Mironi

Pothuajse gjithçka që dimë për Mironin vjen nga autorë që jetuan shekuj pas tij. Shkrimtari romak Plini Plaku, në shekullin I të e.s., thotë se Mironi lindi në Eleuterai, qytet në kufirin mes Atikës dhe Beotisë, dhe e quan nxënës të Hageladit, skulptor në bronz nga Argosi. Udhëpërshkruesi grek Pausania, në shekullin II të e.s., e quan Mironi i Athinës; Eleuterai ishte bashkuar me athinasit. Veprat moderne të referencës e vendosin veprimtarinë e tij afërsisht midis viteve 480 dhe 440 p.e.s. Lista e vetë Plinit e mjeshtrave të bronzit e vendos në Olimpiadën e 90-të (420–417 p.e.s.), datë që përputhet keq me dëshmitë e tjera; prandaj datat e tij të sakta mbeten të pasigurta.

Mironi punonte kryesisht me bronz, materialin e prestigjit për statujat e perëndive dhe atletëve. Pausania pa vepra të tij në disa vende: në Akropolin e Athinës një Perse që sapo i kishte prerë kokën Meduzës, në Egjinë një figurë prej druri të Hekatës dhe në Olimpia statuja fituesish, mes tyre atë të pankratistit Timanti nga Kleonai. I biri, Likio, u bë gjithashtu skulptor; Pausania pa në Akropol djaloshin e tij prej bronzi që mbante një spërkatëse. Për jetën private të Mironit nuk dihet asgjë dhe nuk ka mbijetuar asnjë portret i tij. Shkrimi latin Myron dhe greqishtja Μύρων tregojnë të njëjtin artist, që nuk duhet ngatërruar me emërnjëshëm të mëvonshëm, si historiani Mironi i Prienës.

Bronzet e Mironit kanë humbur. Kanë mbijetuar kopje romake prej mermeri, të bëra shekuj më vonë dhe të identifikuara me ndihmën e përshkrimeve antike. Më e njohura është Δισκοβόλος (Diskobolli), origjinali i së cilës datohet rreth viteve 460–450 p.e.s. Në dialogun Φιλοψευδής (Dashamirësi i gënjeshtrës), Lukiani përshkruan statujën e një hedhësi disku të përkulur në qëndrimin e hedhjes, të kthyer nga dora që mban diskun dhe me njërin gju lehtë të përkulur; nikoqiri i tij konfirmon se është vepër e Mironit. Ky përshkrim i ndihmoi studiuesit të njohin kopje si Diskobolli Lancellotti, i gjetur në Romë në vitin 1781 dhe sot në Muzeun Kombëtar Romak, dhe Diskobolli Townley, i gjetur në Vilën e Hadrianit pranë Tivolit dhe sot në Muzeun Britanik.

Plini përmend edhe një satir që admiron flautet, së bashku me Athinën. Zakonisht identifikohet me grupin prej bronzi të Athinës dhe Marsias që qëndronte në Akropolin e Athinës rreth vitit 450 p.e.s.; një kopje prej mermeri e Athinës ndodhet në Liebieghaus të Frankfurtit. Vepra më e famshme në antikitet ishte një mëshqerrë prej bronzi, e lavdëruar në shumë epigrame greke sikur të ishte e gjallë. Plini gjykonte se Mironi duket të ketë qenë i pari që shumëfishoi realizmin, se ishte më i larmishëm se Polikleti dhe më i kujdesshëm në përpjesëtime, por se nuk shprehu ndjenjat e shpirtit. Diskobolli i tij kap një trup në çastin midis dy lëvizjeve.

Bronzet e Mironit kanë humbur, por Greqia ruan gjurmë të botës së tij. Vendlindja e tij, Eleuterai, ndodhet pranë qafës së Kazës, buzë rrugës së vjetër Athinë–Tebë, ku vizitorët mund të ecin deri te një kështjellë athinase e mëvonshme, e shekullit IV p.e.s. Fjala δισκοβόλος (hedhës disku) është ende greqishte e zakonshme moderne. Provoni me një fotografi të Diskobolit Lancellotti, një kopje romake: përshkruajeni me tri fjali greke, Σκύβει μπροστά (Përkulet përpara), Λυγίζει το δεξί γόνατο (Përkul gjurin e djathtë) dhe Γυρίζει το κεφάλι προς τον δίσκο (Kthen kokën nga disku). Pastaj shikoni kopjen Townley në Muzeun Britanik dhe shtoni një fjali të katërt: koka e saj shikon poshtë sepse u shtua më vonë dhe nuk i përket statujës.

• Plini thotë se Mironi ishte nga Eleuterai, ndërsa Pausania e quan Mironi i Athinës.
• Diskobolli Townley në Muzeun Britanik ka një kokë që nuk i përket, të restauruar të shikojë poshtë në vend që të kthehet pas nga disku.
• Në një epigram grek të Mark Argentarit, mëshqerra prej bronzi e Mironit flet dhe thotë se skulptori e lidhi aty.
• I biri i Mironit, Likio, ishte gjithashtu skulptor; djaloshi i tij prej bronzi qëndronte në Akropol.