Aleksandros Ipsilantis

Ipsilantis lindi në Kostandinopojë më 12 dhjetor 1792, në një nga familjet e mëdha fanariote, aristokracinë greke të kryeqytetit osman. Gjyshi dhe i ati, Konstandinos Ipsilantis, kishin qenë princër (hospodarë) të Moldavisë dhe Vllahisë, tokat danubiane që grekët i qeverisnin në emër të sulltanit. Më 1806 i ati u arratis në Rusi dhe djali u rrit në Shën Petersburg. Hyri në gardën perandorake ruse, luftoi kundër Napoleonit dhe në betejën e Dresdenit më 1813 humbi krahun e djathtë. U bë adjutant i carit Aleksandri I dhe gjeneralmajor para se të mbushte të tridhjetat.

Në prill 1820 udhëheqësit e Filiki Eterias, shoqërisë së fshehtë të themeluar në Odesa më 1814 për të përgatitur një kryengritje greke, i ofruan drejtimin pasi Ioannis Kapodistrias e kishte refuzuar. Ipsilantis pranoi. Më 22 shkurt 1821 kaloi Prutin në Moldavi, hyri në Iași dhe lëshoi proklamatën e tij drejtuar grekëve. Megjithatë Rusia u distancua prej tij, popullsia vendase nuk u ngrit bashkë me të dhe ushtria osmane lëvizi drejt veriut. Më 7 qershor 1821 forcat e tij u shtypën në Drăgășani të Vllahisë, ku Ιερός Λόχος (Batalioni i Shenjtë) i vullnetarëve të rinj grekë u zhduk pothuajse krejt. Ipsilantis u arratis në Austri, ku u arrestua dhe u mbajt më shumë se gjashtë vjet në burgje-kështjella. I liruar në fund të 1827-s, me shëndet të rrënuar, vdiq në Vjenë më 31 janar 1828.

Arritja e Ipsilantisit ishte nisja e Revolucionit. Filiki Eteria kishte kaluar vite duke rekrutuar tregtarë, detarë, priftërinj dhe klefte, por i duhej një emër i famshëm dhe një sinjal. Një princ, një gjeneral i carit, një hero me mëngë bosh: ai ishte ai emër, dhe shumë grekë besonin se pas tij qëndronte Rusia. Kur kaloi Prutin, lajmi u përhap në gjithë botën greke dhe brenda pak javësh u ngritën Peloponezi, ishujt dhe Greqia qendrore. Kryengritja në jug, jo fushata në veri, u bë lufta që krijoi Greqinë moderne.

Proklamata e tij e 24 shkurtit 1821 në Iași, «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος» (Lufto për besimin dhe atdheun), hapet me fjalët e famshme «Η ώρα ήλθεν, ω Άνδρες Έλληνες!» (Erdhi ora, burra të Greqisë!) dhe u bën thirrje të gjithë grekëve të ndjekin shembullin e të parëve. Fushata në tokat danubiane ishte përgatitur keq dhe u humb shpejt; historianët fajësojnë si papërvojën e tij ashtu edhe tradhtinë e aleatëve vendas. Megjithatë Batalioni i Shenjtë, studentët dhe tregtarët e rinj që ranë në Drăgășani nën një flamur me feniks, u bë një nga legjendat themeluese të kombit. I vëllai, Dimitrios Ipsilantis, shkoi në jug dhe luftoi gjatë gjithë luftës në Greqi.

Grekët e kujtojnë Ipsilantisin si njeriun që dha sinjalin. Rrugë dhe sheshe me emrin Υψηλάντου gjenden pothuajse në çdo qytet, dhe në Athinë një rrugë e njohur në Kolonaki mban emrin e familjes. Që nga viti 1964 eshtrat e tij prehen në Athinë, në parkun Pedion tou Areos, mes bustesh të heronjve të 1821-s. Çdo 25 mars nxënësit mësojnë fillimin e proklamatës së tij, «Η ώρα ήλθεν», dhe historinë e Batalionit të Shenjtë. Përtej Atlantikut, qyteti Ypsilanti në Michigan mban emrin e vëllait të tij Dimitrios. Një ide e mirë: vizitoni Pedion tou Areos dhe kërkoni përmendoren e tij, ose lexoni me zë të lartë rreshtin e parë të proklamatës; është greqisht e vjetër dhe solemne, por çdo fjalë kuptohet ende.

• Humbi krahun e djathtë duke luftuar kundër Napoleonit në betejën e Dresdenit më 1813.
• Kapodistrias, më vonë guvernatori i parë i Greqisë, e kishte refuzuar drejtimin e Filiki Eterias para se ta pranonte Ipsilantis.
• Vitet e fundit të jetës i kaloi në burgje austriake dhe nuk e pa kurrë Greqinë të lirë.
• Ypsilanti në Michigan mban emrin e vëllait të tij Dimitrios, jo të tijin.