Spiros Melas

Melas lindi më 13 janar 1882 në Nafpakt, qyteti i vogël port në gjirin e Korintit që europianët e njohin si Lepanto. Fëmijërinë dhe adoleshencën i kaloi në qytete të ndryshme greke; familja u vendos përfundimisht në Pire dhe, pas vdekjes së të atit, ai u detyrua të punonte për ta mbajtur. Hapat e parë në gazetari i hodhi në gazetën e Pireut Φωνή του Πειραιά (Zëri i Pireut) dhe nuk e la kurrë vërtet shtypin: për dekada shkroi reportazhe, kronika dhe artikuj polemikë për gazeta athinase si Ακρόπολις dhe Άστυ, e në vitet e fundit për Ελευθερία (1957–1966). Ishte anëtar themelues i sindikatës së gazetarëve të Athinës (ΕΣΗΕΑ) dhe njihej për një stil të mprehtë, luftarak dhe të gjallë.

Njëkohësisht shkruante për teatrin. Pjesa e tij e parë, Ο γιος του ίσκιου (Biri i hijes), u vu në skenë më 1907 nga trupa e Eftihios Vonaserasit, kur Athina po zbulonte dramën moderne të Ibsenit dhe të ndjekësve të tij, dhe në dekadat që pasuan ai kaloi nga drama te komedia dhe te pjesët historike. Mes dy luftërave ishte një nga figurat e njohura të jetës teatrore të kryeqytetit, si autor, kritik dhe polemist.

Rreth vitit 1930 iu kthye gjithnjë e më shumë historisë, duke shkruar biografi popullore të burrave të 1821-shit me mënyrën e gjallë të një gazetari më shumë se të një akademiku. Prestigji i tij si njeri i letrave u njoh nga Akademia e Athinës, që e priti zyrtarisht si anëtar të ri më 1936; më 1959 qe president i saj. Vazhdoi të shkruante deri në pleqëri dhe vdiq në Athinë më 2 prill 1966.

Pjesët e hershme të Melasit i përkasin teatrit të ri grek të ideve të viteve 1900 dhe 1910: Ο γιος του ίσκιου (1907) dhe Το άσπρο και το μαύρο (E bardha dhe e zeza, 1913), vënë në skenë nga trupa e aktores së madhe Kiveli.

Publikun më të gjerë e gjeti me komedinë. Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται (Babai shkon në shkollë), shfaqur për herë të parë më 1935, ndërtohet rreth Prokopisit, një babai të thjeshtë e naiv që, nga dashuria për të birin, i lë mënjanë interesat e veta, madje edhe jetën e vet; humori i saj buron nga pafajësia dhe spontaniteti i tij. U bë një nga të preferuarat e skenave greke, u rivu nga Teatri Kombëtar më 1954 dhe u filmua më 1953. Pjesa e tij e vonë Ο βασιλιάς και ο σκύλος (Mbreti dhe qeni, 1953) vë në skenë takimin e famshëm të Aleksandrit të Madh me Diogjenin Cinik, pushtuesin e botës dhe filozofin që i kërkon vetëm t'i hiqet nga dielli.

Shkrimet e tij historike janë ndoshta vepra e tij më jetëgjatë. Ο γέρος του Μωριά (Plaku i Moresë, 1931, dy vëllime), një jetëshkrim i Theodhoros Kolokotronit, e tregon revolucionin me ritmin e një romani dhe ngjyrat e një reportazhi gazete. Po atë vit botoi një jetëshkrim të admiralit Miaulis, dhe pasuan shumë libra të ngjashëm, deri te Φιλικοί: οι πρόδρομοι του '21 (Filikët: pararendësit e '21-shit, 1960). Shkroi gjithashtu një dramë, Παπαφλέσσας (Papaflesas, 1937), për priftin e zjarrtë që ra në Maniaki më 1825.

Për një nxënës të sotëm, dera më e lehtë drejt Melasit është filmi i vitit 1953 sipas Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται, një komedi greke bardhë e zi e viteve '50. Biografitë e tij për heronjtë e 1821-shit gjenden ende në librari antikuare dhe në ribotime, dhe gjatë pjesës më të madhe të shekullit XX formësuan imazhin popullor të Kolokotronit si «ο Γέρος του Μωριά» (Plaku i Moresë). Historitë e teatrit grek modern e rendisin midis dramaturgëve që e sollën dramën e ideve në skenën greke, dhe emri i tij lidhet me Nafpaktin, qytetin ku lindi.

• Krahas karrierës si dramaturg, punoi si gazetar aktiv për më shumë se gjysmë shekulli.
• Komedia e tij Babai shkon në shkollë (shfaqur për herë të parë më 1935) u bë film më 1953.
• Pjesa e tij me një akt Mbreti dhe qeni vë në skenë takimin e Aleksandrit të Madh me Diogjenin.
• U pranua në Akademinë e Athinës më 1936 dhe qe president i saj më 1959.