Nelly's (Eli Sujulxoglu-Seraidari)

Eli Sujulxoglu lindi më 1899 në Aydın, një qytet në perëndim të Azisë së Vogël me një komunitet të madh grek. Familja e saj ishte e kamur dhe në fillim të viteve 1920 ajo shkoi në Dresden të Gjermanisë për të studiuar pikturë e pastaj fotografi, e cila po bëhej atëherë art modern. Ndërsa ishte jashtë, Katastrofa e Azisë së Vogël e 1922-s i dha fund jetës greke në vendlindjen e saj; familja e saj, si shumë të tjera, erdhi në Greqi si refugjate.

Më 1924 u vendos në Athinë dhe shpejt hapi studion e vet, duke i nënshkruar punët me emrin Nelly's, nga Nelly, formë përkëdhelëse e Elit. Ishte një grua e re me biznesin e saj, gjë e rrallë për kohën, dhe shpejt u bë fotografja që kërkonin shoqëria athinase, artistët dhe valltarët. U martua me pianistin Angelos Seraidaris. Gjatë viteve 1930 udhëtoi në gjithë Greqinë, nga ishujt te fshatrat malorë, dhe shteti grek i përdori fotografitë e saj në afishe dhe botime për të tërhequr turistë.

Më 1939 shkoi në Nju Jork për të përgatitur muralet e mëdha fotografike të pavijonit grek në Panairin Botëror. Shpërtheu Lufta e Dytë Botërore dhe ajo mbeti në Shtetet e Bashkuara, ku punoi si fotografe për më shumë se njëzet e pesë vjet. U kthye në Greqi vetëm më 1966. Më 1985 ia dhuroi arkivin dhe aparatet e saj Muzeut Benaki në Athinë, dhe vdiq më 1998, pothuajse njëqind vjeçe.

Nelly's fotografoi njerëz dhe vende, por tema e saj e madhe ishte vetë Greqia, e vjetra dhe e reja. Imazhet e saj më të famshme janë ato të Akropolit. Më 1927 fotografoi valltaren Mona Paeva duke lëvizur mes kolonave të Partenonit me një fustan të lehtë, gati të tejdukshëm; imazhet u admiruan jashtë vendit dhe shkaktuan skandal në Athinë, ku shumëkush mendonte se monumenti i shenjtë nuk duhej përdorur kështu. Fotografoi edhe Festat Delfike të organizuara nga poeti Angelos Sikelianos dhe gruaja e tij Eva Palmer, me aktorë me kostume antike në teatrin e Delfit.

Fotografitë e saj të fshatit grek, barinj, gra te pusi, peshkatarë, kisha ishujsh, janë të kompozuara me kujdes, me dritë të fortë dhe hije të thella. Në disa çifte të famshme ajo vuri fytyrën e një fshatari të sotëm pranë një statuje antike, për të sugjeruar se grekët e kohës së saj ishin pasardhës të drejtpërdrejtë të të lashtëve. Ajo ide i shkonte ideologjisë së kohës dhe historianët sot e diskutojnë në mënyrë kritike, por vetë imazhet mbeten të bukura.

Puna e saj për afishet turistike dhe për Panairin Botëror të 1939-s i bëri imazhet e saj të njohura në gjithë botën. Shumë kohë para Instagramit, Nelly's vendosi si duhet të duket një fotografi e Greqisë: diell, mermer, qiell blu dhe njerëz dinjitozë, një vizion që jeton ende në kartolina dhe reklama.

Arkivi i Nelly's, dhjetëra mijëra negativë dhe printime, ruhet në Muzeun Benaki në Athinë, i cili ka organizuar ekspozita të veprës së saj dhe ka botuar libra për të. Fotografitë e saj të valltareve të Partenonit dhe të fshatrave grekë shfaqen vazhdimisht në libra, revista dhe dokumentarë për vitet 1920 dhe 1930. Kur shikoni një afishe klasike turistike të Greqisë, me kolona përballë qiellit blu, po shihni një mënyrë të pari që ajo ndihmoi ta shpikë. Nxënësi mund t'i gjejë fotot e saj në internet, të zgjedhë një dhe ta përshkruajë në greqisht: kush është në foto, ku ndodhen, çfarë bëjnë. Është një ushtrim i thjeshtë dhe një mënyrë e mirë për të njohur Greqinë e njëqind vjetëve më parë.

• Emri i saj profesional, Nelly's, vjen nga Nelly, formë përkëdhelëse e emrit të saj Eli.
• Fotografitë e saj të 1927-s me një valltare në Partenon tronditën shumë athinas.
• Shkoi në Nju Jork për Panairin Botëror të 1939-s dhe nuk u kthye në Greqi deri më 1966.
• Jetoi pothuajse njëqind vjet.