Themis Bazaka

Themis Bazaka (Θέμις Μπαζάκα, soms gespeld als Mpazaka) werd geboren in 1957; Griekse naslagwerken noemen Thessaloniki als geboorteplaats. Haar ouders waren onderwijzers die naar dorpen in Macedonië werden overgeplaatst, zodat ze haar vroege jeugd, zoals ze in 2016 aan To Vima vertelde, op dorpserven doorbracht. Eerst wilden ze niet dat ze actrice werd, maar later steunden ze haar. Ze volgde de toneelschool van het Staatstheater van Noord-Griekenland in Thessaloniki en studeerde cum laude af. Ze had bij het gezelschap kunnen blijven, maar ze wilde films maken; daarom verhuisde ze in 1982 naar Athene en begon ze te vragen waar audities werden gehouden.

Een kleine televisierol, Silvia, een getroebleerde schilderes in de serie Το μινόρε της αυγής (De mineur van de dageraad), viel op. Via de acteur Konstantinos Tzoumas leerde ze regisseur Costas Ferris kennen, en in Ρεμπέτικο (Rebetiko, 1983) speelde ze Andriana, de moeder van de zangeres Marika. Twee jaar later volgde Πέτρινα χρόνια (Stenen jaren). Ze heeft verteld dat ze van 1985 tot 1995 ‘film en alleen film’ maakte, 35 films in totaal, soms twee of drie per jaar.

Daarna nam ze ongeveer van 1996 tot 2003 een filmpauze; later begonnen jongere regisseurs haar te casten. Ze speelde ook in ongeveer 23 Griekse televisieseries en in veel toneelstukken. Op 7 maart 2016 benoemde de Franse staat haar tot ridder (Chevalier) in de Orde van Kunsten en Letteren.

Πέτρινα χρόνια (Stenen jaren, 1985), geschreven en geregisseerd door Pantelis Voulgaris, is een Griekstalige film naar ware gebeurtenissen. In 1954 zijn twee jonge communisten, Eleni en Babis, lid van een verboden partij. Babis wordt gearresteerd; Eleni, gespeeld door Bazaka, duikt jarenlang onder in Athene, wordt later gepakt en naar de gevangenis gestuurd, waar ze hun kind ter wereld brengt. Het paar mag alleen achter de tralies trouwen, en het verhaal loopt tot het einde van de militaire dictatuur in 1974. Dimitris Kataleifos speelt Babis en Stamatis Spanoudakis schreef de muziek. Op het festival van Thessaloniki van 1985 won de film de prijzen voor beste film, beste regie en beste actrice voor Bazaka; in Venetië kreeg zij een eervolle vermelding, en ook de Griekse staat gaf haar zijn prijs voor beste actrice.

In Ρεμπέτικο (Rebetiko, 1983), het muzikale drama van Costas Ferris, vrij gebaseerd op het leven van zangeres Marika Ninou, met liederen van Stavros Xarchakos, speelt ze Marika’s moeder. Ze werkte opnieuw met Voulgaris in Ήσυχες μέρες του Αυγούστου (Stille dagen in augustus, 1991), drie verhalen over eenzame mensen in een leeg Athene, en in Ακροπόλ (Akropol, 1996), dat zich afspeelt in de theaterwereld van de jaren vijftig. Op het toneel speelde ze grote rollen: Amanda in Tennessee Williams’ Het glazen speelgoed (2016), Ljoebov in Tsjechovs De kersentuin in het Dimitris Horn-theater (2019) en een hoofdrol in Williams’ Suddenly Last Summer (2020).

Voor veel Grieken is Bazaka nog altijd de Eleni van Stenen jaren, een van de best herinnerde Griekse films van de jaren tachtig; zelf herinnert ze zich dat er ongeveer een miljoen bioscoopkaartjes werden verkocht, en voor Rebetiko nog meer. Door haar lange toneelloopbaan staat ze in Athene voor nieuw publiek. Probeer dit: bekijk een korte scène uit Stenen jaren, die in het Grieks is, met ondertitels. Schrijf daarna in het Grieks drie eigen eenvoudige zinnen: Η Ελένη είναι στην Αθήνα (Eleni is in Athene). Πρώτα… (Eerst…). Μετά… (Daarna…). Maak elke zin af met een handeling die je echt ziet, zoals περπατά (ze loopt) of μιλά (ze praat). Dit zijn oefenkaders, geen zinnen uit de film.

• Ze studeerde cum laude af aan de toneelschool van het Staatstheater van Noord-Griekenland, maar koos voor filmwerk in Athene in plaats van een contract daar.
• Ze kwam in Rebetiko terecht na een etentje bij regisseur Costas Ferris thuis, toen de hoofdrollen al vergeven waren.
• Ze zegt dat ze tien jaar lang ‘film en alleen film’ maakte.
• In 2016 benoemde Frankrijk haar tot ridder in de Orde van Kunsten en Letteren, vooral voor een voorstelling die in Frankrijk werd gespeeld.