Sotiria Bellu

Bellu urodziła się 22 sierpnia 1921 roku w Drosii, wsi niedaleko Chalkidy, miasta na wyspie Eubei połączonego ze stałym lądem słynnym mostem. Dorastała w biednej rodzinie i jeszcze jako młoda dziewczyna przyjechała do Aten. W czasie okupacji niemieckiej (1941–44) działała w ruchu oporu, a w 1943 roku, po zdradzie, została aresztowana i torturowana przez gestapo; te ciężkie lata ukształtowały twardość, którą ludzie słyszeli później w jej głosie.

Po wojnie śpiewała w małych ateńskich tawernach. Około 1947 roku usłyszał ją Wasilis Tsitsanis i wziął ją do siebie. Z nim śpiewała w lokalu «Τζίμης ο Χοντρός» (Gruby Jimmy) i w studiach nagraniowych, a jej niski głos obok jego buzuki stał się jednym z klasycznych brzmień powojennej piosenki greckiej. W latach 50. i 60., gdy rebetiko wyszło z mody i przewagę zdobyła lżejsza muzyka popularna, przeżywała trudne lata. Od 1966 roku współpracowała z młodszymi kompozytorami, takimi jak Dionisis Sawopulos, a odrodzenie rebetiko w latach 70., po upadku dyktatury wojskowej, znów uczyniło z niej gwiazdę: studenci i młodzi muzycy wypełniali sale, by jej posłuchać, a ona znów nagrywała i występowała, już jako żywa legenda. Śpiewała do późnej starości i zmarła w Atenach 27 sierpnia 1997 roku.

Bellu nie pisała piosenek; była wykonawczynią, a jej sztuką był głos. Był niezwykle niski jak na kobietę, bliski męskiemu rejestrowi, z suchą, niemal szorstką krawędzią i bez ozdobników dla samych ozdobników. Śpiewała stojąc nieruchomo, bez gestów, i nie starała się przypodobać. W świecie mężczyzn, buzukistów, właścicieli tawern, tancerzy ζεϊμπέκικο, śpiewała ciężkie pieśni jak równa, a mężczyźni traktowali ją jak równą.

Jej nazwisko łączy się przede wszystkim z Tsitsanisem. W 1948 roku zaśpiewała z Prodromosem Tsausakisem w pierwszym nagraniu Συννεφιασμένη Κυριακή (Pochmurna niedziela), piosenki, którą Tsitsanis napisał w okupowanych Salonikach i którą wielu Greków nazywa swoim drugim hymnem narodowym. W kolejnych latach nagrała dziesiątki jego piosenek o miłości, zdradzie, biedzie i nocy, a śpiewała też utwory starszych mistrzów rebetiko, takich jak Markos Wamwakaris. W latach 70. jej płyty i koncerty zapoznały ze starym repertuarem młodą publiczność, wychowaną na rocku i na pieśniach artystycznych Theodorakisa i Hadzidakisa. Dla nich Bellu nie była nostalgią, lecz autentycznością: prawdziwym głosem muzyki, która przyszła z biednych dzielnic i portów.

Dla wielu Greków Bellu wciąż jest głosem rebetiko, a jej nagrania łatwo znaleźć na każdej platformie muzycznej. Zacznij od Pochmurnej niedzieli z 1948 roku z Tsausakisem, a potem posłuchaj jej nagrań koncertowych z lat 70., kiedy jej głos był jeszcze niższy. Często wymienia się ją razem z Mariką Ninu jako jedną z dwóch wielkich kobiet złotego wieku Tsitsanisa, a młodzi śpiewacy rebetiko wciąż się z nią mierzą. Jej życie stało się tematem książek i filmów dokumentalnych, a w Chalkidzie, jej rodzinnym mieście, wspomina się ją jako jedną z jego słynnych córek. Dobre ćwiczenie: posłuchaj piosenki w jej wykonaniu i zapisz słowa, które rozpoznajesz, καρδιά, νύχτα, αγάπη.

• W grudniu 1944 roku walczyła w bitwie o Ateny i została ranna.
• W czasie okupacji niemieckiej działała w ruchu oporu i została za to aresztowana.
• W pierwszym nagraniu Pochmurnej niedzieli, w 1948 roku, obok Prodromosa Tsausakisa słychać właśnie jej głos.
• Jej powrót w latach 70. był dziełem młodych ludzi, którzy nie byli jeszcze na świecie, gdy nagrywała po raz pierwszy.