Manos Katrakis

Manos Katrakis lindi në vitin 1908 në Kastelli të Kisamosit, një qytezë në Kretën perëndimore, dhe erdhi i ri në Athinë për të provuar fatin në teatër. Filloi në vitet 1920 në trupa të vogla dhe revista skenike, duke e mësuar zanatin në turne, dhe deri në vitet 1930 ishte bërë anëtar i Teatrit Kombëtar (Εθνικό Θέατρο), ku mori rolet e tij të para të mëdha në dramën antike dhe te Shekspiri.

Gjatë pushtimit dhe Luftës Civile ishte afër së majtës, dhe si shumë artistë të brezit të tij u arrestua pas luftës dhe u internua. Për shkak se refuzoi të nënshkruante një deklaratë që mohonte idetë e tij, kaloi gati shtatë vjet në kampet e ishujve të Ai Stratisit dhe të famëkeqit Μακρόνησος (Makronisos), ku u mbajtën mijëra të majtë.

I kthyer në Athinë në vitet 1950, punoi me trupat kryesore dhe me trupën e tij, dhe luajti në dhjetëra filma grekë, shpesh si baba, prift ose patriark i rreptë. Bëri turne nëpër Greqi me tragjedi antike, duke i çuar Eskilin dhe Sofokliun në qyteza që nuk i kishin parë kurrë. Luajti deri në fund të jetës dhe vdiq në Athinë në vitin 1984. Për shumë grekë mbeti vetë figura e artistit të majtë dinjitoz dhe të papërkulur.

Katrakis i përkiste një brezi aktorësh të formuar në një stil deklamativ e heroik, dhe instrumenti i tij ishte zëri: i ulët, i fuqishëm, i ngadaltë, i aftë të mbushte pa mikrofon një teatër antik me dhjetë mijë vende. Roli i tij skenik më i famshëm ishte Prometeu te Προμηθεύς Δεσμώτης (Prometeu i lidhur) i Eskilit, Titani i lidhur me zinxhirë në një shkëmb sepse u dha zjarrin njerëzve, një rol që i shkonte si zërit të tij, ashtu edhe figurës së tij si njeri që nuk përkulej para pushtetit.

Në kinema njihet sidomos për Ηλέκτρα (Elektra, 1962), filmin e Mihalis Kakojanisit sipas Euripidit me Irene Papasin, ku luan edukatorin plak që e kthen Orestin në shtëpi. U shfaq në shumë filma popullorë grekë të viteve 1950 dhe 1960, duke u dhënë zakonisht dinjitet roleve të vogla.

Për adhuruesit e muzikës, ai është zëri i Άξιον Εστί (Axion Esti, 1964), oratorios së Mikis Teodorakisit mbi poemën e Odiseas Elitisit: në incizimin e parë, Grigoris Bithikocis këndon këngët dhe Katrakis lexon pjesët në prozë. Ato lexime, solemne dhe të ngrohta, i mësuan një brezi të tërë si mund të tingëllonte greqishtja e Elitisit, dhe mbeten një nga incizimet klasike të poezisë greke të lexuar me zë.

Mënyra më e mirë për ta njohur Katrakisin është të dëgjosh: vër incizimin e vitit 1964 të Άξιον Εστί dhe dëgjoje duke lexuar Elitisin mes këngëve të Bithikocisit. Pastaj shiko Ηλέκτρα (1962), që gjendet lehtë me titra, për edukatorin e tij plak pranë Irene Papasit. Teatri bashkiak i hapur «Μάνος Κατράκης» në Sikies, në kodrat mbi Selanik, mban emrin e tij dhe pret koncerte e shfaqje çdo verë. Shkollat greke të dramës e përmendin ende si modelin e zërit të madh tragjik, dhe historia e tij është pjesë e kujtesës së Makronisosit dhe të të internuarve të pasluftës.

• Ishte nga Kastelli i Kisamosit, qyteza më perëndimore e Kretës.
• Pas Luftës Civile u internua në kampet e ishujve, përfshirë Makronisosin.
• Në incizimin e parë të Axion Esti të Teodorakisit (1964), ai është lexuesi dhe Grigoris Bithikocis këngëtari.