Elli Paspala

Elli Paspala groeide op in New York binnen een familie met wortels in Thessaloniki. Ze begon als kind piano te spelen en studeerde af aan Manhattan School of Music. Ze leerde klassieke zang bij sopraan Judith Raskin en acteren bij William Hickey. Concerten in de VS en Canada vormden een vertolker die in meerdere muzikale tradities thuis is.

In 1982 kwam ze naar Griekenland. Concerten en opnamen met Manos Hadjidakis bepaalden haar vroege Griekse loopbaan. Deze band wiste de Amerikaanse muziekervaring niet uit. Later repertoire bleef uit beide omgevingen putten; Griekse componisten gaven nieuwe liederen en een eigen plek in de hedendaagse muziek van het land.

Haar partners zijn onder anderen Panagiotis Kalantzopoulos, Evanthia Reboutsika, David Lynch, Stavros Lantsias en Takis Farazis. Kleine ensembles verbinden de stem met verschillende instrumentencombinaties, grotere projecten bieden andere mogelijkheden. Het archief van de Griekse Nationale Opera documenteert ook deelname aan Μέσα χώρα (Binnenland) in 2022. In een interview dat jaar beschreef ze hoe de muzikaliteit van elke taal de interpretatie beïnvloedt. De taal verandert per project, samen met stijl en instrumentale begeleiding.

Haar eerste eigen album Στη λάμψη του φεγγαριού (In het maanlicht) verscheen in 1988 met anderstalig repertoire. Το νησί των λωτοφάγων (Het eiland van de lotuseters) volgde in 1990 met muziek van Stamos Semsis en Griekse teksten. Beide tonen vanaf het begin van haar solodiscografie verschillende taal- en muziekrichtingen.

Για τη συνήθεια του έρωτα (Voor de gewoonte van de liefde) uit 1997 brengt Panagiotis Kalantzopoulos en verschillende tekstschrijvers samen. Λευκό μου γιασεμί (Mijn witte jasmijn) heeft woorden van Michalis Ganas. Trio uit 2001 biedt een ander kader. In de liveversie uit Sfendona van januari 2001 speelt Stavros Lantsias klassieke gitaar en David Lynch fluit en percussie. Het arrangement zet het lied in een klein ensemble met getokkelde snaren en de adem van de fluit rond de zangstem.

My American Songbook (Mijn Amerikaanse liedboek) in het Herodeion in juli 2023 keerde terug naar New Yorks repertoire, van Cole Porter en Gershwin tot Joni Mitchell en Prince. Het festivalprogramma documenteert Vassilikos en een door Lynch geleid ensemble met Farazis aan de piano. Dit Amerikaanse repertoire staat naast haar Griekse opnamen, elk met eigen taal en muzikale context.

Paspala brengt muziekonderwijs, Griekse liedschrijvers en verschillende uitvoeringstradities samen. Haar gedachten over taal moedigen aan om naast de stem ook de woorden te horen.

Zoek Λευκό μου γιασεμί op het officiële YouTube-kanaal van Stavros Lantsias. Herken λευκό, ‘wit’, en μου, ‘mijn’, in de titel. Beschrijf je eigen bloem: Το λουλούδι μου είναι λευκό, ‘Mijn bloem is wit’. Verander naar Τα λουλούδια μου είναι λευκά, ‘Mijn bloemen zijn wit’, en let op de uitgang van het bijvoeglijk naamwoord. Lees eerst de bewerkte tekst hardop en vergelijk gewone spraak met zang. A2 betreft kleur, bezit en een kort overeenkomstspatroon, niet de hele liedtekst of een Engels jazzprogramma.

• Geboren in New York in 1957, Griekse ouders uit Thessaloniki.
• Afgestudeerd aan Manhattan School of Music.
• Kwam in 1982 naar Griekenland; werkte met Manos Hadjidakis.