Αντιγόνη Βαλάκου

Η Αντιγόνη Βαλάκου γεννήθηκε στην Καβάλα, στη βόρεια Ελλάδα, το 1930. Η οικογένειά της μετακόμισε στην Αθήνα το 1946, όταν εκείνη ήταν δεκαέξι ετών. Στις τελευταίες τάξεις του σχολείου παρακολουθούσε και το θεατρικό σπουδαστήριο του σκηνοθέτη και μεταφραστή Βασίλη Ρώτα. Το 1946 εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη σκηνή με τον θίασο του ηθοποιού Αιμίλιου Βεάκη, ως Τριανταφυλλιά στο έργο του Νότη Περγιάλη Νυφιάτικο τραγούδι. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 η κριτική την ήξερε για δροσερούς, νεανικούς ρόλους. Στο Εθνικό Θέατρο έπαιξε την Περντίτα στο Χειμωνιάτικο παραμύθι του Σαίξπηρ το 1952 και την Ισμήνη στην Αντιγόνη του Σοφοκλή το 1956. Το 1955 ήταν η Οφηλία στον Άμλετ στο Θέατρο Εθνικού Κήπου στην Αθήνα.

Από το 1956 έπαιξε την Άννα Φρανκ στον θίασο του Κώστα Μουσούρη, ρόλο που της χάρισε το Βραβείο «Μαρίκα Κοτοπούλη», και το 1958 δημιούργησε δικό της θίασο. Από το 1953 έως το 1965 γύρισε περίπου δώδεκα ταινίες, ανάμεσά τους τη Γκόλφω (1955) του Ορέστη Λάσκου. Εργάστηκε επίσης επί δεκαετίες στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, κυρίως σε διασκευές θεατρικών έργων, και δίδαξε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου περίπου είκοσι χρόνια. Στους ύστερους ρόλους της ήταν η Σάρα στις Φάλαινες του Αυγούστου στο Εθνικό το 2001 και η Μαντάμ Φλο το 2011. Πέθανε στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2013, σε ηλικία 83 ετών.

Το ψηφιακό αρχείο του Εθνικού Θεάτρου καταγράφει τη Βαλάκου σε ρόλους από το 1952 έως το 2007, και ο κατάλογος μοιάζει με χάρτη του παγκόσμιου δράματος. Η πιο αξιομνημόνευτη παράστασή της είναι η Ηλέκτρα του Σοφοκλή, σε νεοελληνική μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη και σκηνοθεσία του Σπύρου Ευαγγελάτου. Έκανε πρεμιέρα στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 9 Ιουλίου 1972 και επαναλήφθηκε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού το 1972, το 1973 και το 1974. Τη μουσική έγραψε ο Δημήτρης Τερζάκης και τα σκηνικά και τα κοστούμια σχεδίασε ο Γιώργος Πάτσας. Η διανομή στο αρχείο αντιστοιχίζει κάθε πρόσωπο με έναν ηθοποιό: η Βαλάκου ως Ηλέκτρα, η Χλόη Λιάσκου ως Χρυσόθεμις, η Αλέκα Κατσέλη ως Κλυταιμνήστρα, ο Πέτρος Φυσσούν ως Ορέστης. Έπαιξε ξανά την Ηλέκτρα για το Εθνικό το 1981.

Η αρχαία τραγωδία έμεινε στο κέντρο της δουλειάς της. Ήταν η Αγαύη στις Βάκχες και η Κασσάνδρα στις Τρωάδες το 1975, η Ιφιγένεια στην Ιφιγένεια εν Ταύροις το 1976, η Ιοκάστη στον Οιδίποδα τύραννο το 1987 και η Μήδεια το 1993. Δίπλα σε αυτούς ήρθαν η Ιουλιέτα το 1961, ο ομώνυμος ρόλος στη Μαρία Στούαρτ το 1986 και η Μάνα Κουράγιο του Μπρεχτ το 2007. Στο Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Λόρκα πέρασε από την Αδέλα, τη μικρότερη κόρη, το 1962 στην τυραννική μητέρα Μπερνάρντα το 1996. Σε συνέντευξη σε εφημερίδα το 2001 μίλησε για το πώς η ηρωίδα της, η Σάρα, αντιμετωπίζει τα γηρατειά χωρίς να παραιτείται.

Στη γενέτειρά της ένα θέατρο φέρει το όνομά της: παραστάσεις στην Καβάλα ανακοινώνονται στο Θέατρο «Αντιγόνη Βαλάκου». Στην κηδεία της ο κριτικός Κώστας Γεωργουσόπουλος είπε ότι κάλυψε όλο το ευρύ φάσμα του παγκόσμιου θεάτρου, και ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Σωτήρης Χατζάκης τη χαρακτήρισε σταθερό σημείο αναφοράς για τους νεότερους ηθοποιούς. Για όποιον μαθαίνει ελληνικά, το πιο χρήσιμο ίχνος είναι το ίδιο το αρχείο. Ανοίξτε τη σελίδα της Ηλέκτρας (1972) στο αρχείο του Εθνικού Θεάτρου και βρείτε την ενότητα «Διανομή»: το όνομα κάθε προσώπου στέκεται δίπλα στο όνομα ενός ηθοποιού, και τα δύο στα ελληνικά. Ρωτήστε και απαντήστε: «Ποια παίζει τη Χρυσόθεμη; Τη Χρυσόθεμη την παίζει η Χλόη Λιάσκου». Έπειτα αντιστρέψτε την ερώτηση: «Ποιον ρόλο υποδύεται η Αντιγόνη Βαλάκου;»

• Το μικρό της όνομα είναι όνομα τραγικής ηρωίδας, όμως στην Αντιγόνη του Σοφοκλή το 1956 έπαιξε την αδελφή, την Ισμήνη.
• Στο Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα έπαιξε τη μικρότερη κόρη το 1962 και τη μητέρα 34 χρόνια αργότερα.
• Η «Ηλέκτρα» του 1972 με τη Βαλάκου έκανε πρεμιέρα στην Επίδαυρο και επαναλήφθηκε στην Αθήνα τα δύο επόμενα καλοκαίρια.
• Δίδαξε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου περίπου είκοσι χρόνια.