Η ζωή
Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, που γράφεται στα λατινικά και Karampeti ή Karambeti, γεννήθηκε το 1958 και μεγάλωσε στη Δόξα, ένα χωριό κοντά στο Διδυμότειχο του Έβρου, στη βορειοανατολική άκρη της Ελλάδας· ορισμένα βιογραφικά λεξικά δίνουν ως ημερομηνία γέννησης την 5η Ιουλίου 1958. Στη Θεσσαλονίκη σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Πολυτεχνείο, ενώ ταυτόχρονα φοιτούσε στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. Εκεί, όπως λέει, καθοριστική δασκάλα της ήταν η ηθοποιός Μάγια Λυμπεροπούλου. Από τα 21 της συντηρούσε τον εαυτό της παραδίδοντας μαθήματα μαθηματικών, κάνοντας μπέιμπι σίτερ και δουλεύοντας σερβιτόρα σε μπαρ.
Τα πρώτα της χρόνια στη σκηνή ήταν απλήρωτα, στην Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» στη Θεσσαλονίκη, γι’ αυτό δούλευε παράλληλα και αλλού. Έπειτα εντάχθηκε στο Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη, όπου έπαιξε την Αναμπέλα στο «Κρίμα που είναι πόρνη», τη «Λούλου» του Βέντεκιντ και τη Μάσα στις «Τρεις αδελφές» του Τσέχοφ. Τη θυμάται ως μία από τις πιο όμορφες περιόδους της ζωής της.
Το 1997 το Εθνικό Θέατρο της ανέθεσε τη Μήδεια του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία της Νικαίτης Κοντούρη και μουσική της Σαβίνας Γιαννάτου. Μετά την Επίδαυρο η παράσταση περιόδευσε στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων στη Μελβούρνη, στο Μόντρεαλ και στη Νέα Υόρκη. Από τότε η πορεία της κινείται ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία, στο σύγχρονο δράμα, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο.
Το έργο
Η Καραμπέτη είναι γνωστή πάνω απ’ όλα ως τραγική ηθοποιός. Ανάμεσα στους ρόλους που εκτιμά περισσότερο αναφέρει την Αντιγόνη, που τη συνδέει με τη μνήμη του σκηνοθέτη Μίνωα Βολανάκη, τη Μήδεια, αρκετές Ηλέκτρες και Κλυταιμνήστρες, κυρίως την Κλυταιμνήστρα που της δίδαξε ο Πέτερ Στάιν, τη λαίδη Μάκβεθ, ακόμη και τον Άμλετ. Με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό έπαιξε τη Μεγάρα στον «Ηρακλή μαινόμενο» του Ευριπίδη, και για τον Γιάννη Χουβαρδά υποδύθηκε την Κριστίν Μάνον στο «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» του Ευγένιου Ο’Νιλ.
Το σύγχρονο ελληνικό δράμα της έχει δώσει μερικούς από τους πιο παράξενους ρόλους της. Το 2015 έπαιξε τη Νόρμα Ντέσμοντ, την ξεχασμένη σταρ του βωβού κινηματογράφου, στο «Στροχάιμ» του Δημήτρη Δημητριάδη, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή. Το 2017 ήταν η Άτοσσα, η βασίλισσα των Περσών, στους «Πέρσες» του Αισχύλου από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη στην Επίδαυρο. Για τον ρόλο αυτό τιμήθηκε με το βραβείο αρχαίου δράματος «Κάρολος Κουν», που της απονεμήθηκε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2019.
Στον κινηματογράφο υποδύθηκε τη στιχουργό Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου στα ώριμα χρόνια της, στην ταινία «Ευτυχία» (2019) του Άγγελου Φραντζή, με την Κάτια Γκουλιώνη ως νεότερη Ευτυχία. Το 2023 πρωταγωνίστησε στη «Φόνισσα» της Εύας Νάθενα, βασισμένη στη νουβέλα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη για τη Χαδούλα, μια γριά χήρα σε ελληνικό νησί γύρω στο 1900. Η μέθοδός της, όπως λέει, είναι η δουλειά και μόνο: συγκέντρωση, σημειώσεις στην πρόβα και μελέτη κάθε κίνησης και κάθε φράσης.
Η κληρονομιά στη σημερινή Ελλάδα
Το ψηφιακό αρχείο του Εθνικού Θεάτρου φυλάει φωτογραφίες, προγράμματα και αποκόμματα Τύπου από τη «Μήδεια» του 1997, ανάμεσά τους και μια φωτογραφία της ως Μήδειας δίπλα στον Λάζαρο Γεωργακόπουλο ως Ιάσονα. Οι πρόσφατες ταινίες της έφεραν σε ευρύ κοινό δύο Ελληνίδες του λόγου: μια στιχουργό λαϊκών τραγουδιών και την ηρωίδα ενός κλασικού έργου της ελληνικής πεζογραφίας. Το 2026 επέστρεψε στη Μήδεια, 29 χρόνια αργότερα, σε σκηνοθεσία του Νικίτα Μιλιβόγεβιτς.
Δοκιμάστε: διαβάστε τη φράση της από συνέντευξη του 2015 στο «Βήμα», «Ο ηθοποιός γίνεται το όχημα για να συμβεί αυτό». Έπειτα γράψτε δύο δικές σας προτάσεις: μία για την ηθοποιό, που να αρχίζει με «Η Καραμπέτη λέει ότι…», και μία για έναν χαρακτήρα, που να αρχίζει με «Η Μήδεια αποφασίζει να…». Ελέγξτε ότι κάθε πρόταση δείχνει καθαρά ποιος μιλά ή ποιος πράττει.
Το ξέρατε;
- Σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης την ίδια εποχή που σπούδαζε υποκριτική.
- Η «Μήδεια» του 1997 είχε μουσική της Σαβίνας Γιαννάτου, παιγμένη σε όργανα όπως η ποντιακή λύρα και το παραδοσιακό κλαρίνο.
- Έχει παίξει και την Ηλέκτρα και την Κλυταιμνήστρα, την κόρη και τη μητέρα που αντιμετωπίζουν η μία την άλλη στον ίδιο μύθο.
- Στο «Στροχάιμ» έπαιξε μια σταρ του βωβού κινηματογράφου: μια ηθοποιό της οθόνης πάνω στη σκηνή.
Βασικά έργα
| Τίτλος | Σημασία | Έτος |
|---|---|---|
| Μήδεια | Μήδεια — ομώνυμος ρόλος, Εθνικό Θέατρο, σκην. Νικαίτη Κοντούρη | 1997 |
| Στροχάιμ | Στροχάιμ του Δημήτρη Δημητριάδη — ως Νόρμα Ντέσμοντ, σκην. Σταμάτης Φασουλής | 2015 |
| Πέρσες | Πέρσες — ως Άτοσσα, Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου στην Επίδαυρο, σκην. Άρης Μπινιάρης | 2017 |
| Ευτυχία | Ευτυχία — ταινία του Άγγελου Φραντζή, ως η στιχουργός Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου | 2019 |
| Φόνισσα | Φόνισσα — ταινία της Εύας Νάθενα από τον Παπαδιαμάντη, ως Χαδούλα | 2023 |
Μια φράση που μένει
Είμαι η Καρυοφυλλιά, αυτό δεν με αφήνει ποτέ, όποιον ρόλο κι αν παίξω.
Eímai i Karyofylliá, aftó den me afínei poté, ópoion rólo ki an paíxo.
