Pavlos Fisas

Pavlos Fisas lindi më 10 prill 1979 dhe u rrit në Perama, në skajin perëndimor të Pireut. I ati punonte në zonën e riparimit të anijeve në Perama, dhe vetë Pavlosi punoi atje nga 1998 deri në 2003. Në një intervistë të vitit 2011 tha se hip-hopi kishte qenë “alternativa e kohës sime”. Që nga fundi i viteve 1990 ishte aktiv në skenën e pavarur të Pireut perëndimor, ku hip-hopi dhe low bap-i lulëzonin larg shtëpive diskografike. Fillimisht bënte pjesë në grupin Freestyle Productions; pasi u largua prej tij, e quajti veten Killah P, shkurtim i Killah Past, që e shpjegonte si “vrasësi i së kaluarës”. Performonte edhe si Dogo Argentino.

Pak pas mesnatës së 18 shtatorit 2013, pas një mbrëmjeje në një kafene në Keratsini, u godit me thikë nga Jorgos Rupakias, anëtar i partisë neonaziste Agimi i Artë. Vdiq pak më vonë, në moshën 34 vjeç. Rupakias u arrestua në vend dhe pranoi fajin. Hetimi çoi në arrestimin e drejtuesve të Agimit të Artë dhe në një gjyq që nisi më 20 prill 2015. Më 7 tetor 2020 Gjykata Penale e Apelit e Athinës e shpalli Rupakiasin fajtor për vrasje dhe vendosi se Agimi i Artë kishte vepruar si organizatë kriminale. Një javë më vonë e dënoi me burgim të përjetshëm plus dhjetë vjet, dhe udhëheqësin e partisë Nikos Mihaloliakos me trembëdhjetë vjet. Në mars 2026 një gjykatë apeli i la në fuqi dënimet dhe këto masa.

Fisas reponte në një greqishte të përditshme, shpesh të ashpër rrugësh, mbi bit-e që i zgjidhte vetë; për një instrumental të Dr. Dre tha thjesht se i pëlqeu biti dhe repoi mbi të. Katalogët diskografikë regjistrojnë përmbledhje të botuara vetë si Ηλιοκαλέσματα (Thirrje diellit, 2005) dhe Ηλιοκαψίματα (Djegie nga dielli, 2012), një mixtape të vitit 2009 dhe Το δόγμα το δώμα (Dogma, çatia, 2013) me gjashtë këngë, një lojë me dy fjalë që tingëllojnë njësoj, të ndarë me reperin Μετρονόμος në labelin Rap Monsters. Ishte edhe i ftuar në albume të reperëve të tjerë grekë, si Οι παλίρροιες των χρόνων (Baticat e kohës, 2007) i Ανδρείκελος.

Temat e tij kryesore, siç i përmblodhi më 2018 ministrja e Kulturës Mirsini Zorba, ishin kriza ekonomike, racizmi ndaj refugjatëve dhe migrantëve, dhuna shtetërore dhe shpresa për një botë më të drejtë; këngët e tij kujtonin edhe vrasjet e Aleksandros Grigoropulos në Athinë dhe të Carlo Giulianit në Gjenovë. Titujt tregojnë zërin e tij. Ο Πειραιάς στην πλάτη μου (Pireja mbi shpinë) e mbart portin e lindjes si një barrë, dhe Σιγά μην κλάψω (Sikur do të qaj) përdor ironiken greke σιγά μην, që do të thotë të kundërtën e asaj që thotë fjalë për fjalë. I pyetur për tekstet, tha se të gjitha vinin nga përvoja. Më 2020, ditën kur do të mbushte 41 vjeç, Rap Monsters botoi Save the Date, një përmbledhje me këngë të tij.

Në nëntor 2015 bashkia Keratsini-Drapecona e riemërtoi rrugën Panagi Caldari, ku u sulmua, si rruga Pavlu Fisa, dhe atje ngrihet një monument. Çdo 18 shtator bëhet një marshim në kujtim të tij, dhe nëna e tij, Magda Fisa, ndoqi për vite seancat e gjyqit. Çdo prill, në ditëlindjen e tij, Shoqata Kulturore Pavlos Killah P Fisas organizon Rap Monsters Fest falas me reperë grekë. Më 2022 dy shkencëtarë, Manthos Panu dhe Spiros Gkelis, i dhanë një cianobakterie të sapopërshkruar emrin Speos fyssasii për nder të tij.

Provoni: kërkoni titullin Σιγά μην κλάψω (Sikur do të qaj) te Save the Date. Pastaj shkruani tri fjali tuajat me σιγά μην, si Σιγά μην αργήσω (Sikur do të vonohem!), dhe lexojini me zë me ton ironik.

• Emrin artistik Killah P e shpjegonte si Killah Past, “vrasësi i së kaluarës”.
• Para se muzika të bëhej qendra e jetës së tij, punoi nga 1998 deri në 2003 në zonën e riparimit të anijeve në Perama, si i ati.
• Përmbledhja pas vdekjes Save the Date doli më 10 prill 2020, ditën kur do të mbushte 41 vjeç.
• Një cianobakterie, Speos fyssasii, mban emrin e tij; emri i gjinisë vjen nga greqishtja σπέος (shpellë).