Thanasis Wengos

Wengos urodził się 29 maja 1927 roku w Neo Faliro, robotniczej dzielnicy Pireusu przy starej elektrowni, w której pracował jego ojciec. Rodzina była biedna i lewicowa, a pod koniec wojny domowej młody Thanasis, odbywający wówczas służbę wojskową, został w latach 1948–1950 zesłany na wyspę-więzienie Makronisos, gdzie przetrzymywano politycznie podejrzanych. Tam poznał reżysera filmowego Nikosa Kundurosa, również więźnia, który po ich uwolnieniu dał mu pracę asystenta przy swoim pierwszym filmie Μαγική πόλη (Magiczne miasto, 1954), a potem małą rolę w Ο Δράκος (Potwór, 1956).

Przez całe lata 50. grał epizody w greckich komediach, a na początku lat 60. był już gwiazdą. Założył własną wytwórnię i kręcił filmy w wyczerpującym tempie, często kilka rocznie, sam wykonywał akrobacje i, z czego zasłynął, biegał w każdej scenie; prasa nazwała go «ο άνθρωπος που τρέχει», człowiekiem, który biegnie. Ożenił się, miał dwóch synów i żył skromnie w Atenach, z dala od życia celebrytów.

Po upadku komercyjnego kina greckiego pod koniec lat 70. pracował mniej, aż w latach 90. nowe pokolenie reżyserów odkryło go na nowo jako poważnego aktora. Zmarł w Atenach 3 maja 2011 roku, kilka tygodni przed osiemdziesiątymi czwartymi urodzinami, a na jego pogrzeb przyszły tłumy zwykłych Ateńczyków, którzy dorastali z jego filmami.

Postać Wengosa to zawsze ten sam człowiek: biedny, uczciwy, beznadziejnie energiczny, poniewierany przez szefów, biurokratów i oszustów, zwyciężający samym uporem. W Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης (Złota rączka, 1963, reż. Alekos Sakelarios) przechodzi z pracy do pracy i każdą psuje. W Ένας τρελός τρελός Βέγγος (Szalony, szalony Wengos, 1965) i w serii Thou-Vou, zapoczątkowanej filmem Θου-Βου Φαλακρός Πράκτωρ, Επιχείρησις: Γης Μαδιάμ (Thou-Vou, łysy tajny agent, 1969), parodiuje Jamesa Bonda jako nieudolny szpieg Thou-Vou, którego imię utworzono z jego własnych inicjałów, Θ.Β.

Dwa filmy z reżyserem Dinosem Katsuridisem pokazały, co kryło się pod slapstickiem. W Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση; (Co robiłeś na wojnie, Thanasisie?, 1971) jest prostym człowiekiem w okupowanych Atenach, którego biorą za bohatera ruchu oporu, a komedia raz po raz przemienia się w portret głodu i strachu; film przyniósł mu nagrodę dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Salonikach. Θανάση, πάρε τ' όπλο σου (Thanasisie, bierz karabin, 1972) to jego film-bliźniak o wojnie 1940 roku. Później przyszły Ο Θανάσης στη χώρα της σφαλιάρας (Thanasis w krainie policzka, 1976) i Ο Θανάσης και το καταραμένο φίδι (Thanasis i przeklęty wąż, 1982).

W 1995 roku Theo Angelopoulos obsadził go w roli taksówkarza, który wiezie Harveya Keitela przez śnieg do granicy albańskiej, w Το βλέμμα του Οδυσσέα (Spojrzenie Odyseusza) — cichej, melancholijnej roli, która wszystkich zaskoczyła; potem przyszły Όλα είναι δρόμος (Wszystko jest drogą, 1998) Pantelisa Wulgarisa i szkolny woźny w Το καναρινί ποδήλατο (Kanarkowy rower, 1999).

Filmy Wengosa nieustannie pokazuje grecka telewizja, a całe rodziny wciąż śmieją się z nich razem; Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση; regularnie trafia do zestawień najlepszych greckich filmów wszech czasów. Jego powiedzonko «Καλέ μου άνθρωπε» (dobry człowieku) weszło do codziennej greczyzny i wypowiada się je dokładnie jego tonem zmęczonej życzliwości, a gdy ktoś gorączkowo biega w tę i z powrotem, mówi się, że biega «σαν τον Βέγγο», jak Wengos. Dla uczącego się oglądanie parodii Thou-Vou albo filmów Katsuridisa to jeden z najprzyjemniejszych sposobów słuchania szybkiej, potocznej ateńskiej greki. W Neo Faliro, gdzie się urodził, i w całym Pireusie jego imię wspomina się z czułością, a wyrażenie «ο άνθρωπος που τρέχει» wciąż oznacza jego i nikogo innego.

• Thou-Vou, imię jego łysego tajnego agenta, to po prostu jego inicjały, Θ.Β., zapisane tak, jak się je wymawia.
• W latach 1948–1950 był przetrzymywany na wyspie-więzieniu Makronisos i to tam poznał reżysera Nikosa Kundurosa, który wprowadził go do filmu.
• Sam wykonywał akrobacje i biegał na ekranie tak dużo, że «człowiek, który biegnie» stał się jego przydomkiem.
• Theo Angelopoulos, najsurowszy z greckich reżyserów, dał mu jedną z jego najpiękniejszych ról w wieku sześćdziesięciu ośmiu lat — taksówkarza w Spojrzeniu Odyseusza (1995).