Mihalis Kakoyannis

Kakoyannis 11 Haziran 1922'de, o dönem bir İngiliz sömürgesi olan Kıbrıs'ın Limasol kentinde doğdu. Babası Panayotis Kakoyannis, sonradan İngilizler tarafından şövalye unvanı verilen önde gelen bir avukattı. Aile çocuğu hukuk okuması için Londra'ya gönderdi ve avukatlık ruhsatı aldı, ama İkinci Dünya Savaşı planlarını değiştirdi: BBC'nin Yunanca servisinde çalıştı, ardından Old Vic okulunda oyunculuk okudu ve birkaç yıl Londra sahnelerinde Michael Yannis adıyla oynadı. Avukatlık hiç yapmadı.

1953'te film yapmak için pek tanımadığı bir şehir olan Atina'ya taşındı. İlk filmi Κυριακάτικο ξύπνημα (Pazar Uyanışı, 1954) mütevazı bir komediydi; ikincisi Στέλλα (1955) Melina Merkuri'yi yıldız yaptı ve onu Cannes'a götürdü. Sonraki on yıl boyunca Yunan filmleriyle uluslararası filmler arasında gidip geldi ve Girit'te Anthony Quinn ile çekilen Zorba (1964) onu dünyaca ünlü yaptı. 1967–74 askerî diktatörlüğü sırasında yurt dışında yaşadı ve İspanya'da Truvalı Kadınlar'ı çekti; 1974'te Türkiye'nin Kıbrıs'a çıkarmasının ardından Αττίλας '74 belgeselini yaptı.

1980'lerden itibaren çoğunlukla tiyatro ve operada çalıştı, Epidavros'ta ve yurt dışında Yunan tragedyaları sahneledi ve son filmi olan Çehov'un Vişne Bahçesi uyarlamasını 1999'da çekti. 2010'da Atina'da bir sanat merkezi olan Michael Cacoyannis Vakfı'nı açtı. 25 Temmuz 2011'de seksen dokuz yaşında Atina'da öldü.

Kakoyannis'in 1950'lerdeki Yunan filmleri, sıradan insanların küçük ve keskin dramlarıdır. Müziğini Manos Hadjidakis'in yaptığı Στέλλα (1955), kendisini seven adamla evlenmeyi reddeden ve bu yüzden öldürülen bir taverna şarkıcısının hikâyesidir; Melina Merkuri'nin oyunu ve «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι» (Aşk, iki ağızlı bir bıçak oldun) şarkısı onu bir klasik yaptı. Ellie Lambeti'nin oynadığı Το κορίτσι με τα μαύρα (Siyahlı Kız, 1956) Hydra'da geçer, Το τελευταίο ψέμα (Son Yalan, 1958) ise iflasın eşiğindeki bir Atinalı ailede. Irene Papas'lı Ηλέκτρα (1962), gerçek manzaralarda ve koroyu köy kadınlarının oluşturduğu biçimde çekilen Euripides üçlemesini başlattı; ardından Katharine Hepburn ve Vanessa Redgrave'in oynadığı, savaşa karşı bir duruş olarak tasarlanan Οι Τρωάδες (Truvalı Kadınlar, 1971) ve Papas'ın Klytaimnestra'yı canlandırdığı Ιφιγένεια (1977) geldi. Hem Elektra hem İfigenia en iyi yabancı dilde film Oscar'ına aday gösterildi.

Nikos Kazancakis'in romanından uyarlanan Zorba (Αλέξης Ζορμπάς, 1964), yaratıcısını aşan filmdir. Anthony Quinn'in Zorba'sı çekingen bir İngiliz yazara yaşamayı öğretir, Lila Kedrova'nın yaşlanan Fransız kurtizanı evini yağmalamayı bekleyen bir köyde ölür ve Mikis Theodorakis'in müziği, sonda Quinn'in kumsalda oynadığı sirtakiyle birlikte, yurt dışında Yunanistan'ın sesi oldu. Film, Kakoyannis için en iyi yönetmen ve en iyi film dahil yedi Oscar adaylığı aldı ve üçünü kazandı: Kedrova, Walter Lassally'nin görüntü yönetimi ve sanat yönetimi için. Senaryolarını kendisi yazar, filmlerinin kurgusunu kendisi yapardı; üslubu yalındır: yüzler, taş, ışık ve susmalarına izin verilen oyuncular.

Zorba'nın kumsaldaki dansı, sirtaki, 1964'ten önce yoktu; film için bir araya getirildi ve bugün düğünlerde oynanıyor, turistlere sanki antikmiş gibi öğretiliyor. Theodorakis'in «Zorba'nın Dansı», çoğu yabancının tanıdığı ilk Yunan ezgisi olmayı sürdürüyor. Stella'nın şarkısı «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι» her Yunan tavernasında söyleniyor ve Στέλλα düzenli olarak gelmiş geçmiş en iyi Yunan filmleri arasında anılıyor. Atina'daki Pireos Caddesi'nde bulunan Michael Cacoyannis Vakfı (Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης), faal bir tiyatro, sinema ve konser salonudur ve arşivini barındırır. Euripides filmleri Yunan okullarında oyunlarla birlikte gösterilir. Bir öğrenci Στέλλα'yı ya da Ιφιγένεια'yı Yunanca altyazıyla izleyebilir ya da sadece Zorba'nın müziğini dinleyip herkes gibi onu oynamayı deneyebilir.

• Londra'da avukat oldu ama hiç mesleğini icra etmedi; Londra sahnelerinde Michael Yannis adıyla oynadı.
• Sirtaki, Zorba için icat edildi; bunun bir nedeni de Anthony Quinn'in ayağını incitmiş olması ve geleneksel dansların hızlı adımlarını atamamasıydı.
• Irene Papas ile üç Euripides tragedyası çekti: 1962, 1971 ve 1977'de; Yunanca, İngilizce ve yeniden Yunanca.
• 1983'te Broadway'de Zorba müzikalinin yeniden sahnelenişini yönetti; başrolde yine Anthony Quinn vardı.