Nelly's (Elli Sujultzoglu-Seraidari)

Elli Sujultzoglu urodziła się w 1899 roku w Aydın, mieście w zachodniej Azji Mniejszej z dużą społecznością grecką. Jej rodzina była zamożna, a na początku lat dwudziestych wyjechała do Drezna w Niemczech, by studiować malarstwo, a potem fotografię, która stawała się wtedy sztuką nowoczesną. Gdy była za granicą, katastrofa małoazjatycka z 1922 roku położyła kres greckiemu życiu w jej rodzinnych stronach; jej rodzina, jak wiele innych, przybyła do Grecji jako uchodźcy.

W 1924 roku osiadła w Atenach i wkrótce otworzyła własne studio, podpisując prace nazwą Nelly's, od Nelly, zdrobnienia imienia Elli. Była młodą kobietą prowadzącą własną firmę, co było wówczas rzadkością, i szybko stała się fotografką, której chciało ateńskie towarzystwo, artyści i tancerze. Wyszła za mąż za pianistę Angelosa Seraidarisa. W latach trzydziestych podróżowała po całej Grecji, od wysp po górskie wsie, a państwo greckie używało jej zdjęć na plakatach i w publikacjach, by przyciągać turystów.

W 1939 roku pojechała do Nowego Jorku, by przygotować wielkie fotomurale greckiego pawilonu na Wystawie Światowej. Wybuchła II wojna światowa i została w Stanach Zjednoczonych, gdzie przez ponad dwadzieścia pięć lat pracowała jako fotografka. Do Grecji wróciła dopiero w 1966 roku. W 1985 roku przekazała swoje archiwum i aparaty Muzeum Benaki w Atenach; zmarła w 1998 roku, mając prawie sto lat.

Nelly's fotografowała ludzi i miejsca, ale jej wielkim tematem była sama Grecja, dawna i nowa. Jej najsłynniejsze zdjęcia to zdjęcia Akropolu. W 1927 roku sfotografowała tancerkę Monę Paevę poruszającą się między kolumnami Partenonu w lekkiej, niemal przezroczystej sukni; zdjęcia podziwiano za granicą, a w Atenach wywołały skandal, bo wielu uważało, że świętego zabytku nie powinno się tak wykorzystywać. Fotografowała też Święta Delfickie organizowane przez poetę Angelosa Sikelianosa i jego żonę Evę Palmer, z aktorami w antycznych kostiumach w teatrze w Delfach.

Jej zdjęcia greckiej prowincji – pasterze, kobiety przy studni, rybacy, wyspiarskie kościoły – są starannie skomponowane, z mocnym światłem i głębokimi cieniami. W kilku słynnych parach zestawiła twarz współczesnego wieśniaka z antycznym posągiem, sugerując, że Grecy jej czasów są bezpośrednimi potomkami starożytnych. Ta idea pasowała do ideologii epoki i dziś historycy omawiają ją krytycznie, ale same zdjęcia pozostają piękne.

Jej praca dla plakatów turystycznych i dla Wystawy Światowej w 1939 roku rozsławiła jej obrazy na całym świecie. Na długo przed Instagramem Nelly's zdecydowała, jak powinno wyglądać zdjęcie Grecji: słońce, marmur, błękitne niebo i pełni godności ludzie – wizja, która wciąż żyje na pocztówkach i w reklamach.

Archiwum Nelly's, dziesiątki tysięcy negatywów i odbitek, przechowuje Muzeum Benaki w Atenach, które organizowało wystawy jej prac i wydało książki o niej. Jej zdjęcia tancerek na Partenonie i greckich wsi pojawiają się raz po raz w książkach, czasopismach i filmach dokumentalnych o latach dwudziestych i trzydziestych. Patrząc na klasyczny plakat turystyczny Grecji z kolumnami na tle błękitnego nieba, widzisz sposób patrzenia, który ona pomogła wymyślić. Uczeń może znaleźć jej zdjęcia w internecie, wybrać jedno i opisać je po grecku: kto jest na zdjęciu, gdzie są, co robią. To proste ćwiczenie i dobry sposób, by poznać Grecję sprzed stu lat.

• Jej zawodowe imię Nelly's pochodzi od Nelly, zdrobnienia jej imienia Elli.
• Jej zdjęcia tancerki na Partenonie z 1927 roku zszokowały wielu Ateńczyków.
• Pojechała do Nowego Jorku na Wystawę Światową w 1939 roku i wróciła do Grecji dopiero w 1966 roku.
• Dożyła prawie stu lat.