Spyros Evangelatos

Spyros Evangelatos werd op 20 oktober 1940 in Athene geboren als zoon van de componist Antiochos Evangelatos en de harpiste Xeni Bourexaki. Hij studeerde in 1961 af aan de toneelschool van het Nationaal Theater en studeerde filologie aan de Universiteit van Athene, waar hij in 1970 promoveerde. Van 1966 tot 1970 studeerde hij met een beurs theaterwetenschap aan de Universiteit van Wenen. Rond zijn eenentwintigste begon hij professioneel te regisseren met Φορτουνάτος (Fortounatos), een Kretenzische komedie van Markos Antonios Foskolos waarvan hij de tekst in een Atheense boekhandel had gevonden.

Vroeg in zijn loopbaan richtte hij een gezelschap op met de naam Νεοελληνική Σκηνή (Nieuwgrieks Toneel); de bronnen noemen 1962 of 1972. In de jaren zeventig regisseerde hij voor het Nationaal Theater in Epidaurus, en in 1975 richtte hij het Amphi-Theatro op. Hij was van 1977 tot 1980 directeur-generaal van het Staatstheater van Noord-Griekenland en van 1984 tot 1987 van de Griekse Nationale Opera, waarvan hij later ook het bestuur voorzat. In 1989 werd hij hoogleraar aan de Universiteit van Athene en in 1991 ging hij naar de nieuwe afdeling Theaterwetenschap. In 2005 werd hij gekozen in de Academie van Athene; hij was er in 2012 vicevoorzitter en in 2013 voorzitter. In februari 2011 dwongen financiële problemen hem het Amphi-Theatro stil te leggen. Hij overleed op 24 januari 2017.

Evangelatos benaderde een stuk eerst als filoloog, door de tekst en de geschiedenis ervan te bestuderen, en daarna als man van de repetitieruimte. Hij schreef veel studies over het Kretenzische theater en de theatertraditie van de Ionische Eilanden en bracht dat onderzoek op het toneel. Tot de oudere werken die hij nieuw leven inblies behoorden Ερωτόκριτος (Erotokritos) van Kornaros, Ερωφίλη (Erofili) van Chortatsis, Ιφιγένεια εν Ληξουρίω (Iphigeneia in Lixouri) van Katsaitis, dat hij op het Edinburgh Festival presenteerde, en Ευγένα (Evgena) van Montseleze. Hij vertaalde ook stukken van Griekse en buitenlandse auteurs.

Het antieke drama stond centraal in zijn werk. Voor het Nationaal Theater regisseerde hij in 1972 in Epidaurus Ηλέκτρα (Elektra) van Sophocles en in 1975 Βάκχαι (De Bacchanten) van Euripides. Het Amphi-Theatro, jarenlang gevestigd in de Adrianoustraat in Plaka, bracht 95 producties uit en speelde op zo’n dertig internationale festivals, met bij elke voorstelling een wetenschappelijk programmaboek. Hij regisseerde ook veel opera’s voor de Griekse Nationale Opera, als laatste Massenets Werther in 2014. Tot zijn prijzen behoorde in 1988 de Karolos Koun-prijs voor een Oresteia. Zijn laatste regie, Αμύντας (Amyntas), toegeschreven aan Georgios Mormoris, ging op 8 juli 2016 in première in het Odeion van Herodes Atticus.

Zijn werk leeft voort in het Griekse theateronderzoek en op het toneel. In 2017 hernam het Athene Festival Αμύντας (Amyntas) onder toezicht van zijn dochter, de regisseur Katerina Evangelatou, die in 2019 artistiek directeur van het Festival van Athene en Epidaurus werd. In 2022 onderzocht een internationaal congres op Kefalonia, in samenwerking met de Academie van Athene, zijn theater. Veel Griekse krantenrecensies van zijn voorstellingen zijn gedigitaliseerd in het archief van het Nationaal Theater. Zoek het knipsel uit 1972 met de kop Μία νέα «Ηλέκτρα» του ’72 (Een nieuwe Elektra van ’72) en lees de Griekse kop. Neem daarna een toneelhandeling en formuleer die twee keer in het Grieks: als suggestie, Ίσως θα μπορούσες να γυρίσεις αργά (Misschien kun je je langzaam omdraaien), en als bevel, Γύρνα αμέσως! (Draai je meteen om!). Dit zijn onze eigen oefenzinnen.

• Hij vond de tekst van zijn eerste regie, Fortounatos, in een boekhandel nadat een professor het stuk had genoemd.
• Zijn laatste operaregie, Massenets Werther, werd in 2014 gespeeld in het Olympia-theater in Athene.
• Bij elke productie van het Amphi-Theatro hoorde een programmaboek onder verantwoordelijkheid van theaterwetenschappers.
• Gevraagd in 2016 wat hem al die jaren had gedreven, antwoordde hij met één woord: Το ψώνιο (de bezetenheid).