Dimitris Pikionis

Pikionis lindi në Pire më 1887. Studioi inxhinieri ndërtimi në Politeknikun e Athinës, ku u diplomua më 1908, por pasioni i tij i parë ishte piktura. Më pas shkoi në Mynih, ku studioi vizatim dhe skulpturë, e pastaj në Paris, ku studioi pikturë dhe përthithi artin e ri të kohës. Në ato vite ishte mik i ngushtë i Giorgio de Chirico-s, piktorit të lindur në Volos, me të cilin ndante magjepsjen për heshtjen dhe misterin e vendeve antike, një atmosferë që më vonë do të shfaqej në veprën e tij.

Kur u kthye në Greqi zgjodhi arkitekturën dhe dha mësim për më shumë se tri dekada në Politeknik, ku breza arkitektësh grekë kaluan nga orët e tij. Në të njëjtën kohë përshkonte fshatrat e Greqisë, duke vizatuar e matur shtëpi, oborre dhe mure: për të, ndërtuesit anonimë të ishujve dhe maleve ishin mësues po aq të rëndësishëm sa të lashtët. Në vitet 1930 bëri pjesë në rrethin e intelektualëve që donin të përcaktonin një kulturë greke moderne të rrënjosur në traditë, dhe bashkëdrejtoi revistën Το Τρίτο Μάτι (Syri i tretë, 1935–1937) me piktorin Nikos Hadjikyriakos-Ghikas. Ndër ndërtesat e tij të asaj dekade janë një shkollë fillore në shpatet e Likavitosit dhe Shkolla Eksperimentale e Universitetit të Selanikut. Pas luftës erdhi porosia e tij e madhe, rregullimi i peizazhit rreth Akropolit dhe Filopapit. Më 1966 u zgjodh anëtar i Akademisë së Athinës (Ακαδημία Αθηνών). Vdiq në Athinë më 1968.

Pikionis ishte një modernist që refuzonte të këpuste lidhjet me të shkuarën. Në ndërtesat e tij të hershme, si shkolla në Pefkakia të Likavitosit (1932) dhe Shkolla Eksperimentale në Selanik (mesi i viteve 1930), vëllime moderne e të pastra takohen me materiale vendore, dru, çati me tjegulla dhe oborre të frymëzuara nga shtëpitë tradicionale. Në shkrimet e tij, mbi të gjitha në esenë Συναισθηματική τοπογραφία (Topografi ndjenjësore), botuar në Το Τρίτο Μάτι në mesin e viteve 1930, ai pohonte se arkitektura nis me dëgjimin e një vendi: dritës së tij, gurëve, shpateve, kujtesës që ruan.

Kryevepra e tij e vë këtë ide në praktikë. Midis 1954 dhe 1957 projektoi hyrjet drejt Akropolit dhe shtigjet mbi kodrën përballë, atë të Filopapit. Në vend të asfaltit dhe betonit përdori gurë, si dhe copa mermeri, tullash e tjegullash të marra nga shtëpitë neoklasike të Athinës që po prisheshin atëherë. Punoi në vend me muratorët, duke zgjedhur e vendosur copat pothuajse një nga një, kështu që shtigjet duken sikur kanë mbirë nga toka, me motive që kujtojnë njëkohësisht dyshemetë bizantine, kopshtet japoneze dhe oborret e fshatit. Gjatë rrugës restauroi kishëzën e Άγιος Δημήτριος Λουμπαρδιάρης (Shën Dhimitri Lumbardiaris) dhe ndërtoi pranë saj një pavijon të vogël. Rezultati nuk është një monument që konkurron me Partenonin, por një itinerar modest e meditues që e përgatit kalimtarin për ta parë atë.

Homazhi më i mirë për Pikionisin është të ecësh nëpër shtigjet e tij. Nisuni nga rruga këmbësore Dionysiou Areopagitou, ngjituni në kodrën e Filopapit duke kaluar pranë kishës së Agios Dimitrios Loumbardiaris dhe shikoni gurët nën këmbët tuaja: pothuajse secilin e zgjodhi ai. Arkitektë nga e gjithë bota vijnë për të studiuar këtë vepër, e cila përmendet rregullisht si model i projektimit të peizazhit që respekton historinë. Në Greqi emri i tij përfaqëson një arkitekturë moderne dhe njëkohësisht greke, të rrënjosur te drita dhe materialet; vizatimet dhe shkrimet e tij janë botuar dhe ekspozuar, dhe mësimdhënia e tij formoi shumë nga arkitektët kryesorë të vendit.

• Shumë gurë të shtigjeve të tij të Akropolit vijnë nga shtëpi athinase të shekullit XIX të prishura.
• Në rini ishte mik i Giorgio de Chirico-s.
• U formua fillimisht si inxhinier ndërtimi dhe donte të bëhej piktor para se t'i kthehej arkitekturës.
• I konsideronte ndërtuesit anonimë të fshatrave grekë si mësuesit e tij, krahas të lashtëve.