Giorgos Zongolopoulos

Giorgos Zongolopoulos, znany za granicą także jako George lub Georgios Zongolopoulos, urodził się w Atenach w 1903 roku. Studiował rzeźbę w ateńskiej Szkole Sztuk Pięknych w latach 1924–1930 u Thomasa Thomopoulosa. Następnie pracował w dziale architektury Ministerstwa Edukacji, projektując szkoły i inne budynki. Architektura pomogła uczynić z relacji dzieła z otoczeniem stały temat jego zainteresowań.

W 1936 roku poślubił malarkę Eleni Paschalidou-Zongolopoulou. Dzielili długie życie artystyczne i pracownie w Grecji oraz Paryżu. Stypendium rządu francuskiego zaprowadziło go do paryskiej pracowni Marcela Gimonda w 1949 roku. Studia we Włoszech na początku lat pięćdziesiątych pogłębiły wiedzę o odlewaniu brązu i rzeźbie historycznej. Międzynarodowe wystawy przedstawiały jego zmieniającą się twórczość odbiorcom poza Grecją.

Stopniowo przechodził od rozpoznawalnych postaci ludzkich do uproszczonych, abstrakcyjnych konstrukcji. Metal, pustka, woda i ruch poszerzały możliwości rzeźby. Zamówienia publiczne wprowadzały te poszukiwania do miejsc codziennego przechodzenia. W 2004 roku utworzył swoją Fundację i zmarł w tym samym roku. Fundacja przechowuje dzieła obojga artystów w ich dawnym domu i pracowni w ateńskim Psychiko, dokumentując rysunki, modele oraz praktyczne decyzje stojące za jego rzeźbami publicznymi.

Brązowy portret Ο ζωγράφος Μίμης Βιτσώρης (Malarz Mimis Vitsoris, 1934), przechowywany w Galerii Narodowej, świadczy o wczesnym zainteresowaniu ludzką twarzą. Μνημείο Ζαλόγγου (Pomnik w Zalongo), odsłonięty w 1961 roku, upamiętnia kobiety z Suli połączonymi, uproszczonymi postaciami w białym kamieniu. Skalę i zarys opracowano względem górskiego krajobrazu we współpracy z architektem Patroklosem Karantinosem.

Γλυπτό ΔΕΘ (Rzeźba Międzynarodowych Targów w Salonikach, 1966) wprowadza abstrakcyjne metalowe formy do miasta. W Ομπρέλες (Parasole) znajoma czasza staje się szkieletem zamiast osłoną przed deszczem. Instalacja nadbrzeżna z 1997 roku pozwala patrzeć przez linie ku morzu i niebu. Światło i punkt widzenia zmieniają relację rzeźby z otoczeniem.

Gdzie indziej woda wywołuje rzeczywisty ruch: hydrokinetyczne Πεντάκυκλο (Pięć kręgów, 2001) na ateńskim placu Omonia używa wody do poruszania metalowymi kręgami. Muzealna instalacja Parasole również badała ruch wywołany wodą. Te dzieła pokazują, dlaczego materiał, mechanizm i miejsce należy rozważać łącznie. Rzeźba publiczna może porządkować widok, rzucać cień lub wprowadzać zmienny rytm na znajomej trasie przez miasto.

Otwórz historyczną stronę Fundacji ΟΜΠΡΕΛΕΣ, 12.01.1997 (Parasole, 12 stycznia 1997 roku) i obejrzyj zdjęcie nabrzeża. Opisz trzy rzeczy z μπροστά, πίσω i ανάμεσα: co jest przed metalowymi formami, za nimi lub między nimi? Zapisz to, co widać z tego punktu, także cień, jeśli go dostrzegasz.

Następnie zmień μία ψηλή ομπρέλα na πολλές ψηλές ομπρέλες i zauważ, jak przymiotnik wraz z rzeczownikiem przyjmuje liczbę mnogą. Dostosowany grecki tekst daje wzór. Ćwiczenie łączy codzienne słownictwo z zainteresowaniem Zongolopoulosa otwartą przestrzenią: luki między formami i morze za nimi warto opisywać tak samo jak sam metal.

• Projektował szkoły, zanim skupił się na rzeźbie.
• Rok 1961 oznacza odsłonięcie pomnika w Zalongo; budowa trwała w latach 1954–1960.
• Fundacja przechowuje zarówno jego prace, jak i dzieła malarki Eleni Paschalidou-Zongolopoulou.