Maro Duka

Maro Duka urodziła się w Chanii na Krecie w 1947 roku, a w 1966 przeniosła się do Aten. Oba miasta karmią jej wyobraźnię: jedno przechowuje ulice i głosy dzieciństwa, drugie daje zmienne życie stolicy. Pierwsza książka, Η πηγάδα (Studnia), ukazała się w 1974 roku, a pierwsza powieść, Η αρχαία σκουριά (Stara rdza), w 1979. Osobista pamięć kobiety spotyka się w niej z politycznymi doświadczeniami pokolenia ukształtowanego przez dyktaturę, opór i zawiedzione oczekiwania. Narratorka jest postacią fikcyjną, choć historyczne naciski należą do epoki pisarki.

Duka nadal pisze powieści, nowele i opowiadania, łącząc intymne relacje z historią zbiorową. W wywiadzie z 2022 roku opisała pisanie jako sposób życia, obejmujący długie myślenie i przygotowania przed zapisaniem zdań. Wyjaśniła też, jak Kreta nadaje barwę jej językowi nawet bez wyraźnego dialektu kreteńskiego. Wielka Państwowa Nagroda Literacka za 2019 rok uhonorowała całokształt jej wkładu. Doceniono obszerną twórczość, której różne głosy nie sprowadzają polityki i życia rodzinnego do jednej prostej wersji.

Η αρχαία σκουριά (Stara rdza) nadaje historii politycznej osobisty, pytający głos. Η πλωτή πόλη (Pływające miasto, 1983) bada romans i nierówne pozycje emocjonalne. Metaforyczny tytuł towarzyszy historii relacji, pragnienia i pamięci w różnych miejscach. Αθώοι και φταίχτες (Niewinni i winni, 2004) wraca do Chanii, gdzie współczesne spotkania odsłaniają różne warstwy historii miasta. Książki pokazują, jak Duka zmienia skalę narracji, nie porzucając skomplikowanych losów jednostek.

Πύλη εισόδου (Brama wejściowa, 2019) prowadzi przez dzisiejsze i zapamiętane Ateny w monologu kobiety. Opis wydawcy łączy bramę także z cyberprzestrzenią i używa greckich określeń miejsca εδώ i εκεί. Να είχα, λέει, μια τρομπέτα (Gdybym miała trąbkę, 2022) śledzi kobietę na placach i w dzielnicach. Φελιτσιτά (Felicità, czyli Szczęście, 2023) zestawia bezdomnego mężczyznę ze sprzecznymi opowieściami rodzinnymi; jego własna przemoc współtworzy rozpad rodziny. To wymagające powieści. Na A2 Πύλη εισόδου daje mniejszy punkt wyjścia: opisz wejście i wyjście na własnym rysunku, a następnie wskaż je względem miejsca mówiącego.

Duka konfrontuje publiczną historię z konkretnymi głosami: wspominającej kobiety, mówiącego kochanka, niezgodnej rodziny. Jej książki mieszczą różne doświadczenia w jednym mieście. Dla codziennej greki otwórz opis Πύλη εισόδου (Brama wejściowa) wydawnictwa Patakis i znajdź εδώ (tutaj), εκεί (tam). Narysuj dom i dziedziniec z osobnymi wejściem i wyjściem. Umieść wyobrażonego mówiącego przy wejściu: Η είσοδος είναι εδώ (Wejście jest tutaj). Wskaż dalej: Η έξοδος είναι εκεί (Wyjście jest tam). Partner wybiera inne miejsce i opisuje ten sam rysunek. Ćwiczysz wyrażenia przestrzenne; cała powieść wymaga bardziej zaawansowanego czytania.

• Η πηγάδα (Studnia, 1974) wyprzedziła pierwszą powieść o pięć lat.
• Wielka Państwowa Nagroda Literacka za 2019 rok uhonorowała całokształt wkładu.
• W 2022 roku wyjaśniła, że Kreta barwi jej język także poza wyraźnym dialektem.