Penelopi Delta

Penelopi Benaki urodziła się w Aleksandrii w 1874 roku jako córka Emmanuila Benakisa, kupca bawełny, jednego z najbogatszych Greków w Egipcie, a później burmistrza Aten; jej brat Antonis założył Muzeum Benaki. Dorastała w surowym, zamożnym domu, kształcona przez guwernantki, a w 1895 roku poślubiła biznesmena Stefanosa Deltasa, z którym miała trzy córki. Małżeństwo było poprawne i nieszczęśliwe. W 1905 roku w Aleksandrii poznała dyplomatę i pisarza Iona Dragumisa i oboje się w sobie zakochali; związek pozostał platoniczny i został zerwany, ale ukształtował resztę jej życia oraz jej dzienniki, opublikowane długo po jej śmierci.

Rodzina mieszkała przez pewien czas we Frankfurcie, a w 1916 roku osiadła w Kifisii, na północ od Aten, w domu, który dziś należy do archiwów Muzeum Benaki. Zaczęła pisać dla dzieci około 1909 roku, zachęcana przez krąg demotycystów skupionych wokół Dragumisa i pedagoga Aleksandrosa Delmuzosa, i pisała dalej mimo choroby: od lat 20. cierpiała na postępujący paraliż, który w końcu przykuł ją do łóżka. Dragumis został zamordowany w Atenach w 1920 roku – był to cios, po którym nigdy się nie podniosła.

27 kwietnia 1941 roku, w dniu, w którym wojska niemieckie wkroczyły do Aten, zażyła truciznę; zmarła kilka dni później, 2 maja, i została pochowana w ogrodzie swojego domu w Kifisii. Na jej nagrobku widnieje jedno słowo: ΣΙΩΠΗ (Milczenie).

Jej pierwsze książki były historyczne. Για την πατρίδα (Za ojczyznę, 1909) i Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου (W czasach Bułgarobójcy, 1911) rozgrywają się w Bizancjum za cesarza Bazylego II i miały dać greckim dzieciom bohaterów z ich własnej średniowiecznej przeszłości. Παραμύθι χωρίς όνομα (Baśń bez imienia, 1910) to alegoria: królestwo leniwych, pogodzonych z losem ludzi odżywa dzięki młodemu księciu, który zmusza ich do pracy – historia napisana z myślą o ówczesnej Grecji, później przerobiona przez Jakowosa Kambanellisa na słynną sztukę teatralną.

Jej najbardziej lubiane książki powstały późno. Τρελαντώνης (Szalony Antonis, 1932) opowiada o czworgu aleksandryjskich dzieci, jej własnym rodzeństwie, podczas letnich wakacji w Pireusie i Atenach w latach 80. XIX wieku, a Antonis, który bez przerwy pakuje się w kłopoty, to najsłynniejszy niesforny chłopiec greckiej literatury. Ο Μάγκας (Bezpański pies, 1935) to autobiografia foksteriera, który opowiada historię tej samej rodziny spod stołu. Τα μυστικά του Βάλτου (Tajemnice bagien, 1937) to jej najambitniejsza powieść: walka o Macedonię w latach 1904–08, toczona między greckimi i bułgarskimi oddziałami na bagnach jeziora Jannitsa, widziana oczami dwojga dzieci, z prawdziwym kapitanem Agrasem (Tellosem Agapinosem) w roli bohatera. Delta pisała w dimotiki, krótkimi zdaniami pełnymi dialogu i akcji, w czasach, gdy podręczniki szkolne wciąż pisano sztywną katharewusą, a jej książki były cichym argumentem, że dzieci zasługują na prawdziwy język.

Τρελαντώνης i Ο Μάγκας należą do pierwszych całych książek, które greckie dzieci czytają samodzielnie, a fragmenty znajdują się w czytankach szkoły podstawowej; Τα μυστικά του Βάλτου czyta się w starszych klasach. Τρελαντώνης został zekranizowany przez grecką telewizję, a sceniczna wersja Παραμύθι χωρίς όνομα autorstwa Kambanellisa wciąż jest wystawiana. Jej dom w Kifisii, kilka minut spacerem od stacji, należy do Muzeum Benaki i przechowuje jej papiery oraz jej grób w ogrodzie. Jej dzienniki i korespondencja z Ionem Dragumisem, publikowane od lat 80., uczyniły ją także postacią literatury dla dorosłych. Dla uczącego się Τρελαντώνης to idealna pierwsza grecka powieść: krótkie rozdziały, codzienne słowa i fabuła, która nie wymaga lekcji historii.

• Jej brat Antonis Benakis, prawdziwy Szalony Antonis, założył później Muzeum Benaki w Atenach.
• Była bliską przyjaciółką Elefteriosa Wenizelosa, u którego jej ojciec był ministrem, a jej dzienniki są źródłem wiedzy o ówczesnej polityce.
• Na jej grobie w ogrodzie domu w Kifisii widnieje jedno słowo, ΣΙΩΠΗ (Milczenie).
• Zażyła truciznę 27 kwietnia 1941 roku, w dniu wkroczenia Niemców do Aten, i zmarła pięć dni później.