Życie
Archiloch był greckim poetą z Paros, działającym w VII wieku p.n.e. Paros i Tasos tworzą tło geograficzne poezji i późniejszych życiorysów. Herodot uznaje go za współczesnego lidyjskiemu królowi Gygesowi. Świadectwo pomaga ustalić epokę, lecz dokładne lata życia pozostają niepewne. Wiersze należą do świata wysp, migracji, wojny i społecznej rywalizacji. Żywe pierwsze „ja” wymaga uwagi: Arystoteles wyjaśnia, że we fragmencie 19 o Gygesie mówi cieśla Charon. Głos poetycki nie dowodzi automatycznie zdarzenia z życia autora.
Twórczość dociera we fragmentach z antycznych cytatów oraz przekazów rękopiśmiennych i papirusowych. Nowocześni edytorzy numerują teksty; tutaj użyto numerów Westa. Nie są starożytnymi tytułami ani pewną chronologią. Paros upamiętniało poetę pomnikami i inskrypcjami. Inskrypcja Mnesiepesa z III wieku p.n.e. opowiada o powołaniu poetyckim wieki po jego życiu. Pokazuje późniejszą pamięć, nie biografię naocznego świadka. Trwałe miejsce w literaturze opiera się na głosach pytających o honor, bogactwo, żałobę i ludzką odporność.
Dzieła
Fragmenty 1 i 2 zestawiają wojskowe życie z poetycką umiejętnością i codziennym pożywieniem. W pierwszym mówiący służy bogu wojny i zna dar Muz. W drugim chleb i wino stale łączą się z włócznią. Zwięzłe obrazy gromadzą różne tożsamości w jednym głosie. Fragment 5, umownie nazywany wierszem o tarczy, ceni ocalenie ponad stracony sprzęt. Mówiący zamierza zdobyć inną tarczę. Prowokuje swobodą podważania wojennego honoru.
Fragment 19 przez cieślę Charona wyraża obojętność wobec złota i władzy Gygesa. Fragment 128 zwraca się do własnego serca, rozważając przyjmowanie sukcesu i cierpienia bez przesady. To nowoczesne numery i opisy; kolejność jest liczbowa, daty powstania nieznane. Język jest starogrecki, głównie joński i ukształtowany metrycznie. Nowogrecka wersja otwiera sytuację przed trudnymi oryginalnymi formami. Od pozostawionego przedmiotu z fragmentu 5 nasze odrębne codzienne ćwiczenie przechodzi do είχα (miałem) i έχω (mam), opisując wcześniejsze i obecne miejsce ołówka.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Greckie antologie edukacyjne zestawiają Archilocha z oryginałem, nowogreckimi przekładami i uwagami. Otwórz stronę Centrum Języka Greckiego o fragmencie 5 West i najpierw przeczytaj nowogrecki przekład i uwagi do sceny z tarczą. Następnie trzymaj ołówek, połóż go przy zeszycie i powiedz Πριν είχα το μολύβι στο χέρι (Wcześniej miałem ołówek w ręku), Τώρα το έχω στο τραπέζι (Teraz mam go na stole). Zachowaj przed oczami είχα (miałem), έχω (mam), zmieniając położenie przedmiotu. Partner opisuje inną zmianę. Ćwiczysz codzienny nowogrecki; starożytne formy jońskie wymagają osobnego wyjaśnienia.
Czy wiesz, że…?
- Numery Westa są nowoczesnymi odsyłaczami, nie antycznymi tytułami.
- Cztery wersy o tarczy mogą stanowić cały wiersz, choć nazywane są fragmentem.
- Arystoteles wskazuje cieślę Charona jako mówiącego w wierszu o Gygesie.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Απόσπασμα 1 West — πολεμιστής και Μούσες | Fragment 1 — wojownik i Muzy | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 2 West — το δόρυ | Fragment 2 — włócznia | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 5 West — η ασπίδα | Fragment 5 — tarcza | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 19 West — ο Γύγης | Fragment 19 — Gyges | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 128 West — προς την καρδιά | Fragment 128 — do serca | 7th c. BCE |
Wers do zapamiętania
αὐτὸν δ᾽ ἐξεσάωσα. τί μοι μέλει ἀσπὶς ἐκείνη;
Po dzisiejszemu greckuΤον εαυτό μου όμως τον έσωσα. Τι με νοιάζει εκείνη η ασπίδα;
aftón d’ exesáosa. ti mi méli aspís ekíni?
Lecz siebie ocaliłem. Co mnie obchodzi tamta tarcza?
