Jeta
Anna Tabaki (shkruhet edhe Tampaki) lindi në Pire. Ndoqi shkollën greko-franceze Jeanne d’Arc dhe u diplomua në filologji greke dhe franceze në Fakultetin e Filozofisë në Athinë. Një bursë e qeverisë franceze e çoi në studime pasuniversitare në Klermon-Feran dhe në Sorbonë, ku në Institutin Neohelenik ishte nxënëse e historianit të letërsisë K. Th. Dhimaras. Ajo ishte gjithashtu bursiste e Fondacionit Aleksandër S. Onasis dhe mori doktoratën në École des Hautes Études en Sciences Sociales në Paris. Teza e saj për teatrin neogrek, e datuar në vitin 1995 në bibliografinë e universitetit, u bë në vitin 2001 libri frëngjisht Le théâtre néohellénique.
Nga viti 1980 deri në 2000 ishte studiuese në Qendrën e Kërkimeve Neohelenike të Fondacionit Kombëtar Helen të Kërkimeve, dhe nga 1997 deri në 2012 ishte drejtuese shkencore e projektit kërkimor Νεοελληνικές Μεταφράσεις (Përkthime neogreke). Dha mësim historinë e teatrit neogrek në Universitetin e Patrës nga 1995 deri në 2000. Në vitin 1999 Departamenti i Studimeve Teatrore i Universitetit të Athinës e zgjodhi profesoreshë të asociuar dhe në 2004 profesoreshë. Atje dha mësim historinë e teatrit neogrek, dramaturgjinë evropiane dhe, në studimet master, përkthimin teatror në teori dhe praktikë. Drejtoi programin master të departamentit nga 2009 deri në 2014 dhe ishte kryetare e departamentit nga 2015 deri në 2017. Sot është profesoreshë emerite.
Veprat
Kërkimet e Tabakit bashkojnë letërsinë krahasuese, historinë e ideve dhe studimin e përkthimit. Libri i saj i parë, Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία (Molieri në kulturën fanariote, 1988), shqyrton tre përkthime në dorëshkrim të Molierit të bëra në rrethet fanariote. Η νεοελληνική δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (Dramaturgjia neogreke dhe ndikimet e saj perëndimore, 1993) dhe Το νεοελληνικό θέατρο (18ος–19ος αι.) (Teatri neogrek, shekujt XVIII–XIX, 2005) ndjekin si lëvizën dramat, idetë dhe modelet skenike midis Evropës Perëndimore dhe publikut grek.
Περί νεοελληνικού Διαφωτισμού (Për Iluminizmin neogrek, 2004) mbledh studimet e saj për këtë lëvizje; një përkthim rumanisht doli në Bukuresht në 2015. Ajo shkroi zërat për Iluminizmin neogrek në Encyclopedia of Greece and the Hellenic Tradition (2000) dhe në Encyclopedia of the Enlightenment të Oksfordit (2003). Puna e saj e mëvonshme shtrihet deri në shekullin XX, me fokus te pritja dhe përkthimi teatror; në 2020 ajo redaktoi një vëllim për regjisorin dhe aktorin Lefteris Vojaxis. Me kolegë shkroi gjithashtu tekste universitare me akses të hapur për programin Kallipos: një për teatrin evropian nga Rilindja deri në shekullin XVIII (2015) dhe Ιστορία και δραματολογία του νεοελληνικού θεάτρου, 16ος–20ός αιώνας (Historia dhe dramaturgjia e teatrit neogrek, shekujt XVI–XX, 2023), të cilin e koordinoi ajo. Në të gjithë këta libra përkthimi shfaqet si akt krijues, përmes të cilit ide të reja dhe modele të reja skenike arritën te lexuesit grekë.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Kërkimet e Tabakit u japin studentëve të teatrit grek një hartë se si dramat evropiane hynë në greqisht përmes përkthimit, dhe teksti i saj Kallipos i vitit 2023 e bën këtë histori lirisht të disponueshme në greqishten e re. Ajo ka mbajtur rreth tetëdhjetë leksione dhe seminare, mes tyre një leksion në internet për teatrin e Iluminizmit evropian në Universitetin e Kretës në prill 2025. Provoni një ushtrim mbi titullin e plotë të librit të saj të parë, Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία. Τρεις χειρόγραφες μεταφράσεις (Molieri në kulturën fanariote: tre përkthime në dorëshkrim). Molieri është συγγραφέας (autori); ata që i kthyen dramat e tij në greqisht janë μεταφραστές (përkthyes); një σκηνοθέτης (regjisor) e vë në skenë një vepër. Pastaj hapni çfarëdo programi teatri grek dhe shkruani tre fjali tuajat, për shembull: Το έργο το έγραψε ο Μολιέρος. Τη μετάφραση την έκανε… Τη σκηνοθεσία την υπογράφει… (Veprën e shkroi Molieri. Përkthimin e bëri… Regjinë e firmos…).
A e dinit?
- Ajo është anëtare e Société Voltaire, një shoqëri dijetare kushtuar Volterit.
- Ajo është anëtare themeluese e Seminarit të Letërsisë Krahasuese dhe Historisë së Ideve, të krijuar në vitin 2000.
- Ka marrë pjesë në rreth 130 kongrese ndërkombëtare.
- Përveç revistave shkencore, ka shkruar për gazeta greke si Το Βήμα dhe Η Καθημερινή.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία. Τρεις χειρόγραφες μεταφράσεις | Molieri në kulturën fanariote: tre përkthime në dorëshkrim | 1988 |
| Η νεοελληνική δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (18ος–19ος αι.) | Dramaturgjia neogreke dhe ndikimet e saj perëndimore (shek. XVIII–XIX) | 1993 |
| Le théâtre néohellénique. Genèse et formation | Teatri neogrek: zanafilla dhe formimi (në frëngjisht) | 2001 |
| Περί νεοελληνικού Διαφωτισμού | Për Iluminizmin neogrek | 2004 |
| Το νεοελληνικό θέατρο (18ος–19ος αι.). Ερμηνευτικές προσεγγίσεις | Teatri neogrek (shek. XVIII–XIX): qasje interpretuese | 2005 |
| Ιστορία και δραματολογία του νεοελληνικού θεάτρου, 16ος–20ός αιώνας | Historia dhe dramaturgjia e teatrit neogrek, shekujt XVI–XX (koordinatore, bashkautore) | 2023 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Η μετάφραση συντάσσεται επομένως με τη μάχη της πολιτισμικής ανανέωσης.
I metáfrasi syntássetai epoménos me ti máchi tis politismikís ananéosis.
Përkthimi, pra, rreshtohet në betejën për ripërtëritjen kulturore.
