Dimitris Pikionis

Pikionis werd in 1887 in Piraeus geboren. Hij studeerde civiele techniek aan de Polytechnische School van Athene en studeerde in 1908 af, maar zijn eerste passie was de schilderkunst. Hij trok verder naar München, waar hij tekenen en beeldhouwen studeerde, en vervolgens naar Parijs, waar hij schilderkunst studeerde en de nieuwe kunst van zijn tijd in zich opnam. In die jaren was hij een goede vriend van Giorgio de Chirico, de in Volos geboren schilder, met wie hij een fascinatie deelde voor de stilte en het mysterie van antieke plekken, een sfeer die later in zijn eigen werk zou terugkeren.

Terug in Griekenland koos hij voor de architectuur en doceerde hij ruim dertig jaar aan de Polytechnische School, waar generaties Griekse architecten zijn lessen volgden. Tegelijk reisde hij door de dorpen van Griekenland en tekende en mat hij huizen, binnenplaatsen en muren: voor hem waren de anonieme bouwers van de eilanden en de bergen even belangrijke leermeesters als de Ouden. In de jaren 1930 maakte hij deel uit van de kring van intellectuelen die een in de traditie gewortelde moderne Griekse cultuur wilden omschrijven, en met de schilder Nikos Hadjikyriakos-Ghikas gaf hij het tijdschrift Το Τρίτο Μάτι (Het derde oog, 1935–1937) uit. Tot zijn gebouwen uit dat decennium behoren een lagere school op de hellingen van de Lycabettus en de Experimentele School van de Universiteit van Thessaloniki. Na de oorlog kwam zijn grote opdracht, de landschapsinrichting rond de Akropolis en de Philopappos. In 1966 werd hij gekozen tot lid van de Academie van Athene (Ακαδημία Αθηνών). Hij stierf in 1968 in Athene.

Pikionis was een modernist die weigerde met het verleden te breken. In zijn vroege gebouwen, zoals de school in Pefkakia op de Lycabettus (1932) en de Experimentele School in Thessaloniki (midden jaren 1930), ontmoeten strakke moderne volumes lokale materialen, hout, pannendaken en binnenplaatsen naar het voorbeeld van traditionele huizen. In zijn geschriften, vooral in het essay Συναισθηματική τοπογραφία (Sentimentele topografie), midden jaren 1930 verschenen in Το Τρίτο Μάτι, betoogde hij dat architectuur begint met luisteren naar een plek: naar haar licht, haar stenen, haar hellingen, de herinnering die ze bewaart.

Zijn meesterwerk brengt dat idee in praktijk. Tussen 1954 en 1957 ontwierp hij de toegangen tot de Akropolis en de paden over de tegenoverliggende Philopapposheuvel. In plaats van asfalt en beton gebruikte hij steen, en ook fragmenten van marmer, baksteen en dakpannen uit de neoclassicistische huizen van Athene die toen werden gesloopt. Hij werkte ter plaatse met de metselaars en koos en legde de stukken bijna één voor één, zodat de paden uit de grond lijken te zijn gegroeid, met patronen die tegelijk denken aan Byzantijnse vloeren, Japanse tuinen en dorpsbinnenplaatsen. Onderweg restaureerde hij het kerkje Άγιος Δημήτριος Λουμπαρδιάρης (Heilige Demetrios Loumbardiaris) en bouwde hij ernaast een klein paviljoen. Het resultaat is geen monument dat met het Parthenon wedijvert, maar een bescheiden, meditatieve route die de wandelaar voorbereidt om het te zien.

Het mooiste eerbetoon aan Pikionis is zijn paden te bewandelen. Begin bij de voetgangersstraat Dionysiou Areopagitou, klim de Philopapposheuvel op langs de kerk Agios Dimitrios Loumbardiaris en kijk naar de stenen onder je voeten: bijna elke steen heeft hij zelf gekozen. Architecten van over de hele wereld komen dit werk bestuderen, en het wordt geregeld genoemd als voorbeeld van landschapsontwerp dat de geschiedenis respecteert. In Griekenland staat zijn naam voor een architectuur die modern en toch Grieks is, geworteld in licht en materiaal; zijn tekeningen en geschriften zijn gepubliceerd en tentoongesteld, en zijn onderwijs vormde veel van de belangrijkste architecten van het land.

• Veel stenen in zijn Akropolispaden komen uit gesloopte negentiende-eeuwse huizen van Athene.
• In zijn jeugd was hij bevriend met Giorgio de Chirico.
• Hij werd eerst opgeleid tot civiel ingenieur en wilde schilder worden voordat hij zich tot de architectuur wendde.
• Hij beschouwde de anonieme bouwers van Griekse dorpen, naast de Ouden, als zijn leermeesters.