Άννα Κοκκίνου

Η Άννα Κοκκίνου γεννήθηκε στη Σούμπρα, συνοικία του Καΐρου, και μεγάλωσε στην ελληνική παροικία της πόλης. Σε συνέντευξη του 2012 θυμήθηκε ότι παρακολουθούσε από το μπαλκόνι τα μαγαζιά ενός πολύβουου σταυροδρομιού και είπε ότι είναι, τελικά, «φτιαγμένη από υλικά του Καΐρου». Ήρθε στην Αθήνα στα τέλη της δεκαετίας του 1960 για σπουδές, γράφτηκε στην Ελληνική Φιλολογία και σύντομα την άφησε για τη δραματική σχολή. Οι παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν, με πρώτο το «Τέλος του παιχνιδιού» του Μπέκετ, έκριναν τον δρόμο της.

Πρωτοεμφανίστηκε στο παιδικό θέατρο της Ξένιας Καλογεροπούλου. Έπειτα ο Λευτέρης Βογιατζής την κάλεσε στην ομάδα που έγινε η Σκηνή, στην οδό Κυκλάδων, ένα σχήμα στο οποίο αργότερα απέδωσε τον τρόπο που βλέπει τα πράγματα. Όταν η Σκηνή έκλεισε, δυσκολεύτηκε να προσαρμοστεί σε άλλα σχήματα. Τον χειμώνα του 1990 βρήκε στου Μακρυγιάννη μια γκρεμισμένη αποθήκη χωρίς στέγη, ιδιοκτησία του Ιδρύματος Κουτλίδη, ζήτησε να τη νοικιάσει και, όπως λέει η ίδια, πούλησε το μοναδικό της σπίτι για να τη μετατρέψει σε θέατρο. Το όνομα «Σφενδόνη» το πρότεινε ο Βασίλης Διοσκουρίδης. Το θέατρο υπήρξε για εκείνη και στέγη και μακρύς αγώνας: το 2019 δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή ζητώντας από την κυβέρνηση να βοηθήσει να σωθεί από την έξωση, σε μια διαφορά για τα ενοίκια.

Η Κοκκίνου δουλεύει συχνά με κείμενα που δεν γράφτηκαν για τη σκηνή. Το θέατρο άνοιξε με τη μονοπρόσωπη παράστασή της βασισμένη στα διηγήματα του Γεωργίου Βιζυηνού, καταγεγραμμένη με τον τίτλο «Μορφές από το έργο του Βιζυηνού». Όπως είπε αργότερα, δεν ένιωθε έτοιμη να παίξει μόνη, αλλά το θέατρο έπρεπε να ανοίξει· υπολόγιζε περίπου είκοσι μέρες παραστάσεων και η παράσταση κράτησε δυόμισι χρόνια. Το 2014 σκηνοθέτησε και ερμήνευσε το «Εγώ ο Θουκυδίδης ένας Αθηναίος», βασισμένο σε αποσπάσματα του Θουκυδίδη στη νεοελληνική μετάφραση του Ν. Μ. Σκουτερόπουλου, ανάμεσά τους ο διάλογος Αθηναίων και Μηλίων, τα Κερκυραϊκά και ο Επιτάφιος του Περικλή. Ήταν η αφηγήτρια, σχεδίασε σκηνικά και κοστούμια και περιόδευσε με την παράσταση σε γυμνάσια και λύκεια σε όλη την Ελλάδα.

Μεταγενέστερες δουλειές στη Σφενδόνη είναι το «REM/κήπος» (2018), εμπνευσμένο από ένα ταξίδι στη Βιζύη της Ανατολικής Θράκης, γενέτειρα του Βιζυηνού, και από έναν κήπο των παιδικών της χρόνων στο Κάιρο, καθώς και «Οι Μίμοι» του Ηρώνδα σε μετάφραση Θεοδώρου Στεφανόπουλου, που πρωτοανέβηκαν το 2019 και στους οποίους έπαιξε και η ίδια. Όπως είπε, αυτό που την τράβηξε στον Ηρώνδα ήταν η γλώσσα. Τον Απρίλιο του 2020 ηχογράφησε στο καμαρίνι της το διήγημα του Βιζυηνού «Ο Μοσκώβ Σελήμ» για τη διαδικτυακή σειρά «Αναγνώσεις» του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Τον Ιανουάριο του 2022 παρουσίασε για πρώτη φορά τον «Αφανισμό», τη σκηνική της εκδοχή του τελευταίου μυθιστορήματος του Τόμας Μπέρνχαρντ, ουσιαστικά έναν μακρύ μονόλογο.

Επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες η Σφενδόνη κρατά ζωντανή μια μικρή ανεξάρτητη σκηνή στο κέντρο της Αθήνας, και η δουλειά της Κοκκίνου εκεί δείχνει πώς ο ελληνικός πεζός λόγος, από διηγήματα του 19ου αιώνα έως αρχαία ιστοριογραφία σε μετάφραση, μπορεί να γίνει προφορικό θέατρο. Η ηχογράφησή της του 2020 από τον «Μοσκώβ Σελήμ» παρουσιάστηκε ως ανάγνωση για νέους, φοιτητές και μαθητές στη σειρά «Αναγνώσεις» του ΚΠΙΣΝ. Δοκιμάστε μια σύντομη άσκηση: ακούστε το πρώτο λεπτό και σημειώστε με μια κάθετο κάθε σημείο όπου σταματά ή παίρνει ανάσα. Ο Βιζυηνός γράφει σε λόγια ελληνικά του 19ου αιώνα, γι’ αυτό δείτε την άσκηση ως εξάσκηση στον ρυθμό και όχι ως πλήρη κατανόηση. Έπειτα γράψτε μια δική σας πρόταση για έναν τόπο των παιδικών σας χρόνων, υπογραμμίστε τις τονισμένες συλλαβές, σημειώστε τις παύσεις και διαβάστε τη φωναχτά δύο φορές, μετακινώντας τη δεύτερη φορά μία παύση.

• Πούλησε το μοναδικό της σπίτι για να δημιουργήσει το Θέατρο Σφενδόνη στου Μακρυγιάννη.
• Η μονοπρόσωπη παράστασή της με κείμενα του Βιζυηνού υπολογιζόταν για είκοσι μέρες και κράτησε δυόμισι χρόνια.
• Η παράστασή της για τον Θουκυδίδη περιόδευσε σε γυμνάσια και λύκεια σε όλη την Ελλάδα.
• Αποφάσισε να γίνει ηθοποιός αφού είδε το «Τέλος του παιχνιδιού» του Μπέκετ στο Θέατρο Τέχνης.