Katina Paksinu

Katina Paksinu lindi në Pire më 17 dhjetor 1900, në një familje të kamur; Paksinu ishte mbiemri i burrit të saj të parë. Fillimisht u përgatit si këngëtare, studioi muzikë në Gjenevë dhe debutoi në skenën e operës në vitin 1920, në Teatrin Bashkiak të Pireut, te Motra Beatriçe, një operë që Dimitri Mitropulos e kishte shkruar për të. Shumë shpejt, megjithatë, kaloi në teatrin e prozës dhe në fund të viteve 1920 luante në Athinë, ku zëri i saj i ulët e i fuqishëm dhe intensiteti i saj e veçuan menjëherë.

Kur u themelua Teatri Kombëtar grek në vitin 1932, ajo u bë një nga aktoret e tij kryesore, bashkë me aktorin dhe regjisorin Aleksis Minotis, të cilin e kishte njohur në vitin 1931 dhe që u bë burri i saj dhe partneri i saj në skenë për gjithë jetën. Në vitet 1930 luajti gratë e mëdha të tragjedisë antike dhe çoi shfaqje greke jashtë vendit. Shpërthimi i Luftës së Dytë Botërore e gjeti jashtë Greqisë; vazhdoi për në Shtetet e Bashkuara, luajti në anglisht në Broadway dhe Paramount e zgjodhi për rolin e Pilarit, partizanes së egër te Për kë bien këmbanat (1943). Roli i solli Oskarin dhe një Glob të Artë në vitin 1944.

Pas disa filmave të tjerë në Hollivud dhe në Evropë, u kthye në Greqi pas luftës dhe me Minotisin drejtoi për dy dekada shfaqjet e dramës antike të Teatrit Kombëtar, shumë prej tyre në teatrin e Epidaurit. Vdiq në Athinë më 22 shkurt 1973.

Në skenë Paksinu ishte mbi të gjitha aktore tragjike. Rolet e saj të mëdha vinin nga Sofokliu dhe Euripidi: Elektra, që vajton të atin dhe pret të vëllanë; Hekuba, mbretëresha e Trojës së rënë; Medea, gruaja e braktisur që vret fëmijët e saj; Jokasta te Οιδίπους Τύραννος (Edipi mbret). Luante me gjithë trupin dhe me një zë që mund të mbushte pa mundim një teatër të hapur me katërmbëdhjetë mijë vende, dhe kritikët e krahasonin me aktoret e mëdha të Evropës.

Ajo e donte edhe dramën moderne dhe i njohu publikut grek vepra të Ibsenit, Eugene O'Neill-it dhe Federico García Lorkës, Shtëpia e Bernarda Albës e të cilit ishte një nga rolet e saj më të njohura.

Karriera e saj në kinema ishte e shkurtër, por e famshme. Si Pilari te Për kë bien këmbanat, sipas romanit të Hemingueit për Luftën Civile Spanjolle, luajti një grua të ashpër, të mençur e të frikshme pranë Gary Cooper-it dhe Ingrid Bergman-it, dhe ua vodhi shumë skena. Më pas u shfaq te Elektrës i ka hije zia (1947), sipas versionit të O'Neill-it të mitit grek, te Zoti Arkadin (1955) i Orson Welles-it dhe te Roko dhe vëllezërit e tij (1960) i Luchino Viscontit, si nëna e vëllezërve. Puna e saj me Minotisin në Epidaur ndihmoi që festivali veror i dramës antike të bëhej ai që është sot.

Çdo verë, kur Teatri Kombëtar shfaq një tragjedi në Epidaur, gazetat greke kujtojnë Paksinun dhe Minotisin, që i dhanë festivalit famën e tij të hershme. Oskari i saj mbetet ende krenari: grekët e përmendin bashkë me kompozitorët Manos Haxhidakis dhe Vangjelis si fitues të çmimit. Në vitin 1955 Hekuba e saj hapi Festivalin e parë të Epidaurit. Për një nxënës, një hyrje e mirë është të shohë skenat e Pilarit te Për kë bien këmbanat dhe pastaj të lexojë për Elektrën apo Hekubën në greqishte të thjeshtë: e njëjta grua e fortë dhe e pikëlluar shfaqet në të dyja.

• Ishte greqja e parë që fitoi një çmim Oskar, në vitin 1944, për aktoren më të mirë dytësore.
• E nisi karrierën si këngëtare opere para se të bëhej aktore.
• Ajo dhe burri i saj Aleksis Minotis drejtuan për shumë vite shfaqjet e dramës antike të Teatrit Kombëtar në Epidaur.