Pavlos Fyssas

Pavlos Fyssas werd op 10 april 1979 geboren en groeide op in Perama, aan de westrand van Piraeus. Zijn vader werkte in de scheepsreparatiezone van Perama, en Pavlos werkte er zelf van 1998 tot 2003. In een interview uit 2011 zei hij dat hiphop „het alternatief van mijn tijd” was geweest. Vanaf eind jaren negentig was hij actief in de onafhankelijke scene van West-Piraeus, waar hiphop en low bap bloeiden, ver van de platenmaatschappijen. Eerst hoorde hij bij de groep Freestyle Productions; nadat hij die verliet, noemde hij zich Killah P, kort voor Killah Past, wat hij uitlegde als „de moordenaar van het verleden”. Hij trad ook op als Dogo Argentino.

Kort na middernacht op 18 september 2013, na een avond in een café in Keratsini, werd hij neergestoken door Giorgos Roupakias, lid van de neonazistische partij Gouden Dageraad. Hij overleed kort daarna, 34 jaar oud. Roupakias werd ter plaatse gearresteerd en bekende. Het onderzoek leidde tot de arrestatie van de leiders van Gouden Dageraad en tot een proces dat op 20 april 2015 begon. Op 7 oktober 2020 verklaarde het Atheense strafhof van beroep Roupakias schuldig aan moord en oordeelde het dat Gouden Dageraad als criminele organisatie had gefunctioneerd. Een week later veroordeelde het hem tot levenslang plus tien jaar, en partijleider Nikos Michaloliakos tot dertien jaar. In maart 2026 bevestigde een hof van beroep de veroordelingen en deze straffen.

Fyssas rapte in alledaags, vaak ruw straatgrieks op beats die hij zelf uitkoos; over een instrumental van Dr. Dre zei hij simpelweg dat hij de beat mooi vond en erop rapte. Platencatalogi vermelden in eigen beheer uitgebrachte verzamelingen als Ηλιοκαλέσματα (Zonneroepen, 2005) en Ηλιοκαψίματα (Zonnebrand, 2012), een mixtape uit 2009 en Το δόγμα το δώμα (Het dogma, het dak, 2013), zes nummers met een woordspel op twee gelijkklinkende woorden, gedeeld met de rapper Μετρονόμος op het label Rap Monsters. Hij was ook te gast op platen van andere Griekse rappers, zoals Οι παλίρροιες των χρόνων (De getijden van de tijd, 2007) van Ανδρείκελος.

Zijn hoofdthema’s waren, zoals minister van Cultuur Myrsini Zorba ze in 2018 samenvatte, de economische crisis, racisme tegenover vluchtelingen en migranten, staatsgeweld en de hoop op een rechtvaardiger wereld; zijn liedjes herinnerden ook aan de dood van Alexandros Grigoropoulos in Athene en Carlo Giuliani in Genua. Zijn titels laten zijn stem horen. Ο Πειραιάς στην πλάτη μου (Piraeus op mijn rug) draagt zijn thuishaven als een last, en Σιγά μην κλάψω (Alsof ik zou huilen) gebruikt het ironische Griekse σιγά μην, dat het tegendeel betekent van wat het letterlijk zegt. Gevraagd naar zijn teksten, zei hij dat ze allemaal uit eigen ervaring kwamen. In 2020, op wat zijn 41e verjaardag zou zijn geweest, bracht Rap Monsters Save the Date uit, een verzameling van zijn nummers.

In november 2015 hernoemde de gemeente Keratsini-Drapetsona de Panagi Tsaldaristraat, waar hij werd aangevallen, tot Pavlou Fyssastraat; er staat een monument. Elk jaar op 18 september lopen mensen een mars ter nagedachtenis, en zijn moeder, Magda Fyssa, woonde jarenlang de zittingen van het proces bij. Elke april, op zijn verjaardag, organiseert de Culturele Vereniging Pavlos Killah P Fyssas het gratis Rap Monsters Fest met Griekse rappers. In 2022 gaven twee wetenschappers, Manthos Panou en Spyros Gkelis, een nieuw beschreven cyanobacterie te zijner ere de naam Speos fyssasii.

Probeer dit: zoek de titel Σιγά μην κλάψω (Alsof ik zou huilen) op Save the Date. Schrijf daarna drie eigen zinnen met σιγά μην, zoals Σιγά μην αργήσω (Alsof ik te laat zou komen!), en lees ze hardop voor op een ironische toon.

• Hij legde zijn artiestennaam Killah P uit als Killah Past, „de moordenaar van het verleden”.
• Voordat muziek het middelpunt van zijn leven werd, werkte hij van 1998 tot 2003 in de scheepsreparatiezone van Perama, net als zijn vader.
• De postume verzameling Save the Date verscheen op 10 april 2020, de dag waarop hij 41 zou zijn geworden.
• Een cyanobacterie, Speos fyssasii, draagt zijn naam; de geslachtsnaam komt van het Griekse σπέος (grot).