε μια τραγική ένταση μακριά από τις κινηματογραφικές της ενζενί. Αργότερα εμφανίστηκε στον Ιδανικό σύζυγο του Ουάιλντ και στα Βρώμικα χέρια του Σαρτρ.

Η Φίνος Φιλμ εξακολουθεί να παρουσιάζει τη Βαλσάμη στο αρχείο καλλιτεχνών της, και οι ταινίες της παραμένουν στον κατάλογό της. Για όσους μαθαίνουν ελληνικά, το έργο της προσφέρει προφορικά νέα ελληνικά από τη δεκαετία του 1960 ως τη δεκαετία του 1980 σε καθαρές, καθημερινές περιστάσεις. Διαλέξτε μια σύντομη σκηνή από τις Κυρίες της αυλής ή ένα επεισόδιο της Αστροφεγγιάς στο αρχείο της ΕΡΤ (archive.ert.gr). Προσέξτε ένα αίτημα και την απάντησή του και παρατηρήστε πώς ο τόνος, η ευγένεια ή η ειρωνεία αλλάζουν το νόημα. Έπειτα γράψτε έναν δικό σας νέο διάλογο τεσσάρων γραμμών που διατυπώνει παρόμοιο αίτημα σε άλλο περιβάλλον, ξεκινώντας για παράδειγμα με το «Θα μπορούσατε να μου πείτε…;». Παραφράστε αντί να αντιγράψετε το σενάριο και συγκρίνετε μια επίσημη και μια οικεία εκδοχή του διαλόγου σας.

• Το πραγματικό της όνομα είναι Ελεονώρα Βαλσαμίδου.
• Στην ταινία Τζένη Τζένη (1966) τη βλέπουμε να τραγουδά, αλλά η φωνή είναι της Καίτης Χωματά.
• Ο Φιλοποίμην Φίνος συνήθιζε να λέει «Η Νόρα είναι δικό μας παιδί».
• Τον πρώτο της τραγικό ρόλο τον έπαιξε το 1992, στην Αντιγόνη του Σοφοκλή στο Εθνικό Θέατρο.