Andonis Foniadakis

Andonis Foniadakis, emri i të cilit shkruhet edhe Antonis Foniadakis, lindi më 1971 dhe u rrit në Ierapetra, një qytet në bregun jugor të Kretës. Mësimet e para të vallëzimit i mori nga Niki Papadaki në një shkollë vendase vallëzimi. Në një intervistë të vitit 2021 kujtoi se si djalë kishte mësuar vallet themelore tradicionale dhe kërcente në një grup tradicional në Ierapetra.

Nga viti 1990 deri më 1992 studioi në Shkollën Shtetërore të Vallëzimit në Athinë. Më pas një bursë Maria Callas e çoi në shkollën Rudra të Maurice Béjart në Lozanë, Zvicër, deri më 1994. Kërceu me Béjart Ballet Lausanne nga 1994 deri më 1996 dhe me Baletin e Operës së Lionit nën drejtimin e Jorgos Lukosit; shumica e biografive japin vitet 1996–2002, ndërsa Opera Kombëtare Greke jep 1996–2000. Më 2004 kërceu edhe me trupën Karas të Saburo Teshigawara-s. Në këto vite interpretoi vepra koreografësh si Jiří Kylián, William Forsythe, Mats Ek dhe Maguy Marin.

Më 2003 themeloi në Lion trupën e vet, Apotosoma. Në mars 2016 Opera Kombëtare Greke e zgjodhi mes 36 kandidatëve për të drejtuar baletin e saj për tre vjet nga shtatori i 2016-s, ndërsa institucioni përgatitej të shpërngulej në Qendrën Kulturore të Fondacionit Stavros Niarchos. Sipas biografisë së Béjart Ballet Lausanne, ai ishte drejtor artistik nga 2016 deri më 2018. Ai jep gjithashtu mësim teknikën e vet të vallëzimit në seminare në Greqi dhe jashtë saj.

Foniadakis njihet për shpejtësinë dhe rrjedhshmërinë: kërcimtarët e tij pothuajse kurrë nuk rrinë të palëvizur, dhe fraza të gjata lëvizjeje përshkojnë skenën. Si koreograf i pavarur ka krijuar vepra për Sydney Dance Company, Martha Graham Dance Company, Les Ballets Jazz de Montréal, Aterballetto, Teatrin Shtetëror të Greqisë së Veriut dhe shumë të tjerë. Një nga veprat e tij të para të mëdha, Selon désir (Sipas dëshirës), u paraqit nga Ballet du Grand Théâtre de Genève më 2004 (një arkiv video e daton krijimin e saj në 2002), mbi koret hyrëse të Pasioneve sipas Mateut dhe sipas Gjonit të Bach-ut. Më 2013 krijoi për të njëjtën trupë një Rit të pranverës të ri. Vepra e tij Les Noces (Dasma) për Maggio Danza në Firence i solli në Itali çmimin Danza & Danza si koreografi më i mirë i vitit 2012. Ka bërë koreografi edhe për opera, ndër to Les Boréades e Rameau-së, dhe ka koordinuar lëvizjen e personazheve 3D në filmin Noah (2014) të Darren Aronofsky-t.

Në Greqi, produksioni i tij i parë për Baletin e Operës Kombëtare ishte Links (prill 2016), me muzikë të Bach-ut dhe Händel-it. Γαλαξίας (Galaktika), një vepër mes vallëzimit dhe teatrit për lindjen e gjithësisë, u shfaq për herë të parë në nëntor 2016 si bashkëpunimi i parë mes Teatrit Kombëtar dhe Operës Kombëtare. Me Salema (2019) dhe Salema Revisited (2021) në Megaron, sallën e koncerteve të Athinës, ai iu kthye muzikës dhe valleve të Kretës, duke u dhënë hapave tradicionalë një lexim personal dhe abstrakt.

Veprat e tij mbeten në repertor jashtë vendit: trupa holandeze Introdans paraqiti më 2023 versionin e vet të Selon désir. Në Greqi, Γαλαξίας (Galaktika) mori më 2018 çmimin për koreografinë më të mirë nga Bashkimi i Kritikëve Grekë të Teatrit dhe Muzikës, sipas biografisë së tij te Béjart Ballet Lausanne. Projektet e tij kretase hapën edhe një debat: ai tregoi se pas premierës së 2019-s disa njerëz e kritikuan Salema-n në internet pa e parë, ndërsa shfaqja e mëvonshme në Hania shkoi shumë mirë. Koreografia nuk është të folur greqisht, por intervistat e tij greqisht janë. Hapni intervistën e tij të vitit 2021 te To Vima, «Ένα αγόρι που χορεύει είναι ακόμη ταμπού» (Një djalë që kërcen është ende tabu). Rreshti i parë e shpjegon σαλεύω (trazohem) si κουνιέμαι (lëviz). Pastaj përshkruani në tri fjali një valle që keni parë me δεν… αλλά… (nuk… por…), siç bën ai te δεν χορεύω αλλά υπάρχω.

• Opera Kombëtare Greke e zgjodhi drejtor të baletit mes 36 kandidatëve që iu përgjigjën një thirrjeje të hapur.
• Për filmin Noah të Darren Aronofsky-t koordinoi lëvizjen e personazheve 3D.
• Galaktika ishte bashkëpunimi i parë mes Teatrit Kombëtar dhe Operës Kombëtare të Greqisë.
• Salema Revisited u rrit nga 20 minutat e Salema-s në rreth një orë.