Jeta
Plotini jetoi afërsisht 204/205–270. Burimi kryesor është Porfiri, nxënës në Romë, biograf e redaktor. Thotë se shmangte origjinën: vendlindja e saktë nuk është e sigurt. Më e qartë është karriera mes qendrave intelektuale greke të perandorisë.
Në Aleksandri studioi me Amon Sakan, pastaj ndoqi ekspeditën lindore të dështuar të GordianitIII. U vendos në Romë më 244 dhe mësoi gjatë, duke diskutuar sidomos Platonin. Shkrimi lindi nga mësimdhënia, jo orari modern. Porfiri shpjegon botimin: diskutime të ndara u bënë korpus i renditur. Vdiq në Kampani më 270. Ndajmë argumentet nga portreti admirues i nxënësit: dëshmia e çmuar zgjedh episode dhe formëson filozofikisht, pa regjistruar çdo bisedë.
Veprat
Plotini ishte interpretues i Platonit; neoplatonizmi është etiketë e mëvonshme. Njëshi, Intelekti dhe Shpirti nuk janë objekte pranë njëri-tjetrit, por parime uniteti, mendimi dhe jete botërore. Argumenti kalon nga e dukshmja te kushtet e të kuptuarit.
Περὶ τοῦ καλοῦ (Mbi të bukurën) kalon nga përpjesëtimi trupor te veprimi, karakteri dhe shqyrtimi i vetes si skulptor. Περὶ εἱμαρμένης (Mbi fatin) shqyrton shkaqe e përgjegjësi; Περὶ ἀρετῶν (Mbi virtytet), përsosmëri. I fundit është Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν (Mbi të mirën e parë dhe të mirat e tjera).54 traktate formojnë gjashtë nëntëshe. Botimi ndryshon nga krijimi: tre tekstet para 263, i fundit nga fundi, pa data të shpikura.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Krahasoni citatin me variantin modern σαυτόν/εαυτό. Shënoni foljet e shikimit dhe ndani shikimin nga kuptimi. Shkruani nga dy fjali greke për objekt të bukur dhe veprim të admirueshëm. Ndiqni argumentin, jo sloganin. Përkthimi ndihmon për ψυχή e νους. Numri i Eneadës tregon botimin, jo medoemos kohën.
A e dinit?
- Porfiri ishte nxënës dhe redaktor.
- Eneadat kanë gjashtë grupe me nëntë traktate.
- Rendi i botimit nuk është kronologjik.
- Pasazhi i bukurisë përdor figurën e skulptorit.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Περὶ τοῦ καλοῦ | Mbi të bukurën | before 263; no. 1 |
| Περὶ εἱμαρμένης | Mbi fatin | before 263; no. 3 |
| Περὶ ἀρετῶν | Mbi virtytet | before 263; no. 19 |
| Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν | Mbi të mirën e parë dhe të mirat e tjera | 269–270; no. 54 |
Një varg për t’u mbajtur mend
ἄναγε ἐπὶ σαυτὸν καὶ ἰδέ
Në greqishten e sotmeΣτρέψου ξανά προς τον εαυτό σου και κοίτα.
anage epi sauton kai ide
Kthehu te vetja dhe shiko.
