Manos Loizos

Manos Loizos urodził się 22 października 1937 roku w Aleksandrii w Egipcie, w rodzinie pochodzącej z Cypru. Jak wielu Greków z Egiptu dorastał między dwoma światami, kosmopolitycznym miastem i grecką wspólnotą z jej szkołami i kościołami. W 1955 roku przeniósł się do Aten na studia, ale wygrała muzyka: grał, uczył się sam i od przyjaciół, i imał się wszelkich prac, pisząc pierwsze piosenki. Brał udział w lewicowym ruchu młodzieżowym lat 60. i przez całe życie pozostał zaangażowanym komunistą.

Jego pierwsze płyty ukazały się w latach 60., a w czasie dyktatury wojskowej 1967–1974 jego piosenki, mówiące o drogach, świetle i wolności, śpiewano w kręgach studenckich i często natrafiały one na czerwoną linię cenzury. Po upadku junty w 1974 roku stał się jednym z najbardziej kochanych kompozytorów w Grecji. Ściśle współpracował z autorem tekstów Lefterisem Papadopulosem i z piosenkarką Haris Alexiou, dla której napisał cały album, Τα τραγούδια της Χαρούλας (Piosenki Haruli, 1979), do słów Manolisa Rasulisa, a także sam śpiewał swoje piosenki skromnym, zachrypniętym głosem.

W 1982 roku doznał udaru. Zabrano go na leczenie do Moskwy, gdzie zmarł 17 września 1982 roku w wieku 44 lat. Jego pogrzeb w Atenach stał się zgromadzeniem tysięcy ludzi, którzy śpiewali jego piosenki na ulicy.

Loizos pisał dwa rodzaje piosenek i nigdy ich nie rozdzielał. Piosenki polityczne mówią o walce bez haseł: Ο δρόμος (Ulica), do słów Kostuli Mitropulu, wydana po raz pierwszy w 1965 roku i nagrana ponownie na płycie Τα τραγούδια του δρόμου (Piosenki ulicy, 1974), opowiada o słowie napisanym farbą na murze, słowie wolność. Inne są czułe, melancholijne albo po prostu radosne: Καλημέρα ήλιε (Dzień dobry, słońce, 1974), do której napisał i słowa, i muzykę, wita dzień prostą, niemal dziecięcą melodią, a album Τα τραγούδια μας (Nasze piosenki, 1976), do słów Fontasa Ladisa, dał Jorgosowi Dalarasowi piosenki o robotnikach i emigrantach. W ostatnich latach skomponował muzykę do Γράμματα στην αγαπημένη (Listy do ukochanej), wierszy, które turecki poeta Nâzım Hikmet napisał w więzieniu, w greckim przekładzie Jannisa Ritsosa; płyta ukazała się w 1983 roku, po jego śmierci.

Jego muzyka plasuje się między opartą na buzuki piosenką laiko a lżejszym, gitarowo-fortepianowym stylem „nowej fali” lat 60. Melodie poruszają się małymi krokami i łatwo zapadają w pamięć; aranżacje są oszczędne; emocja płynie ze słów i głosu. Dlatego jego piosenki tak łatwo przeszły z płyt do ust zwykłych ludzi, na demonstracjach, w tawernach i przy gitarze w letnie noce. Śpiewacy każdego pokolenia, od Haris Alexiou i Jorgosa Dalarasa po młodszych artystów, wciąż je nagrywają.

Poproś grupę Greków, żeby zaśpiewali Loizosa, a ktoś zaintonuje Καλημέρα ήλιε albo Ο δρόμος; te piosenki należą do wszystkich. Zacznij od nagrań jego piosenek w wykonaniu Haris Alexiou, a potem spróbuj zaśpiewać pierwsze wersy Ο δρόμος z tekstem przed oczami. Co roku we wrześniu, w rocznicę jego śmierci, koncerty i audycje radiowe go wspominają, a jego grób znajduje się na Pierwszym Cmentarzu w Atenach. Ulice w kilku miastach Grecji i Cypru noszą jego imię. Ćwiczenie ze słownictwa muzycznego na poziomie A2 na tej stronie dobrze towarzyszy jego piosenkom.

• Urodził się w Egipcie w rodzinie z Cypru i Grecy z obu krajów uważają go za swojego.
• Zmarł w Moskwie, dokąd zabrano go na leczenie, w wieku zaledwie 44 lat.
• Wiele swoich piosenek śpiewał sam głosem, który nigdy nie był szkolony, a fani często wolą jego wersje.
• Jego piosenki należały do najczęściej słyszanych na demonstracjach po upadku junty w 1974 roku.